Τι σημαίνει η συμφωνία Δύσης – Ιράν

Η εξομάλυνση της μακροχρόνιας κόντρας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αλλάζει άρδην τις γεωπολιτικές ισορροπίες, δημιουργώντας παράλληλα τις προϋποθέσεις ανάπτυξης μιας νέας αγοράς 80 εκατ., που προστίθεται σε έναν νευραλγικό τομέα με ωφέλειες για την ευρωζώνη.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις γεωπολιτικών αναλυτών όπως ο καθηγητής κ. Κωνσταντίνος Φίλης, με απώλειες από αυτή την εξέλιξη βγαίνουν Ισραήλ, Σαουδική Αραβία και Κατάρ, ενώ παράλληλα αποδυναμώνεται ο ρόλος της Τουρκίας. Η εξέλιξη χαιρετίστηκε με ικανοποίηση από τις αγορές, καθώς οι γαλλικές αυτοκινητοβιομηχανίες Peugeot, Citroen και Renault αποκτούν και πάλι πρόσβαση στην αγορά του Ιράν.

Οι εκτιμήσεις των διεθνών αναλυτών αναφέρουν ότι ευνοημένες θα είναι επίσης οι πετροχημικές εξαγωγές, οι ναυτιλιακές και τμήμα των αεροπορικών γραμμών. Οσον αφορά στη χώρα μας, σταδιακά θα μπορέσει να χρησιμοποιήσει και πάλι το Ιράν ως στρατηγικό προμηθευτή για πετρέλαιο υψηλής ποιότητας, με πλεονεκτήματα στην αποπληρωμή του. Σύμφωνα με το Bloomberg, τα άμεσα εμπορικά οφέλη θα είναι περιορισμένα επειδή οι βασικές κυρώσεις στο πετρέλαιο και τον τραπεζικό τομέα θα παραμείνουν σε ισχύ.

Οι κυρώσεις που υπέστη το Ιράν μείωσαν τα έσοδά του κατά 120 δισ. δολ. τα τελευταία χρόνια. Το Ιράν κατέχει το 9% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου και οι εξαγωγές του μειώθηκαν κατά 60% σε σχέση με πέρυσι. Η σημασία για την παγκόσμια ενεργειακή σκακιέρα είναι τεράστια.

Οπως σημειώνει ο κ. Φίλης, η αμερικάνικη πολιτική πραγματοποιεί μια στροφή στους σιίτες του Ισλάμ έναντι των σουνιτών, στους οποίους επένδυε μέχρι σήμερα. Το Ιράν, το Ιράκ και η Συρία έχουν υπογράψει συμφωνία 10 δισ. δολαρίων για την κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου προς εκμετάλλευση του μεγαλύτερου κοιτάσματος φυσικού αερίου στον Περσικό Κόλπο South Pars με τη συμμετοχή της Gazprom. H υλοποίηση αυτού του σχεδίου -με κατάληξη του αερίου στη Δαμασκό και από εκεί στη Μεσόγειο- είναι ευθέως ανταγωνιστική των συμφερόντων του Κατάρ και του Ισραήλ, που φιλοδοξούν να ελέγξουν τις διαδρομές του καυσίμου.

Σχετική ανάλυση έχει γίνει από τον καθηγητή Θρασύβουλο Ν. Μαρκέτο, ο οποίος  αναφέρει ότι μια άλλη πλευρά του αγωγού μπορεί να τροφοδοτήσει την Κίνα μέσω Πακιστάν – Ινδίας. Παράλληλα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η όλη εξέλιξη θα επιδράσει εκτονωτικά και στον πόλεμο της Συρίας.

Η Τουρκία, τέλος, θα αποδυναμωθεί όσον αφορά στο γεωπολιτικό της εκτόπισμα, καθώς το Ιράν θα εκμεταλλευτεί τα ερείσματά του στην περιοχή.

Π. Μπ.