Η δυνατότητα να μεταφέρει κάποιος ένα μέρος των καθημερινών του εξόδων στον επόμενο μισθό εξελίσσεται σε μια νέα μορφή καταναλωτικής πίστωσης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Υπηρεσίες που δημιουργήθηκαν για να διευκολύνουν τις αγορές στο διαδίκτυο επεκτείνονται πλέον σε πολύ πιο βασικές υποχρεώσεις, προσφέροντας δόσεις ακόμη και για δαπάνες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητο να χρηματοδοτηθούν με αυτόν τον τρόπο.
Ενοίκιο, ηλεκτρικό ρεύμα, ασφάλιση υγείας, λογαριασμοί τηλεφώνου, τρόφιμα, ιατρικές υπηρεσίες και ακόμη και φορολογικές υποχρεώσεις μπορούν πλέον να περάσουν από το μοντέλο «Buy Now, Pay Later» (BNPL), το γνωστό «αγόρασε τώρα, πλήρωσε αργότερα».
Η αλλαγή αυτή μεταμορφώνει τη συγκεκριμένη αγορά. Από εργαλείο που συνόδευε κυρίως αγορές προϊόντων, το BNPL εξελίσσεται σε πηγή βραχυπρόθεσμης ρευστότητας για την κάλυψη του κόστους ζωής. Και αυτή ακριβώς η εξέλιξη προκαλεί ερωτήματα για το κατά πόσο η εντυπωσιακή ανάπτυξη του κλάδου αποτελεί ένδειξη χρηματοοικονομικής καινοτομίας ή σύμπτωμα της αυξανόμενης πίεσης που δέχονται τα αμερικανικά νοικοκυριά.
Δόσεις για ρεύμα, ενοίκιο και φόρους
Η διεύρυνση του BNPL είναι ήδη εμφανής στο εύρος των υπηρεσιών που μπορούν να χρηματοδοτηθούν. Εφαρμογές όπως οι Flex και Zip δίνουν τη δυνατότητα στους καταναλωτές να καλύπτουν μέσω δόσεων λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, νερού, κινητής τηλεφωνίας και ευρυζωνικών υπηρεσιών, ασφάλιστρα υγείας, αλλά και πληρωμές που συνδέονται με στεγαστικά δάνεια.
Στο ίδιο πεδίο κινείται και η Affirm, ένας από τους μεγαλύτερους παρόχους BNPL στις ΗΠΑ. Σε συνεργασία με την Esusu δοκιμάζει ένα μοντέλο μέσω του οποίου επιλεγμένοι ενοικιαστές μπορούν να χωρίζουν το μηνιαίο ενοίκιό τους σε δύο δεκαπενθήμερες πληρωμές.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση το πρόγραμμα παρέχεται χωρίς τόκο και χωρίς επιβαρύνσεις καθυστέρησης. Η λογική είναι ότι η ημερομηνία πληρωμής του ενοικίου μπορεί να προσαρμοστεί καλύτερα στον κύκλο καταβολής του μισθού, ώστε το νοικοκυριό να μη χρειάζεται να διαθέσει ένα μεγάλο ποσό μονομιάς.
Ανάλογες λύσεις έχουν αρχίσει να εμφανίζονται στην υγεία, από οδοντιατρικές εργασίες μέχρι κτηνιατρικές και άλλες ιατρικές υπηρεσίες.
Η λογική των δόσεων έχει φτάσει ακόμη και στην εφορία. Η Intuit διαθέτει μέσω του TurboTax την υπηρεσία «File Now, Pay Later», η οποία επιτρέπει σε φορολογουμένους να χρηματοδοτούν οφειλές προς τις αμερικανικές φορολογικές αρχές.
Το προϊόν αφορά ποσά από 200 έως 6.000 δολάρια, με διάρκεια αποπληρωμής τριών, έξι ή εννέα μηνών. Εδώ, ωστόσο, η χρηματοδότηση απέχει αρκετά από το παραδοσιακό μοντέλο των άτοκων τεσσάρων δόσεων: το μεταβλητό ετήσιο επιτόκιο μπορεί να κυμαίνεται από 15% έως 33%.
Πιστώσεις σχεδόν 160 δισ. δολαρίων
Η αλλαγή του τρόπου με τον οποίο χρησιμοποιούνται οι υπηρεσίες BNPL συμβαδίζει με την εκρηκτική ανάπτυξη της ίδιας της αγοράς.
Οι έξι μεγαλύτεροι πάροχοι χορήγησαν το 2025 σχεδόν 160 δισ. δολάρια σε καταναλωτικές πιστώσεις, ποσό σχεδόν διπλάσιο σε σχέση με δύο χρόνια νωρίτερα.
Περίπου το μισό της δραστηριότητας εξακολουθεί να αφορά το κλασικό μοντέλο «pay in four». Ο καταναλωτής πραγματοποιεί μια αγορά και την εξοφλεί συνήθως σε τέσσερις δόσεις ανά δύο εβδομάδες, χωρίς τόκο εφόσον τηρηθεί το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα.
Το υπόλοιπο της αγοράς, όμως, αποτελείται πλέον από διαφορετικού τύπου βραχυπρόθεσμα ή μεγαλύτερης διάρκειας δάνεια, αρκετά από τα οποία συνοδεύονται από επιτόκιο.
Η μεταβολή είναι εμφανής και στη σύνθεση των χορηγήσεων. Το 63% των BNPL πιστώσεων το 2025 ήταν άτοκο, όταν το αντίστοιχο ποσοστό έφθανε το 83% το 2020 και το 2021. Με άλλα λόγια, σχεδόν τέσσερα στα δέκα δολάρια που χρηματοδοτούνται πλέον μέσω της συγκεκριμένης αγοράς αφορούν προϊόντα στα οποία μπορεί να υπάρχει κόστος δανεισμού.
Στην κορυφή του κλάδου βρίσκονται η Block, μητρική της Afterpay, και η Affirm. Οι δύο εταιρείες χορήγησαν μαζί περίπου 95 δισ. δολάρια το 2025, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 60% της συνολικής αγοράς.
Παρά τους εντυπωσιακούς ρυθμούς ανάπτυξης, τα BNPL παραμένουν πολύ μικρότερα από τις πιστωτικές κάρτες. Οι Αμερικανοί πραγματοποιούν μέσω καρτών συναλλαγές που ξεπερνούν τα 3 τρισ. δολάρια ετησίως. Η διαφορά είναι ότι οι υπηρεσίες «αγόρασε τώρα, πλήρωσε αργότερα» εξακολουθούν να επεκτείνονται με διψήφιους ρυθμούς και, κυρίως, εισχωρούν σε ολοένα περισσότερες κατηγορίες δαπανών.
Όταν οι δόσεις γίνονται μέσο επιβίωσης
Για τις εταιρείες του κλάδου, η χρησιμότητα του BNPL βρίσκεται πρωτίστως στην ευελιξία. Ένας εργαζόμενος μπορεί να έχει επαρκές μηνιαίο εισόδημα, αλλά να βρεθεί προσωρινά χωρίς την απαιτούμενη ρευστότητα επειδή ένας μεγάλος λογαριασμός λήγει λίγες ημέρες πριν από την επόμενη μισθοδοσία.
Σε μια τέτοια περίπτωση, η μετάθεση της πληρωμής μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή υπερανάληψης, προστίμου ή άλλης επιβάρυνσης.
Τα στοιχεία για τη συμπεριφορά των χρηστών, ωστόσο, δείχνουν ότι η ανάγκη για BNPL δεν περιορίζεται πάντα σε μια απλή χρονική αναντιστοιχία εσόδων και εξόδων.
Το 2026, το 54% των χρηστών δήλωσε ότι χρειάζεται τις συγκεκριμένες υπηρεσίες για να τα βγάλει πέρα, ενώ μόλις το 25% διαφώνησε με αυτή την περιγραφή.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η χρήση τους για τρόφιμα. Το 29% έχει χρηματοδοτήσει αγορές τροφίμων μέσω BNPL, έναντι μόλις 14% δύο χρόνια νωρίτερα. Πρόκειται για μια μετατόπιση που δείχνει ότι οι μικρές δόσεις δεν χρησιμοποιούνται μόνο για προαιρετικές καταναλωτικές αγορές αλλά και για βασικά αγαθά.
Την ίδια στιγμή, το 47% των χρηστών είχε καθυστερήσει τουλάχιστον μία πληρωμή κατά το προηγούμενο δωδεκάμηνο, ενώ το 63% είχε διατηρήσει ταυτόχρονα περισσότερα από ένα BNPL δάνεια. Ένας στους τέσσερις είχε βρεθεί κάποια στιγμή με τουλάχιστον τρεις ενεργές χρηματοδοτήσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αντίληψη των ίδιων των καταναλωτών: το 68% θεωρεί ότι το BNPL το οδηγεί να ξοδεύει περισσότερα από όσα θα δαπανούσε διαφορετικά.
Παράλληλα, το χαμηλό ή μηδενικό επιτόκιο δεν αποτελεί τον σημαντικότερο λόγο επιλογής. Το 31% αναφέρει ως βασικό κίνητρο την ευκολία χρήσης και το 27% την εύκολη έγκριση, ενώ μόλις το 11% δηλώνει ότι στρέφεται στις υπηρεσίες κυρίως επειδή δεν χρεώνουν τόκο.
Ο κίνδυνος του χρέους που μεταφέρεται από μήνα σε μήνα
Το κρίσιμο ζήτημα εμφανίζεται όταν οι δόσεις χρησιμοποιούνται για επαναλαμβανόμενες βασικές υποχρεώσεις.
Η χρηματοδότηση ενός κινητού τηλεφώνου ή μιας οικιακής συσκευής έχει συγκεκριμένο τέλος. Αντίθετα, το ενοίκιο πρέπει να πληρωθεί ξανά τον επόμενο μήνα. Το ίδιο ισχύει για το ηλεκτρικό ρεύμα, τα ψώνια του σούπερ μάρκετ, την ασφάλιση και δεκάδες ακόμη ανελαστικές δαπάνες.
Εάν ένας εργαζόμενος χρησιμοποιήσει BNPL επειδή δεν διαθέτει αρκετά χρήματα για το ενοίκιο του Αυγούστου, οι δόσεις του Αυγούστου θα συναντήσουν σύντομα το ενοίκιο του Σεπτεμβρίου. Εφόσον το εισόδημά του δεν έχει αυξηθεί, η χρηματοδότηση δεν εξαφανίζει το έλλειμμα του οικογενειακού προϋπολογισμού – το μεταφέρει στο μέλλον.
Εκεί βρίσκεται και ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Μικρές και φαινομενικά διαχειρίσιμες δόσεις μπορούν να συσσωρευτούν, ιδιαίτερα όταν ένας καταναλωτής χρησιμοποιεί ταυτόχρονα διαφορετικούς παρόχους και διαφορετικά προγράμματα.
Η ανάγκη ρευστότητας που καλύπτουν αυτές οι υπηρεσίες είναι πραγματική. Όταν όμως στις ήδη υπάρχουσες μηνιαίες υποχρεώσεις προστίθενται συνεχώς νέες δόσεις, ο διαθέσιμος χώρος στον επόμενο μισθό περιορίζεται ακόμη περισσότερο, δημιουργώντας την ανάγκη για νέα χρηματοδότηση.
Το BNPL κινδυνεύει έτσι να εξελιχθεί από γέφυρα ρευστότητας σε έναν επαναλαμβανόμενο κύκλο βραχυπρόθεσμου χρέους.
Το BNPL ως «κεφάλαιο κίνησης» των νοικοκυριών
Η μεγάλη αλλαγή στην αμερικανική αγορά δεν είναι επομένως μόνο η αύξηση των δανείων «αγόρασε τώρα, πλήρωσε αργότερα». Είναι η αλλαγή του ίδιου του σκοπού τους.
Μια χρηματοοικονομική υπηρεσία που αναπτύχθηκε δίπλα στο ηλεκτρονικό εμπόριο αρχίζει να λειτουργεί σαν προσωπικό κεφάλαιο κίνησης για τα νοικοκυριά, καλύπτοντας τα χρονικά ή και μόνιμα κενά ανάμεσα στο εισόδημα και στις καθημερινές υποχρεώσεις.
Για τους παρόχους, αυτή η εξέλιξη ανοίγει μια τεράστια νέα αγορά, καθώς οι επαναλαμβανόμενες δαπάνες των νοικοκυριών είναι πολλαπλάσιες από τις περιστασιακές αγορές στο ηλεκτρονικό εμπόριο.
Για την οικονομία, όμως, δημιουργεί έναν διαφορετικό προβληματισμό. Όσο περισσότεροι καταναλωτές χρησιμοποιούν πίστωση για τρόφιμα, λογαριασμούς, ενοίκια, ιατρικά έξοδα και φόρους, τόσο περισσότερο η ανάπτυξη του BNPL παύει να αποτελεί αποκλειστικά ένδειξη προτίμησης για έναν νέο τρόπο πληρωμής.
Μπορεί ταυτόχρονα να αποτελεί ένδειξη ότι ένα αυξανόμενο τμήμα των νοικοκυριών χρειάζεται δανεισμό για να γεφυρώσει ακόμη και τις πιο συνηθισμένες υποχρεώσεις του μήνα.
Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη αλλαγή: το «αγόρασε τώρα, πλήρωσε αργότερα» δεν χρηματοδοτεί πλέον μόνο την κατανάλωση. Αρχίζει να χρηματοδοτεί την ίδια την καθημερινότητα.
Διαβάστε ακόμη
Citi: Τρεις λόγοι που ευνοούν τις ευρωπαϊκές μετοχές – Περιθώριο ανόδου 8%
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ