Μια αγορά που για χρόνια θεωρούνταν μια εναλλακτική πηγή χρηματοδότησης για επιχειρήσεις εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος μετατρέπεται πλέον σε βασική ανησυχία για τις παγκόσμιες εποπτικές αρχές. Το private credit, ένας κλάδος που αναπτύχθηκε ραγδαία μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και σήμερα πλησιάζει σε μέγεθος τα 2 τρισ. δολάρια, βρίσκεται όλο και πιο έντονα στο μικροσκόπιο κεντρικών τραπεζών, ρυθμιστικών φορέων και διεθνών οργανισμών.
Το Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (FSB), ο οργανισμός που συντονίζει τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες, τις εποπτικές αρχές και τα υπουργεία Οικονομικών των χωρών της G20, προειδοποιεί ότι η εκρηκτική διόγκωση του private credit μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή πηγή συστημικού κινδύνου για το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται το γεγονός ότι ολοένα μεγαλύτερο μέρος εταιρικού δανεισμού μεταφέρεται εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού πλαισίου, μέσω περίπλοκων χρηματοδοτικών δομών που χαρακτηρίζονται συχνά από περιορισμένη διαφάνεια και δύσκολη εποπτεία.
Η αγορά που γεννήθηκε μετά το 2008
Η αγορά private credit αναπτύχθηκε δυναμικά μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, όταν οι τράπεζες υποχρεώθηκαν να περιορίσουν την έκθεσή τους σε πιο ριψοκίνδυνες μορφές δανεισμού λόγω αυστηρότερων κανονισμών και αυξημένων κεφαλαιακών απαιτήσεων.
Το κενό αυτό κάλυψαν ιδιωτικά επενδυτικά funds, εναλλακτικοί διαχειριστές κεφαλαίων και εξειδικευμένα επενδυτικά οχήματα, τα οποία άρχισαν να χορηγούν απευθείας δάνεια σε επιχειρήσεις, συχνά με υψηλότερα επιτόκια αλλά και αισθητά μεγαλύτερο ρίσκο.
Στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, το private credit επικεντρωνόταν κυρίως σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δυσκολεύονταν να εξασφαλίσουν τραπεζική χρηματοδότηση. Σήμερα όμως η αγορά έχει επεκταθεί σημαντικά, χρηματοδοτώντας μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους και σύνθετες εταιρικές συναλλαγές.
Παράλληλα, αυξάνεται συνεχώς και η συμμετοχή επενδυτών λιανικής, κυρίως μέσω ημι-ρευστοποιήσιμων επενδυτικών προϊόντων που υπόσχονται υψηλότερες αποδόσεις σε σχέση με τις παραδοσιακές αγορές ομολόγων και καταθέσεων.
Αυτό ακριβώς είναι που προκαλεί πλέον έντονη ανησυχία στις εποπτικές αρχές. Όσο περισσότερο το private credit συνδέεται με το ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα και με ιδιώτες επενδυτές, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος μετάδοσης πιέσεων σε περίπτωση σοβαρής επιδείνωσης της αγοράς.
Το «αόρατο» ρίσκο
Το Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας επισημαίνει ότι η αγορά private credit χαρακτηρίζεται από περιορισμένη διαφάνεια, μη τυποποιημένα δεδομένα και συχνά ασαφείς αποτιμήσεις περιουσιακών στοιχείων.
Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές αγορές ομολόγων ή τραπεζικών δανείων, μεγάλο μέρος των συναλλαγών πραγματοποιείται σε περιβάλλον περιορισμένης δημοσιοποίησης στοιχείων, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά την εποπτεία.
Οι ρυθμιστικές αρχές δυσκολεύονται να χαρτογραφήσουν με ακρίβεια ποιος χρηματοδοτεί ποιον, πόσο μεγάλο είναι το πραγματικό ρίσκο που έχει συσσωρευτεί στους ισολογισμούς και πόσο διασυνδεδεμένο έχει γίνει πλέον το σύστημα.
Το FSB εκτιμά ότι οι τράπεζες έχουν ήδη ανοίγματα τουλάχιστον 220 δισ. δολαρίων προς private credit funds μέσω γραμμών χρηματοδότησης και άλλων πιστωτικών διευκολύνσεων. Ωστόσο, εμπορικά στοιχεία δείχνουν ότι το πραγματικό μέγεθος της έκθεσης μπορεί να είναι ακόμη και διπλάσιο.
Ο φόβος για ντόμινο πιέσεων
Η μεγαλύτερη ανησυχία των εποπτικών αρχών δεν αφορά μόνο το μέγεθος της αγοράς αλλά κυρίως τον βαθμό διασύνδεσής της με το υπόλοιπο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, asset managers και private equity funds συνδέονται όλο και περισσότερο με το private credit μέσω κοινών χρηματοδοτήσεων, στρατηγικών συνεργασιών και αμοιβαίων δανειακών σχέσεων.
Αυτό σημαίνει ότι μια σοβαρή επιδείνωση στην ποιότητα των εταιρικών δανείων θα μπορούσε να πυροδοτήσει αλυσιδωτές πιέσεις σε πολλαπλά σημεία του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Το FSB τονίζει επίσης ότι η αγορά δεν έχει δοκιμαστεί ακόμη σε ένα παρατεταμένο περιβάλλον βαθιάς ύφεσης και αυξημένων χρεοκοπιών, κάτι που ενισχύει την αβεβαιότητα για το πώς θα αντιδρούσαν οι επενδυτές και οι χρηματοδοτικοί μηχανισμοί υπό ακραία πίεση.
Οι πρώτες ενδείξεις προβλημάτων έχουν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου αυξάνονται οι ανησυχίες γύρω από εταιρείες τεχνολογίας, business development companies και πιο αδύναμους εταιρικούς δανειολήπτες.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η αύξηση των λεγόμενων payment-in-kind loans, δηλαδή δανείων στα οποία οι τόκοι δεν καταβάλλονται σε μετρητά αλλά κεφαλαιοποιούνται και προστίθενται στο συνολικό χρέος. Η πρακτική αυτή θεωρείται συχνά ένδειξη ότι αρκετοί δανειολήπτες αντιμετωπίζουν ήδη δυσκολίες εξυπηρέτησης των υποχρεώσεών τους.
Οι ευρωπαϊκές τράπεζες και το νέο «σκιώδες σύστημα»
Η ανησυχία έχει περάσει πλέον και στην ευρωπαϊκή τραπεζική εποπτεία. Μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν αρχίσει να δημοσιοποιούν σημαντικά ανοίγματα προς την αγορά private credit, αυξάνοντας τον προβληματισμό για την έκταση της διασύνδεσης.
Η Barclays αποκάλυψε έκθεση περίπου 20 δισ. δολαρίων, ενώ η Deutsche Bank ανακοίνωσε ανοίγματα περίπου 30 δισ. δολαρίων, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 2% του συνολικού χαρτοφυλακίου δανείων της. Αντίστοιχη έκθεση περίπου 25 δισ. δολαρίων γνωστοποίησε και η BNP Paribas.
Τόσο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα όσο και η Τράπεζα της Αγγλίας έχουν εκφράσει ανοιχτά ανησυχίες για τους πιθανούς συστημικούς κινδύνους που μπορεί να δημιουργήσει η αγορά private credit.
Η βρετανική κεντρική τράπεζα πραγματοποιεί ήδη stress tests σε συνεργασία με τη χρηματοπιστωτική βιομηχανία, εξετάζοντας σενάρια έντονης πίεσης στις αποτιμήσεις, στη ρευστότητα και στην ποιότητα ενεργητικού.
Για αρκετούς αναλυτές, η σημερινή εικόνα θυμίζει ολοένα περισσότερο το «σκιώδες τραπεζικό σύστημα» που είχε αναπτυχθεί πριν από τη μεγάλη κρίση του 2008. Ένα τεράστιο πλέγμα χρηματοδότησης λειτουργεί εκτός του αυστηρά εποπτευόμενου τραπεζικού πλαισίου, αλλά παραμένει στενά συνδεδεμένο με αυτό.
Όσο η οικονομία αναπτύσσεται και οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες παραμένουν ευνοϊκές, το μοντέλο δείχνει εξαιρετικά αποδοτικό και κερδοφόρο. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι πώς θα αντιδράσει το σύστημα σε μια βαθύτερη ύφεση, με αύξηση χρεοκοπιών, υποχώρηση αποτιμήσεων και επενδυτές που θα επιδιώξουν μαζικά να αποσύρουν τα κεφάλαιά τους.
Αυτό ακριβώς είναι το σενάριο που πλέον προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στους παγκόσμιους χρηματοπιστωτικούς επόπτες.
Διαβάστε ακόμη
Toi&moi: Η ελληνική fashion εταιρεία που έχτισε δίκτυο από το Περιστέρι μέχρι το Dubai Mall (pics)
Ντάιμον (JPMorgan): Οι «ανόητες» εμπορικές διαμάχες ΗΠΑ – Ευρώπης πλήττουν την ανάπτυξη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.