ΟΔΗΓΟΣ: Τα 10 πράγματα που πρέπει να ξέρετε για το bitcoin – Γιατί ανεβοκατεβαίνει το “νόμισμα-φάντασμα”

1. Τι είναι το bitcoin

Το bitcoin είναι ένα δίκτυο συναλλαγών μέσω ίντερνετ που χρησιμοποιεί ένα εναλλακτικό, ψηφιακό νόμισμα, το οποίο αγοράζεται και πωλείται απευθείας από τους κατόχους του, χωρίς να παρεμβαίνει τράπεζα ή άλλος παραδοσιακός οργανισμός. Είναι δηλαδή ένα σύστημα πληρωμών που σου επιτρέπει να διακρατάς χρήματα (σε bitcoin) και να κάνεις συναλλαγές με ανωνυμία.

Η διαχείρισή του γίνεται συλλογικά από το δίκτυο των ανθρώπων που έχουν εγκαταστήσει στους υπολογιστές τους ένα ειδικό πρόγραμμα (software). Το δίκτυο συναλλαγών λέγεται blockchain και καταγράφει όλα τα bitcoin που κυκλοφορούν καθώς και όλες τις συναλλαγές. Οποιοσδήποτε μπορεί να συμμετάσχει στο δίκτυο αυτό, αρκεί να προμηθευτεί το κατάλληλο software.

Οι υπολογιστές που συμμετέχουν στο δίκτυο συναλλαγών και επεξεργάζονται τις κρυπτογραφημένες εντολές που σχετίζονται με τις συναλλαγές, λέγονται “μεταλλωρύχοι” (miners) και “ανταμείβονται” με προμήθειες συναλλαγών, δηλαδή αποκτούν καινούρια bitcoin. Πραγματοποιούν, δηλαδή, “εξόρυξη” νέων bitcoins.

2. Πώς μπορεί κάποιος να αποκτήσει bitcoins?

Με τρεις τρόπους:

Ο πρώτος είναι να αγοράσει bitcoin μέσω ίντερνετ, σε ειδικούς ιστοτόπους που συμμετέχουν στο δίκτυο (κάτι σαν “χρηματιστήρια” για bitcoin). Υπάρχουν αρκετοί τέτοιοι ιστότοποι και πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι σε σύνολο 40 τέτοιων “χρηματιστηρίων” οι 18 έκλεισαν μετά από 3 μήνες.

Ο δεύτερος τρόπος είναι να αγοράσει bitcoin απευθείας από έναν άλλο ιδιοκτήτη τους.

Ο τρίτος τρόπος είναι να εξορύξει κάποιος νέα bitcoin, εγκαθιστώντας το ειδικό πρόγραμμα και συμμετέχοντας στο δίκτυο των συναλλαγών. Η διαδικασία εξόρυξης, όμως, είναι εξαιρετικά αργή και χρειάζονται πολύ ισχυροί υπολογιστές οι οποίοι πρέπει να λειτουργούν επί μήνες για να παράγουν νέα νομίσματα. Κυκλοφορούν πλέον και υπολογιστές με μεγάλη επεξεργαστική ισχύ οι οποίοι κατασκευάζονται ειδικά για να παράγουν bitcoin.

Κάποιοι υπολογίζουν ότι με ένα δυνατό υπολογιστή όπως αυτοί που χρησιμοποιούνται για βιντεοπαιχνίδια, γραφικά κ.λπ χρειάζονται περί τους 6 μήνες για να παραχθεί ένα bitcoin.

Υπάρχει μάλιστα και η εξής δυσκολία: Ο αριθμός των bitcoin που μπορούν να παραχθούν είναι πεπερασμένος και φτάνει τα 21 εκατομμύρια τεμάχια. Υπολογίζεται ότι έχουν παραχθεί λίγο πάνω από τα μισά, ενώ με βάση το σχεδιασμό του προγράμματος, όσο περισσότερα bitcoin κυκλοφορούν τόσο πιο δύσκολα παράγονται. Κυκλοφορούν πλέον και υπολογιστές με μεγάλη επεξεργαστική ισχύ οι οποίοι κατασκευάζονται ειδικά για να παράγουν bitcoin. Υπολογίζεται ότι κάθε ώρα κατακυρώνονται περί τα 150 νέα bitcoins στους “μεταλλωρύχους” του bitcoin.

3. Ποιος δημιούργησε το bitcoin;

Ο δημιουργός είναι άγνωστος. Το Νοέμβριο του 2008 ένας προγραμματιστής (ή ομάδα προγραμματιστών) υπό το όνομα Satoshi Nakamoto παρουσίασε μια μελέτη σε μια άσημη λίστα ερευνών για ένα νέο ψηφιακό νόμισμα, το οποίο ονόμασε bitcoin. Ουδείς γνώριζε το πρόσωπο αυτό και μέχρι σήμερα δεν έχει αποκαλυφθεί η ταυτότητά του. Το σύστημα έλυσε το παλιό πρόβλημα που υπήρχε με τα ψηφιακά νομίσματα. Δεδομένου ότι είναι εξορισμού μια σειρά από αριθμούς και πληροφορίες μπορούν εύκολα να “πλαστογραφηθούν” με μια απλή αντιγραφή, ιδιαίτερα εάν δεν υπάρχει από πίσω ένα αξιόπιστος οργανισμός που να εγγυάται τις συναλλαγές και να κρατάει ένα κεντρικό αρχείο, ώστε κανείς να μη ξοδεύει δυο φορές ένα νόμισμα.

Ο Nakamoto έλυσε το θέμα, καθιστώντας δημόσιο ολόκληρο το αρχείο με κάθε συναλλαγή. Ένα δίκτυο υπολογιστών πραγματοποιούν περίπλοκους κρυπτογραφικούς υπολογισμούς, ώστε να επιβεβαιώνεται κάθε συναλλαγή, ενώ στην πορεία το σύστημα δίνει πίσω στους υπολογιστές τα νέα bitcoin. Όσο αυξάνεται ο αριθμός των bitcoin, τόσο πιο δύσκολα παράγονται νέα νομίσματα, και αρχικά υπολογιζόταν ότι μέχρι το έτος 2140 θα είχαν παραχθεί όλα τα bitcoin που επιτρέπονται από το σύστημα (21 εκατομμύρια bitcoins). Οι χρήστες που διαθέτουν τους υπολογιστές τους για να λειτουργεί το δίκτυο κερδίζουν τα bitcoin (βλέπε και προηγούμενη ερώτηση )

4. Πόσο και γιατί έχει ανέβει η ισοτιμία του bitcoin?

Η αξία ενός bitcoin ήταν 0,30 δολάρια στις αρχές του 2011, ανέβηκε στη συνέχεια στα 32 για να ξαναπέσει στα 2 δολάρια λίγο αργότερα. Το 2012 το νόμισμα γνώρισε μεγάλη δημοσιότητα και η τιμή του εκτινάχθηκε στα ύψη. Τέλη Νοεμβρίου η τιμή ξεπέρασε τα 1.200 δολάρια, υποχώρησε στα 726 δολάρια μετά την “αποκήρυξή” του από την Κίνα.

Η άνοδος της τιμής οφείλεται στο ότι υπάρχει αυξημένη ζήτηση, αλλά περιορισμένη προσφορά. Στην ουσία πρόκειται για κερδοσκοπία, καθώς η τιμή ανεβαίνει λόγω της μεγάλης ζήτησης. Επομένως αυτή τη στιγμή το bitcoin ελκύει περισσότερο ως επένδυση, με σκοπό την υπεραξία.

Οι μεγάλες διακυμάνσεις όμως δημιουργούν αμφιβολίες για τις προοπτικές του ως νόμισμα, ως μέσο συναλλαγών, διότι η αστάθεια αποτρέπει όσους θα φοβηθούν ότι μπορούν να χάσουν χρήματα εάν διακρατούν bitcoin.

Δεδομένου ότι ουδείς εγγυάται την αξία του bitcoin δεν υπάρχει η παραμικρή εγγύηση για την αξία των χρημάτων που τοποθετεί κάποιος στο νόμισμα αυτό.

5. Πώς μπορεί κάποιος να αρχίσει να χρησιμοποιεί το bitcoin?

Πρώτα πρέπει να κατεβάσει μια εφαρμογή “πορτοφολιού” στον υπολογιστή, το κινητό ή το tablet. Στη συνέχεια υπάρχουν δύο τρόποι:

Ο ένας είναι να συνδεθείτε με κάποιο website από αυτά που διαμεσολαβούν για τις συναλλαγές σε bitcoin και επιβάλουν προμήθειες της τάξης του 1%. Στα site αυτά ανοίγετε λογαριασμό, μεταφέρετε χρήματα μέσω του τραπεζικού λογαριασμού και στη συνέχεια το site λειτουργεί ως διαμεσολαβητής ανάμεσα σε σας και στις μεγάλες πλατφόρμες συναλλαγών του bitcoin (κάτι σαν χρηματιστήρια).

Μπορείτε να κάνετε και απευθείας συναλλαγές στις μεγάλες αυτές πλατφόρμες (όπως το Coinbase ή Mt.Gox) εφόσον τους στείλετε χρήματα και δώσετε αριθμό τραπεζικού λογαριασμού και στοιχεία ταυτότητας. Υπάρχουν και άλλες πλατφόρμες που σας επιτρέπουν να κάνετε συναλλαγές χωρίς να δώσεις προσωπικά στοιχεία ταυτότητας (όπως το localbitcoins.com), αλλά αυτές απαιτούν πρώτα να συναντηθείτε με κάποιον εκπρόσωπό τους στον πραγματικό κόσμο.

6. Πόσο ασφαλείς είναι οι συναλλαγές σε bitcoin?

Όλη η επιτυχία του bitcoin βασίζεται στην υψηλή ασφάλεια της κρυπτογράφησης που χρησιμοποιεί. Ωστόσο, καμιά κρυπτογράφηση δεν είναι απόλυτα ασφαλής.

Χρειάζεται προσοχή πάντως διότι μπορεί να χάσετε τα bitcoin σας εφόσον κάποιος αποκτήσει πρόσβαση στο ηλεκτρονικό “πορτοφόλι” σας ή ακόμα και στον κωδικό σας.

Ο κίνδυνος αυξάνεται εφόσον χρησιμοποιείται τα site διαμεσολάβησης, τα οποία μπορεί να πέσουν θύμα πειρατείας. Κάτι τέτοιο συνέβη προ εβδομάδων όταν εκλάπησαν bitcoins συνολικής αξιας 1,2 εκατ. δολαρίων από ένα site που αποθήκευε bitcoin για λογαριασμό των πελατών του.

Η πιο ασφαλής μέθοδος θεωρείται να φυλάει κάποιος το “πορτοφόλι” του σε ένα μέσο αποθήκευσης το οποίο δεν είναι συνδεδεμένο με το ίντερνετ και να φυλάει τον κωδικό του σε ένα φύλο χαρτί ή να το χαράξει σε ένα δαχτυλίδι, ένα μεταλλικό νόμισμα κ.λπ. Τα οποία, βέβαια, πρέπει να φυλάει σαν τα μάτια του γιατί αν χαθούν τα bitcoin δεν ξαναβρίσκονται.

Επίσης, όποιος επενδύει σε bitcoin δεν πρέπει να ξεχνά ότι πρόκειται για ένα “πείραμα” το οποίο είναι σε εξέλιξη και ουδείς γνωρίζει που μπορεί να καταλήξει. Προ μηνών, το FBI διέλυσε ένα ολόκληρο δίκτυο μαύρης αγοράς ναρκωτικών και άλλων παράνομων προϊόντων, η οποία βασίζονταν στο bitcoin, ενώ έκλεισαν και τους λογαριασμούς στις ΗΠΑ της πλατφόρμας συναλλαγών Mt,Gox

7. Πόσο κοστίζει να φτιάξεις ένα bitcoin?

Συμφωνα με το site blokchain.info, που συγκεντρώνει δεδομένα “εξόρυξης” σε ένα 24ωρο, οι “¨εξορύκτες” κατανάλωσαν ηλεκτρικό ρεύμα αξία περίπου 147.000 δολαρίων για να λειτουργήσουν οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές τους, για να παράγουν bitcoin αξίας 681.000 δολαρίων. Κυκλοφορούν πλέον και ειδικοί υπολογιστές για την εξόρυξη bitcoin με τιμές που κυμαίνονται από 2.500-3.000 δολάρια, έως ορισμένα πολύ ειδικά μοντέλα που κοστίζουν 15-20.000 δολάρια. Πλέον η εξόρυξη bitcoin έχει γίνει τόσο δύσκολη που μόνο επαγγελματίες με ειδικά σχεδιασμένους υπολογιστές ασχολούνται σοβαρά.

8. Πώς γίνονται οι συναλλαγές με bitcoin?

Ο ιδιοκτήτης bitcoin, έχει στη διάθεσή του ένα μοναδικό κωδικό, τον οποίο χρησιμοποιεί για να “μεταφέρει” τα bitcoin σε λογαριασμούς άλλων χρηστών. Οι συναλλαγές είναι δημόσιες, δηλαδή όλοι όσοι μετέχουν στο δίκτυο γνωρίζουν ότι ο λογαριασμός “Α” μετέφερε στο λογαριασμό “Β” ένα ποσό bitcoin, αλλά χωρίς το κλειδί-κωδικό δεν μπορεί κάποιος να μεταφέρει τα νομίσματα από τον ένα λογαριασμό στον άλλο. Οι λογαριασμοί ταυτοποιούνται με κωδικούς, οπότε οι συναλλαγές είναι ανώνυμες. Υπάρχει ο δημόσιος κωδικός για κάθε bitcoin, τον οποίο ο κάτοχος στέλνει ελεύθερα στο διαδίκτυο -στην ουσία μια διεύθυνση όπου οι άλλοι χρήστες μπορούν να στέλνουν bitcoin- και ο ιδιωτικός κωδικός που είναι μυστικός και επιτρέπει στον κάτοχο και μόνο σε αυτόν να κάνει συναλλαγές.

Η δημόσια διεύθυνση είναι κάτι σαν αυτό: 1DTAXPKS1Sz7a5hL2Skp8bykwGaEL5JyrZ. Στο “δημόσιο” αρχείο είναι καταγεγραμμένο το υπόλοιπο σε bitcoin. Όποιος θέλει να στείλει bitcoin, πρέπει να γνωρίζει τη διεύθυνση του αποδέκτη και να χρησιμοποιήσει το δικό του μυστικό κωδικό για να αποδεσμεύσει το αντίστοιχο ποσό.

Τα bitcoin στην ουσία είναι ένα μικρό πρόγραμμα που αποθηκεύεται κρυπτογραφημένο στο σκληρό δίσκο και χρειάζεται ο μυστικός κωδικός για να μεταφερθεί. Όλα τα bitcoin είναι καταγεγραμμένα στο δίκτυο συναλλαγών όπως και όλες οι συναλλαγές. Γιαυτό και κάθε αγοραπωλησία καθυστερεί περίπου 10 λεπτά, μέχρι να επιβεβαιωθεί από αρκετούς υπολογιστές του δικτύου.

Υπάρχουν προγράμματα που λειτουργούν ως “πορτοφόλια” που διαχειρίζονται τις συναλλαγές για τους χρήστες που δεν είναι τόσο εξοικειωμένοι με την πληροφορική.

9. Ποιος χρησιμοποιεί το bitcoin?

Οι εμπορικές συναλλαγές με bitcoins είναι λίγες, παρόλο που υπάρχουν αρκετές εταιρείες που δηλώνουν πλέον ότι αποδέχονται bitcoin. Μέχρι πρότινος το bitcoin χρησιμοποιούνταν κατά κόρο σε παράνομες συναλλαγές, λόγω της ανωνυμίας, ανάμεσα σε άλλα και σε ειδικό ιστότοπο (“silk road”) τον οποίο έκλεισε το FBI επειδή γινόταν εμπόριο ναρκωτικών. Το θέμα όμως του bitcoin αντιμετωπίζουν σοβαρά πολλές μεγάλες εταιρείες, κυρίως στις ΗΠΑ, καθώς και τις κεντρικές τράπεζες, με δεδομένο ότι η τεχνολογία και ο νέος “αποκεντρωμένος” τρόπος συναλλαγών που χρησιμοποιείται δημιουργεί νέες δυνατότητες αλλά και νέους κινδύνους.

Τα κόστη μεταφοράς χρημάτων για παράδειγμα είναι πολύ χαμηλότερα από όσα χρεώνει το επίσημο τραπεζικό σύστημα.

Η Κεντρική τράπεζα της Κίνας, για παράδειγμα πρόσφατα, εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις και απαγόρευσε στις κινεζικές εταιρείες να κάνουν συναλλαγές με αυτό. Αντίθετα, επιτροπή του Κογκρέσου των ΗΠΑ το χαρακτήρισε “νόμιμο” μέσο ηλεκτρονικών πληρωμών, ενώ το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών το χαρακτήρισε “λογιστική μονάδα” (όχι νόμισμα).

Αντίθετα, αρκετοί επενδυτές, κυρίως από το χώρο της τεχνολογίας στις ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι έχουν επενδύσει σε αυτό.

10. Ποιο είναι το μέλλον του bitcoin;

Παρόλο που ουδείς μπορεί με ασφάλεια να προβλέψει το μέλλον του bitcoin, όλοι συμφωνούν ότι η τεχνολογία που χρησιμοποιείται σε αυτό και η λογική των ψηφιακών νομισμάτων θα επικρατήσουν στο μέλλον. Ήδη έχουν εμφανιστεί αρκετά νέα ψηφιακά νομίσματα που λειτουργούν με διάφορες παραλλαγές, ενώ μεγάλες διεθνείς τράπεζες και επενδυτικές εταιρείες μελετούν πλέον τη νέα αυτή αγορά που αναδύεται και προετοιμάζονται.

Επομένως, όλα είναι πιθανά: Μπορεί να πρόκειται για τα πρώτα βήματα σε μια πραγματική επανάσταση του χρήματος ή για κάτι που θα λήξει άδοξα στο μέλλον.