Πορτογαλία: Πολιτική συμφωνία σώζει την κυβέρνηση με φόντο ένα δεύτερο πακέτο διάσωσης

(update 19:30)

Σε συμφωνία κατέληξαν τελικά ο Πορτογάλος πρωθυπουργός Pedro Passos Coelho και ο αρχηγός του μικρότερου κόμματος του κυβερνητικού συνασπισμού Paulo Portas, με αποτέλεσμα να αποτρέπεται το σενάριο των πρόωρων εκλογών, τουλάχιστον για τώρα. Ωστόσο, η αγορά αρχίζει πλέον να συνειδητοποιεί ότι η αλλαγή του κλίματος στη χώρα σημαίνει ότι η Λισαβόνα θα χρειαστεί και δεύτερο πακέτο διάσωσης, το οποίο ενδεχομένως θα περιλαμβάνει και το κούρεμα των ομολόγων, όπως από χθες έχει επισημάνει το newmoney.gr.

Έτσι ερμηνεύονται οι έντονες διακυμάνσεις του πορτογαλικού 10ετούς ομολόγου, το οποίο αν και ξεκίνησε ανοδικά, παρέδωσε στην πορεία τα κέρδη του. Αυτή την ώρα, πάντως, η απόδοση του 10ετούς  διαμορφώνεται στο 7,16%, έπειτα και από τη συμφωνία που σώζει την κυβέρνηση.

Ο πρωθυπουργός Pedro Passos Coelho είχε αλλεπάλληλες συναντήσεις με τον επικεφαλής του Λαϊκού Κόμματος και μικρότερου κυβερνητικού εταίρου, Paulo Portas, οι οποίες κατέληξαν σε συμφωνία. Ο Portas και το κόμμα του δεν θα αποσύρουν τη στήριξή τους στην κυβέρνηση.

Οι αναλυτές συμφωνούν ότι η αποτροπή της κατάρρευσης της  κυβέρνησης και των πρόωρων εκλογών αποτελεί το καλύτερο πιθανό σενάριο για την Πορτογαλία, όμως, εκτιμούν ότι το πολιτικό σκηνικό παραμένει πολύ εύθραυστο.

Η ξαφνική παραίτηση του Portas από τη θέση του υπουργού Εξωτερικών, προχθές, πυροδότησε την πολιτική κρίση, όμως, το κόμμα του ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι δεν σκοπεύει να αποσύρει τους άλλους δύο υπουργούς του από την κυβέρνηση. Και έδωσε εντολή στον Portas να διαπραγματευτεί με τον Coelho.

Πολιτικοί παρατηρητές εκτιμούν ότι η συμφωνία των δύο ανδρών μπορεί να αποτρέπει τα χειρότερα για τώρα, όμως, έπειτα και από αυτή την κρίση, ο κυβερνητικός συνασπισμός της Πορτογαλίας θεωρείται ιδιαίτερα επισφαλής. Οι πρόωρες εκλογές πριν από τα τέλη του έτους δεν αποκλείονται, ακόμα και εάν αποφευχθούν αυτή τη στιγμή.

Ο πορτογαλικός χρηματιστηριακός δείκτης PSI 20 ενισχύεται πάνω από 4%, έχοντας σημειώσει πτώση 5,3% χθες, τη μεγαλύτερη των τελευταίων δύο ετών.

Το σενάριο του δεύτερου πακέτου διάσωσης, με PSI

Μέχρι και πριν από λίγες ημέρες, η Πορτογαλία αναμενόταν να “αποφοιτήσει” από το μνημόνιο μέσα στο 2014, και μάλιστα ως υποδειγματικός μαθητής. Αλλά η πολιτική κρίση που ξέσπασε στη χώρα τα τελευταία 24ωρα εκτροχιάζει την προοπτική αυτή, θέτοντας σε κίνδυνο το στόχο της πλήρους επιστροφής της Λισαβόνας στις αγορές ομολόγων και ανοίγοντας το ενδεχόμενο μιας αναδιάρθρωσης του χρέους της, στα πρότυπα του ελληνικού PSI, με κούρεμα των ιδιωτών ομολογιούχων (και άρα ένα νέο κύκλο τραπεζικών ζημιών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για ολόκληρη την Ευρωζώνη).

Το πρόγραμμα διάσωσης της Πορτογαλίας, ύψους 78 δισ. ευρώ, λήγει το 2014. Ωστόσο, με την πολιτική αβεβαιότητα να σπρώχνει το κόστος δανεισμού πάνω από το 7% -επίπεδα που είναι ξεκάθαρα μη βιώσιμα- η επιστροφή στις αγορές ομολόγων κρίνεται από δύσκολη έως αδύνατη.

Στις αγορές ομολόγων, τίποτα δεν θυμίζει πια το θετικό κλίμα που επέτρεψε στη Λισαβόνα να πουλήσει 10ετείς τίτλους συνολικής αξίας 3 δισ. ευρώ, με απόδοση 5,67% στις 7 Μαΐου (δηλαδή 435 μονάδες βάσης ακριβότερα από τα γερμανικά bunds).

“Βλέπω ότι η Πορτογαλία θα χρειαστεί δεύτερη διάσωση μέσα στους επόμενους έξι μήνες”, αναφέρει σε έκθεσή του ο Steen Jakobsen, επικεφαλής οικονομολόγος της Saxo Bank.

Δεύτερο πρόγραμμα διάσωσης για την Πορτογαλία βλέπει και η BNP Paribas, εκτιμώντας ότι η Λισαβόνα θα χάσει το προφίλ του “καλού μαθητή”.

“Αυτό που είναι ξεκάθαρο είναι ότι οι λιγότερο δυσμενείς επιλογές, όπως μία επιμήκυνση του υπάρχοντος προγράμματος διάσωσης χωρίς την αύξηση των δανείων αλλά και των όρων (…), καθίστανται λιγότερο πιθανές, όσο περισσότερο διαρκεί και όσο χειρότερο γίνεται το πολιτικό μπέρδεμα στην Πορτογαλία”, σημειώνει αναλυτής της Eurasia Group.

Αλλά και η Bank of America Merrill Lynch εκτιμά ότι ο συνδυασμός της πολιτικής αβεβαιότητας και της αύξησης του κόστους δανεισμού της Πορτογαλίας μειώνει τις πιθανότητες μιας επιτυχούς πλήρους επιστροφής της  χώρας στις αγορές ομολόγων κατά τον επόμενο χρόνο. Κατά συνέπεια, οι προσδοκίες ενός ακόμα προγράμματος για την Πορτογαλία αυξάνονται, με τον οίκο να μην αποκλείει το ενδεχόμενο αυτό να περιλαμβάνει και το κούρεμα του δημοσίου χρέους, μέσω ενός PSI.

Η Πορτογαλία δεν έχει άμεσες χρηματοδοτικές ανάγκες για το 2013, ενώ έχει αρχίσει ήδη να καλύπτει το δανειακό της πρόγραμμα για το 2014, εν όψει της λήξης του πακέτου διάσωσης, στα τέλη του επόμενου Ιουνίου.

Ο πρωθυπουργός Coelho έχει δεσμευτεί να τηρήσει τους στόχους του μνημονίου, όμως, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι στο ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, θα χάσει από το Σοσιαλιστικό Κόμμα της αντιπολίτευσης.

Έτσι και αλλιώς, η δημοσιονομική πορεία της Πορτογαλίας έδειχνε να εκτροχιάζεται το τελευταίο διάστημα, και το τελευταίο που χρειαζόταν η χώρα ήταν αυτή η πολιτική αβεβαιότητα.

Παρά τα μέτρα λιτότητας, το έλλειμμα διευρύνθηκε κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους στο 10,6% του ΑΕΠ, από 7,9% ένα χρόνο νωρίτερα (ο υπουργός Οικονομικών Vitor Gaspar συνέδεσε την παραίτησή του με το πλήγμα στην αξιοπιστία του από την αύξηση του ελλείμματος).

Η Barclays επισημαίνει ότι η Πορτογαλία έχει ήδη επιτύχει περίπου τα δύο τρίτα της δημοσιονομικής προσαρμογής που προβλέπει το πρόγραμμά της, η οποία ανέρχεται στις 10 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. “Σύμφωνα με το πρόγραμμα, το δημόσιο χρέος αναμένεται να κορυφώσει ελαφρώς πάνω από το 124% του ΑΕΠ έως το 2014. Όμως, κατά την άποψή μας, θα αγγίξει το 134% του ΑΕΠ έως το 2015”, σημειώνουν οι αναλυτές του βρετανικού επενδυτικού οίκου.

Και αυτό, την ώρα που η οικονομία αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 2,3% φέτος, δηλαδή με ρυθμούς διπλάσιους της αρχικής εκτίμησης, επιδεινώνονται περαιτέρω τη δυναμική του χρέους ως προς το ΑΕΠ.