Στο μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, οι πλούσιοι άνθρωποι είχαν τον περισσότερο ελεύθερο χρόνο. Στο “Downton Abbey”, τη δραματική ταινία για τις βρετανικές ανώτερες τάξεις στις αρχές του 20ου αιώνα, ένας αριστοκράτης δεν έχει ποτέ ακούσει τον όρο “Σαββατοκύριακο”: γιατί γι ‘αυτόν, κάθε μέρα ήταν γεμάτη με ξεκούραση.
Αντίθετα, οι φτωχοί ήταν συνήθως αυτοί που δούλευαν ακατάπαυστα.
Πλέον όμως, στις προηγμένες οικονομίες τα πράγματα είναι διαφορετικά. Συνολικά ο χρόνος εργασίας έχει μειωθεί τον τελευταίο αιώνα, αλλά οι πλούσιοι έχουν αρχίσει να εργάζονται περισσότερες ώρες από τους φτωχούς.
Το 1965 οι άνδρες με πτυχίο κολεγίου είχαν λίγο περισσότερο ελεύθερο χρόνο από αυτούς που είχαν ολοκληρώσει μόνο το γυμνάσιο. Όμως, από το 2005 τα άτομα με κολεγιακή μόρφωση δούλευαν 8 ώρες περισσότερο την εβδομάδα από τους απόφοιτους λυκείου.
Τα στοιχεία έρευνας που επικαλείται ο Economist δείχνουν ότι οι Αμερικανοί με πτυχίο πανεπιστημίου ή ανώτερο δουλεύουν δύο ώρες παραπάνω κάθε μέρα από ό,τι όσοι έχουν απολυτήριο λυκείου.
Προσπαθώντας να εξηγήσουν το φαινόμενο αυτό, οι οικονομολόγοι μιλούν για το«φαινόμενο της υποκατάστασης”. Οι υψηλοί μισθοί κάνουν την αναψυχή πιο ακριβή: εξάλλου αν οι άνθρωποι πάρουν άδεια ξοδεύουν περισσότερα χρήματα.
Την ίδια στιγμή, από τη δεκαετία του 1980 οι μισθοί όσων βρίσκονται στην κορυφή έχουν αυξηθεί σημαντικά, ενώ όσοι βρίσκονται κάτω από την μέση παρέμειναν είδαν τους μισθούς τους να μειώνονται ή να μένουν στα ίδια επίπεδα. Έτσι, η αύξηση των ανισοτήτων ενθαρρύνει τους πλούσιους να εργάζονται περισσότερο και τους φτωχούς να εργάζονται λιγότερο, λένε οι οικονομολόγοι.
Η νοοτροπία των σύγχρονων οικονομιών που στηρίζεται στο «ο νικητής τα παίρνει όλα» ενισχύει το φαινόμενο. Η κλίμακα της παγκόσμιας αγοράς δείχνει ότι οι επιχειρήσεις που καινοτομούν τείνουν να αποκομίσουν τεράστια κέρδη (όπως το YouTube, η Apple και η Goldman Sachs).
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 ένας άνδρας που εργαζόταν 55 ώρες την εβδομάδα κέρδιζε 11% περισσότερο από ό,τι ένας άνθρωπος με 40 ώρες εργασίας. Η διαφορά είχε αυξηθεί σε 25% από την αλλαγή της χιλιετίας.
Οι οικονομολόγοι πάντως θεωρούν ότι το φαινόμενο της υποκατάστασης θα πρέπει σε κάποιο στάδιο να αντιμετωπιστεί και ως “επίδραση στα εισοδήματα”: αφού οι υψηλότεροι μισθοί επιτρέπουν στους ανθρώπους να ικανοποιήσουν περισσότερες υλικές ανάγκες, είναι λογικό να ζητούν επιπλέον εργασία αντί ελεύθερο χρόνο. Ένας δισεκατομμυριούχος που μπορεί να αγοράσει δικό του νησί έχει λιγότερα κίνητρα για να δουλέψει επιπλέον ώρες. Όμως, αυτό με βάση τα νέα κοινωνικά ήθη μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.