Το Ομάν απειλεί τη Σαουδική Αραβία χτίζοντας αγωγό αερίου με το Ιράν

Το σχέδιο του Ομάν να κατασκευάσει το δικό του αγωγό φυσικού αερίου, σε ένα project αξίας 1 δισ. δολαρίων, αποτελεί μια ακόμα ένδειξη πως η ενεργειακή και όχι μόνο κυριαρχία της Σαουδικής Αραβίας στο Περσικό Κόλπο απειλείται, κυρίως εξαιτίας των άσχημων σχέσεών της με τα μικρότερα γειτονικά κράτη.

Η συμφωνία για τον αγωγό, που θα ξεκινά από το Ιράν, υπεγράφη κατά την επίσκεψη του Ιρανού προέδρου Hassan Rouhani στο Ομάν, τον περασμένο μήνα. Πρόκειται για την πρώτη συμφωνία ανάμεσα στο Ιράν και μια χώρα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου εδώ και δέκα χρόνια.

Όμως, το Ομάν έχει καλές σχέσεις και με τις ΗΠΑ. Κατά την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών John Kerry πέρυσι, ανακοίνωσε ότι αγοράζει συστήματα αεράμυνας αξίας 2,1 δισ. δολαρίων από την Raytheon.

Το Ομάν, που κυβερνάται από τον 73χρονο Σουλτάνο Qaboos Bin Said Al-Said, διοργάνωσε μυστικές συνομιλίες ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, πριν από τη συμφωνία της Γενεύης, του Νοεμβρίου, όπως αποκάλυψε ο υπουργός Εξωτερικών του, Yusuf Bin Alawi Bin Abdullah.

Τα κοιτάσματα πετρελαίου και ο πληθυσμός της Σαουδικής Αραβίας ξεπερνούν το αντίστοιχο σύνολο των υπόλοιπων πέντε μελών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου. Όμως, η χώρα δυσκολεύεται να επιβάλει τις πολιτικές της στους μικρότερους γείτονές της. Πολλοί εκφράζουν δυσαρέσκεια για το γεγονός ότι η Σαουδική Αραβία δεν επιθυμεί να γίνουν μεταρρυθμίσεις στην ευρύτερη περιοχή.

Το Ομάν βλέπει το Ιράν από την άλλη πλευρά των Στενών του Ορμούζ, που αποτελούν τη σημαντικότερη δίοδο για τα φορτία του πετρελαίου.

Μια χώρα 4 εκατ. ατόμων με οικονομία ύψους 82 δισ. δολαρίων, το Ομάν δεν μπήκε στον ανταγωνισμό του να χτίσει το υψηλότερο κτίριο, το πιο πολυτελές resort ή το μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο, όπως συνέβη στα γειτονικά κράτη.

Η πρωτεύουσά του έχει ελάχιστους ουρανοξύστες και τα μαγαζιά στα σουκς ανήκουν σε ντόπιους, σε αντίθεση με τα όσα συμβαίνουν στις περισσότερες πόλεις του Κόλπου.

Ο ηγέτης του Ομάν, Qaboos, γεννήθηκε το 1940 και δεν έχει προφανή διάδοχο, αφού δεν διαθέτει αδερφούς ή παιδιά.

Την ίδια στιγμή, το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου δεν έχει καταφέρει να κάνει ιδιαίτερη πρόοδο σε σχέση με την πρόταση για τη δημιουργία μιας τελωνειακής και νομισματικής ένωσης. Μετά την Αραβική Άνοιξη του 2011, όμως, η Σαουδική Αραβία άρχισε να προωθεί ένα πιο φιλόδοξο σχέδιο, καλώντας τις υπόλοιπες μοναρχίες των Σουνιτών Μουσουλμάνων να ενοποιήσουν τις οικονομικές και εξωτερικές πολιτικές τους, καθώς και την ασφάλειά τους, χρησιμοποιώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση ως μοντέλο.

Βασικό κίνητρο για τον Σαουδάραβα Βασιλιά Abdullah είναι ότι η χώρα του θεωρεί πως αντιμετωπίζει μια εντεινόμενη απειλή από το Ιράν.

Η έχθρα ανάμεσα στις δύο χώρες κλιμακώθηκε μετά την ισλαμική επανάσταση του 1979. Την ίδια στιγμή, το Ιράν, που κυβερνάται από τους Σιίτες, κατηγορείται ότι υποδαύλισε τις αναταραχές του 2011, ειδικά στο Μπαχρέιν και τη Σαουδική Αραβία.

Η προοπτική της αποκλιμάκωσης των εντάσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, έπειτα και από τη συμφωνία για τα πυρηνικά, προβληματίζει τη Σαουδική Αραβία, που είναι παραδοσιακός σύμμαχος της Ουάσιγκτον. Για αυτό, ο πρόεδρος Barack Obama ταξίδεψε στη Σαουδική Αραβία τον περασμένο μήνα, για να διαβεβαιώσει το Βασιλιά Abdullah ότι οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δεν θα υπονομεύσουν τα συμφέροντά του.

Εκεί που οι Σαουδάραβες βλέπουν μια απειλή, το Ομάν βλέπει μια οικονομική ευκαιρία.

Το αέριο από το Ιράν στο Ομάν αναμένεται να αρχίσει να ρέει το 2017. Το Ομάν θα πληρώσει για την κατασκευή του αγωγού, ενώ μέρος του αερίου θα εξάγεται σε γειτονικές χώρες.

Με την ολοκλήρωση του σχεδίου, θα γίνει πραγματικότητα ο πρώτος εν λειτουργία αγωγός ανάμεσα στο Ιράν και μια χώρα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου. Ένα προηγούμενο project, που θα έφερνε αέριο από το Ιράν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατέρρευσε, γιατί η Crescent Petroleum και το Ιράν δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν για τις τιμές, με αποτέλεσμα ο αγωγός που κατασκευάστηκε να παραμένει αχρησιμοποίητος, δέκα χρόνια μετά.

Οι ΗΠΑ, που επιβάλλουν κυρώσεις στο εμπόριο με το Ιράν, δεν έχουν σχολιάσει επίσημα τα σχέδια του Ομάν. Όμως, πολιτικοί παρατηρητές εκτιμούν πως η Ουάσιγκτον θα δείξει κατανόηση απέναντι στη θέση του Ομάν: Χρειάζεται αέριο και δεν παίρνει αρκετό από τις γειτονικές του χώρες.

Το Ομάν όχι μόνο δεν βλέπει το Ιράν σαν απειλή, αλλά έχει και ιστορικούς δεσμούς με τη χώρα. Για αυτό και είναι κατάλληλα τοποθετημένο να επωφεληθεί από τη μελλοντική επιστροφή του Ιράν στην παγκόσμια οικονομία.

Αλλά το Ομάν δεν είναι η μοναδική χώρα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου που αποστασιοποιείται από την εξωτερική πολιτική της Σαουδικής Αραβία[ς. Το Κατάρ κινήθηκε κόντρα στους Σαουδάραβες, στηρίζοντας τους Ισλαμιστές και τη Μουσουλμανική Αδελφότητα στην Αίγυπτο, κατά τις εξεγέρσεις του 2011. Τον περασμένο μήνα, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν ανακάλεσαν τους πρέσβεις τους από τη Ντόχα, κατηγορώντας το Κατάρ ότι υπονομεύει την ασφάλεια της περιοχής.

Όμως, σε σχέση με το Κατάρ, το Ομάν κινείται πιο προσεκτικά.

“Ο Qaboos κινείται σε ασφαλή τροχιά, καθώς έγινε ο μεσίτης των ΗΠΑ στην περιοχή, ‘ζεσταίνοντας’ τις σχέσεις τους με το Ιράν και λέγοντας  απερίφραστα ότι δεν θέλει να έχει καμία σχέση με την Ένωση του Κόλπου, που προωθεί η Σαουδική Αραβία. Είναι ο εξυπνότερος τύπος στην περιοχή”, λέει στο Bloomberg ο Christopher Davidson, συγγραφέας του “After the Sheikhs: The Coming Collapse of the Gulf Monarchies”.