Η απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ να εμπλακούν σε νέο πόλεμο με το Ιράν δημιουργεί μια εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση με απρόβλεπτες συνέπειες. Το Ισραήλ χρησιμοποίησε τον όρο «προληπτικό» για να δικαιολογήσει την επίθεσή του σημειώνει σε ανάλυσή του ο Τζέρεμπι Μπόουεν του BBC.
Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν πρόκειται για απάντηση σε άμεση απειλή, όπως υπονοεί η έννοια της προληπτικής ενέργειας, αλλά για έναν πόλεμο επιλογής. Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ εκτίμησαν ότι το Ισλαμικό καθεστώς στο Ιράν είναι ευάλωτο, αντιμετωπίζει σοβαρή οικονομική κρίση, τις συνέπειες της βίαιης καταστολής διαδηλωτών στις αρχές της χρονιάς και με τις άμυνές του ακόμη σοβαρά πληγωμένες από τον περασμένο καλοκαιρινό πόλεμο. Το συμπέρασμά τους φαίνεται να είναι ότι πρόκειται για μια ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί.
Η κίνηση αυτή συνιστά επίσης ένα ακόμη πλήγμα στο κλονιζόμενο σύστημα διεθνούς δικαίου. Στις δηλώσεις τους, τόσο ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ όσο και ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσαν ότι το Ιράν αποτελεί κίνδυνο για τις χώρες τους, ο Τραμπ το χαρακτήρισε παγκόσμια απειλή. Το Ισλαμικό καθεστώς είναι σίγουρα εχθρός τους, αλλά είναι δύσκολο να δικαιολογηθεί νομικά η αυτοάμυνα, δεδομένης της τεράστιας ανισότητας δυνάμεων μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ από τη μία και Ιράν από την άλλη.
Ο πόλεμος είναι πολιτική πράξη και η ένοπλη σύγκρουση είναι εγγενώς δύσκολο να ελεγχθεί μόλις ξεκινήσει. Οι ηγέτες χρειάζονται σαφείς στόχους. Ο Νετανιάχου θεωρεί το Ιράν ως τον πιο επικίνδυνο εχθρό του Ισραήλ εδώ και δεκαετίες. Για αυτόν, πρόκειται για ευκαιρία να προκαλέσει όσο το δυνατό μεγαλύτερη ζημιά στο καθεστώς της Τεχεράνης και στις στρατιωτικές του δυνατότητες.
Παράλληλα, αντιμετωπίζει εκλογές αργότερα μέσα στη χρονιά και τα δύο χρόνια πολέμου με τη Χαμάς τον έχουν πείσει ότι η θέση του ενισχύεται όταν το Ισραήλ βρίσκεται σε πόλεμο.
Οι στόχοι του Τραμπ έχουν μεταβληθεί αρκετά χαρακτηριστικά. Τον Ιανουάριο είχε δηλώσει στους διαδηλωτές στο Ιράν ότι βοήθεια ήταν καθ’ οδόν, αλλά μεγάλο μέρος του αμερικανικού Ναυτικού ήταν δεσμευμένο σε άλλες επιχειρήσεις, γεγονός που περιόριζε τις στρατιωτικές επιλογές του. Αν και οι ΗΠΑ αναπτύσσουν δύο αεροπλανοφόρα και σημαντική ισχύ πυρός στην περιοχή, ο Τραμπ επικεντρώθηκε στους κινδύνους από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, παρότι μετά τον περσινό πόλεμο είχε δηλώσει ότι το πρόγραμμα είχε «εξολοθρευθεί».
Το ιρανικό καθεστώς αρνείται ότι επιδιώκει πυρηνικό όπλο, αλλά έχει εμπλουτίσει ουράνιο σε επίπεδα χωρίς πολιτική χρήση. Τουλάχιστον φαίνεται ότι θέλει την επιλογή να κατασκευάσει βόμβα, χωρίς να έχει παρουσιαστεί από ΗΠΑ ή Ισραήλ στοιχείο ότι ήταν κοντά στην κατασκευή.
Τραμπ και Νετανιάχου έστειλαν μηνύματα ότι η σύγκρουση προσφέρει την «ώρα της ελευθερίας» στο ιρανικό λαό και την ευκαιρία να ανατραπεί το καθεστώς, κάτι που δεν είναι καθόλου βέβαιο. Δεν υπάρχει προηγούμενο κατάρρευσης καθεστώτος μόνο με αεροπορικές επιθέσεις. Οι περιπτώσεις του Σαντάμ Χουσεΐν και του Μουαμάρ Καντάφι οδήγησαν σε κατάρρευση κράτους, εμφύλιο πόλεμο και χιλιάδες θανάτους. Ακόμη και αν το Ιράν καταρρεύσει, δεν υπάρχει αξιόπιστη κυβέρνηση εναλλακτικής εξουσίας.
Το ιρανικό καθεστώς έχει δημιουργήσει ένα πολύπλοκο πολιτικό σύστημα στηριζόμενο σε ιδεολογία, διαφθορά και βία όταν χρειαστεί. Η φρουρά της Τεχεράνης έχει διατάξεις να σκοτώνει χιλιάδες πολίτες που αμφισβητούν το σύστημα, και η ιδέα του μαρτυρίου είναι θεμελιώδης στην ιδεολογία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ίσως στοχεύουν στη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Ακόμη και αν επιτευχθεί, πιθανότατα θα αντικατασταθεί από άλλο κληρικό που υποστηρίζεται από τη Φρουρά Επαναστάσεως. Η στρατηγική του Τραμπ βασίζεται σε συναλλαγές, αλλά με το Ιράν πρέπει να συνυπολογιστεί η δύναμη της ιδεολογίας και της πίστης, κάτι πολύ δυσκολότερο να εκτιμηθεί.
Καθώς η κρίση κλιμακώνεται και η αμερικανική αρμάδα συγκεντρώνεται, οι ηγέτες στην Τεχεράνη φαίνεται ότι θεωρούν τον πόλεμο αναπόφευκτο. Οι συνομιλίες, αν και σε εξέλιξη, δεν εμπνέουν εμπιστοσύνη. Η αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία JCPOA το 2018 έχει αφήσει βαθιά αμφιβολία για τις προθέσεις τους.
Τώρα οι Ιρανοί ηγέτες θα υπολογίζουν πώς να επιβιώσουν και να διαχειριστούν τις συνέπειες του πολέμου. Οι γείτονες, με επικεφαλής τη Σαουδική Αραβία, ανησυχούν για την τεράστια αβεβαιότητα και τις πιθανές επιπτώσεις. Η ανανεωμένη και ενισχυμένη σύγκρουση εντείνει την αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τον υπόλοιπο κόσμο, που ήδη αντιμετωπίζει βία και αναταραχές.
Διαβάστε ακόμη
Καύσιμα: Πώς η κρίση με το Ιράν θα αυξήσει τις τιμές στις αντλίες
Ρεύμα: Σήμα για καθοδικές τιμές στα πράσινα τιμολόγια τον Μάρτιο 2026
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.