Ένα νέο κύμα κοινωνικής οργής απειλεί να κατακλύσει τους δρόμους της Γαλλίας το Σάββατο 17 Οκτωβρίου, φέρνοντας ξανά στο προσκήνιο το κίνημα των «Κίτρινων Γιλέκων», αυτή τη φορά με πρωταγωνιστές τους μαθητές, τους φοιτητές και τη γενιά του TikTok.
Ο συνδυασμός της ενεργειακής ακρίβειας, της δυσαρέσκειας για τις συνθήκες εκπαίδευσης και της ευρύτερης οικονομικής πίεσης δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια νέα κοινωνική κινητοποίηση, η οποία επιχειρεί να ενώσει διαφορετικές γενιές και ομάδες διαμαρτυρίας.
Στα γαλλικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει ήδη εμφανιστεί ένας νέος όρος: «Gilets jeunes», δηλαδή «Νεανικά Γιλέκα», ένα λογοπαίγνιο με τα «Gilets jaunes», τα γνωστά «Κίτρινα Γιλέκα» που σημάδεψαν την πρώτη προεδρική θητεία του Εμανουέλ Μακρόν, από το 2017 έως το 2022.
Η έκφραση διαδόθηκε τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου από σελίδα «πολιτικής αντίστασης» στο Facebook, η οποία είχε δημιουργηθεί το 2018, αποτυπώνοντας την προσδοκία για σύμπραξη των παλαιότερων διαδηλωτών με τη νέα γενιά.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν αυτή η πρωτοφανής διαδικτυακή κινητικότητα θα μετατραπεί σε μαζική παρουσία στους δρόμους.
Από ένα ανώνυμο TikTok σε εκατοντάδες χιλιάδες αναρτήσεις
Η πρώτη έκκληση για κινητοποιήσεις στις 17 Οκτωβρίου εμφανίστηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου, μέσα από έναν ανώνυμο λογαριασμό στο TikTok.
Αφορμή ήταν η ραγδαία άνοδος των τιμών των καυσίμων, που επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της αγοραστικής δύναμης των γαλλικών νοικοκυριών.
Αρχικά, η πρωτοβουλία δεν κατάφερε να πείσει τους βετεράνους των «Κίτρινων Γιλέκων», οι οποίοι αντιμετώπισαν με επιφυλακτικότητα ένα κάλεσμα χωρίς σαφή οργάνωση ή αναγνωρίσιμη ηγεσία.
Ωστόσο, οι μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις των τελευταίων εβδομάδων, με αιτήματα τη βελτίωση των συνθηκών στα λύκεια και στα πανεπιστήμια, έδωσαν νέα δυναμική στην πρωτοβουλία.
Σύμφωνα με στοιχεία της Visibrain, εταιρείας που ειδικεύεται στην παρακολούθηση της δραστηριότητας στα κοινωνικά δίκτυα, από τις 27 Σεπτεμβρίου έχουν δημοσιευθεί στη Γαλλία σχεδόν 460.000 μηνύματα σχετικά με τη 17η Οκτωβρίου.
Η δραστηριότητα επιταχύνθηκε σημαντικά τις τελευταίες ημέρες, με αποκορύφωμα την Κυριακή 11 Οκτωβρίου, όταν αναρτήθηκαν περίπου 65.000 μηνύματα και βίντεο σε TikTok, Instagram, Facebook και X.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το 20% των σχετικών αναρτήσεων συνδέεται με τις διεκδικήσεις των μαθητών, στοιχείο που δείχνει ότι η νεολαία αποκτά κεντρικό ρόλο στη νέα κινητοποίηση.
Οι μαθητές συναντούν τα «Κίτρινα Γιλέκα»
Στις μαθητικές συνελεύσεις και στις διαδικτυακές ομάδες που συνδέονται με τις κινητοποιήσεις, η 17η Οκτωβρίου επαναλαμβάνεται ως κοινή ημερομηνία δράσης.
Μαθητής του λυκείου Marcelin-Berthelot στην Τουλούζη, ερωτηθείς από το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων για τη συνέχεια των κινητοποιήσεων, αναφέρθηκε στην οργάνωση γενικών συνελεύσεων κατά τη διάρκεια των σχολικών διακοπών και στη συμμετοχή των μαθητών στην πορεία της 17ης Οκτωβρίου.
Στην ίδια πόλη έχει ανακοινωθεί συγκέντρωση για τις 14:00 το Σάββατο, σύμφωνα με τον λογαριασμό Instagram @toulouseenluttes.
Το διαδικτυακό κάλεσμα απευθύνεται σε όλες τις κοινωνικές ομάδες: «Κίτρινα Γιλέκα, φοιτητές, μαθητές, συνταξιούχοι, εργαζόμενοι, τώρα είναι η στιγμή! Ίδια οργή, ίδιες δράσεις».
Ωστόσο, δεν διευκρινίζεται ποιος βρίσκεται πίσω από τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, στοιχείο που αντανακλά τον αποκεντρωμένο χαρακτήρα του νέου κινήματος.
Η επιδίωξη είναι σαφής: να δημιουργηθεί ένα κοινό μέτωπο μεταξύ των νέων που διαμαρτύρονται για την εκπαίδευση και των μεγαλύτερων ηλικιακά πολιτών που πλήττονται από το κόστος ζωής.
Η «επανάσταση» γίνεται viral: 132 εκατομμύρια προβολές στο TikTok
Η κινητοποίηση έχει αποκτήσει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά χάρη στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται και διαδίδεται στο διαδίκτυο.
Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά συνδικαλιστικά καλέσματα, η νέα γενιά χρησιμοποιεί χιούμορ, παρωδίες, δημοφιλείς σειρές και κινηματογραφικές αναφορές για να προσελκύσει συμμετέχοντες.
Βίντεο με ανασυντεθειμένες σκηνές από την ταινία Avengers: Endgame και τη σειρά του Netflix Arcane συγκεντρώνουν εκατομμύρια προβολές.
Άλλες αναρτήσεις παρουσιάζουν χιουμοριστικούς οδηγούς για τα ρούχα που πρέπει να επιλέξουν οι διαδηλωτές, ενώ δεν λείπουν ακόμη και σατιρικές διαφημίσεις ταχυφαγείων που υπόσχονται ένα «διάλειμμα για φαγητό» κατά τη διάρκεια της «επανάστασης».
Ορισμένοι δημιουργοί περιεχομένου εξυμνούν τη λεγόμενη «γενιά Tasty Crousty», συνδέοντας την ποπ κουλτούρα με την πολιτική διαμαρτυρία.
Ένας influencer του TikTok, με σχεδόν 400.000 ακολούθους, έφτασε μάλιστα να εκφράσει την ελπίδα ότι η κινητοποίηση των Γάλλων νέων θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία για μια «διεθνή γενική απεργία».
Τα στοιχεία της Visibrain αποτυπώνουν την τεράστια διαδικτυακή απήχηση.
Τα βίντεο που αναφέρονται στη 17η Οκτωβρίου έχουν συγκεντρώσει στο TikTok 132 εκατομμύρια προβολές και 18 εκατομμύρια likes.
Πρόκειται για την πλατφόρμα όπου το κάλεσμα προκαλεί τις περισσότερες αντιδράσεις, ενώ στη συνέχεια η κινητοποίηση εξαπλώθηκε και στο Facebook, ενεργοποιώντας ξανά παλιές ομάδες των «Κίτρινων Γιλέκων».
Η επιστροφή των ιστορικών προσώπων του κινήματος
Η νέα δυναμική έχει αρχίσει να κινητοποιεί και ορισμένες από τις πιο αναγνωρίσιμες προσωπικότητες των «Κίτρινων Γιλέκων».
Ο Μαξίμ Νικόλ, γνωστός στο διαδίκτυο ως Fly Rider, επανεμφανίστηκε στις 8 Οκτωβρίου, δηλώνοντας ότι θα συμμετάσχει στις κινητοποιήσεις με την ιδιότητά του ως πατέρας.
Ανάλογη μεταστροφή καταγράφεται και στη στάση του Ζερόμ Ροντρίγκες, ενός ακόμη ιστορικού στελέχους του κινήματος.
Αρχικά, ο Ροντρίγκες είχε υποβαθμίσει την πρωτοβουλία, χαρακτηρίζοντάς την μια «τάση του TikTok» χωρίς ουσιαστική οργάνωση.
Πλέον, όμως, αντιμετωπίζει τη συγκέντρωση του Σαββάτου ως ευκαιρία να επανέλθουν οι δυσκολίες της καθημερινότητας στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Η αλλαγή στάσης των παλαιότερων διαδηλωτών δείχνει ότι η νέα κινητοποίηση δεν περιορίζεται αποκλειστικά στους νεότερους χρήστες των κοινωνικών δικτύων.
Το μεγάλο ερώτημα: Πού θα γίνουν οι συγκεντρώσεις;
Παρά την εντυπωσιακή διαδικτυακή απήχηση, η οργάνωση των διαδηλώσεων παραμένει ασαφής.
«Πού είναι το σημείο συγκέντρωσης;» αναρωτιέται νεαρός Παριζιάνος σε βίντεο που δημοσιεύθηκε στις 13 Οκτωβρίου, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά του για την έλλειψη συγκεκριμένων οδηγιών.
Άλλοι χρήστες του TikTok εκφράζουν φόβους ότι η κινητοποίηση μπορεί τελικά να αποδειχθεί αποτυχία, ακριβώς επειδή απουσιάζει ένας σαφής συντονισμός.
Στο Παρίσι, μέχρι το απόγευμα της Πέμπτης, εξακολουθούσε να υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με τις διαδρομές των πορειών και τα σημεία συγκέντρωσης.
Η αστυνομική διεύθυνση απαγόρευσε μία από τις πορείες που επρόκειτο να ξεκινήσουν από την Πλατεία Δημοκρατίας, ενώ ορισμένοι λογαριασμοί κινητοποίησης καλούν πλέον σε «απρόβλεπτες και κινητές δράσεις».
Η τακτική αυτή θυμίζει τις κινητοποιήσεις των «Κίτρινων Γιλέκων» το 2018, όταν οι διαδηλωτές πραγματοποιούσαν αποκεντρωμένες συγκεντρώσεις και αιφνιδιαστικές παρεμβάσεις.
Περισσότερα από 1.000 σημεία κινητοποιήσεων σε όλη τη Γαλλία
Για να αντιμετωπίσει την έλλειψη συντονισμού, ο Μπενζαμέν Μπαλ, ο οποίος αυτοπροσδιορίζεται ως ψηφιακός ακτιβιστής και δημιουργός εργαλείων συλλογικής δράσης, δημιούργησε από τις 15 Σεπτεμβρίου έναν διαδικτυακό χάρτη κινητοποιήσεων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η πλατφόρμα έχει καταγράψει 580.000 προβολές σελίδων, ενώ η επισκεψιμότητά της αυξήθηκε κατακόρυφα τις τελευταίες ημέρες.
Ο χάρτης περιλαμβάνει πλέον περισσότερα από 1.000 σημεία συγκέντρωσης σε ολόκληρη τη Γαλλία.
Τα σημεία αυτά δεν αφορούν μόνο παραδοσιακές διαδηλώσεις, αλλά και προγραμματισμένες συγκεντρώσεις ή καταλήψεις σε κυκλικούς κόμβους, πρατήρια καυσίμων, διυλιστήρια, εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου, σιδηροδρομικούς σταθμούς και λιμάνια.
Παρότι κάθε χρήστης μπορεί να προσθέσει μια κινητοποίηση στον χάρτη, ο Μπαλ υποστηρίζει ότι ελέγχει τις καταχωρίσεις ώστε να διατηρεί μόνο εκείνες που θεωρεί σοβαρές.
Η ύπαρξη εκατοντάδων σημείων δράσης καταδεικνύει το εύρος της διαδικτυακής προετοιμασίας, χωρίς ωστόσο να προεξοφλεί τον αριθμό των πολιτών που θα συμμετάσχουν.
Η 70χρονη πρώην «Κίτρινο Γιλέκο» που επιστρέφει στους δρόμους
Πίσω από τα εκατομμύρια των προβολών βρίσκονται και άνθρωποι που συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις του 2018.
Η Μαρτίν, μια 70χρονη συνταξιούχος νοσηλεύτρια και πρώην μέλος των «Κίτρινων Γιλέκων», δηλώνει ότι θα διαδηλώσει το Σάββατο στη Νάντη.
Όπως εξηγεί, την έχει συγκλονίσει η βία που, σύμφωνα με την ίδια, άσκησαν οι δυνάμεις ασφαλείας απέναντι στους μαθητές.
Η διαμαρτυρία της στρέφεται και κατά του θεσμικού συστήματος της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας, το οποίο θεωρεί ότι συγκεντρώνει υπερβολικές εξουσίες στα χέρια του Προέδρου.
«Και τώρα επιτίθενται στη νεολαία μας, στο μέλλον μας;» διερωτάται.
Η ίδια θα συμμετάσχει χωρίς το χαρακτηριστικό κίτρινο γιλέκο, επιλέγοντας να εμφανιστεί ως «ανεξάρτητη πολίτης».
Ελπίζει, όπως λέει, σε μια κοινωνική κινητοποίηση ακόμη ευρύτερη από εκείνη που γνώρισε η Γαλλία πριν από οκτώ χρόνια.
Στο πλευρό των διαδηλωτών και η CGT
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η απόφαση της CGT, μιας από τις μεγαλύτερες συνδικαλιστικές συνομοσπονδίες της Γαλλίας, να συνδεθεί με τη νέα κινητοποίηση.
Το συνδικάτο θεωρεί ότι τα αιτήματα των διαδηλωτών συμπίπτουν με βασικές δικές του διεκδικήσεις για τους μισθούς, την αγοραστική δύναμη και τις συνθήκες διαβίωσης.
Η CGT επιχείρησε μάλιστα να δηλώσει επισήμως διαδρομές διαδηλώσεων, με στόχο να ενισχύσει την ασφάλεια των συμμετεχόντων και να συμβάλει στη μετατροπή της διαδικτυακής κινητοποίησης σε πραγματική παρουσία στους δρόμους.
Ο Τομά Βασερόν, συνομοσπονδιακός γραμματέας της CGT, υπογραμμίζει ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν εμφανίστηκε ξαφνικά.
«Εδώ και μήνες προειδοποιούμε για την άνοδο μιας εξαιρετικά έντονης οργής», δηλώνει.
«Οι άνθρωποι δεν μπορούν πλέον να ζήσουν από τη δουλειά τους, ούτε οι φοιτητές από τις υποτροφίες τους», προσθέτει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ζητήματα αυτά είχαν ήδη βρεθεί στο επίκεντρο των κινητοποιήσεων των εργαζομένων στο Δημόσιο στις 29 Σεπτεμβρίου και αναμένεται να επανέλθουν στη διακλαδική, διασυνδικαλιστική κινητοποίηση της 5ης Νοεμβρίου.
Για την CGT, επομένως, η 17η Οκτωβρίου δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός.
«Αυτό το Σάββατο είναι μόνο ένα στάδιο», τονίζει ο Βασερόν.
Η μεγάλη δοκιμασία έρχεται πλέον στους δρόμους. Η κινητοποίηση έχει ήδη καταφέρει να ενώσει στο διαδίκτυο μαθητές, εργαζομένους, συνταξιούχους και βετεράνους των «Κίτρινων Γιλέκων». Αυτό που μένει να αποδειχθεί είναι αν η διαδικτυακή οργή μπορεί να μετατραπεί σε ένα νέο, μαζικό κοινωνικό κίνημα που θα ασκήσει ουσιαστική πίεση στη γαλλική κυβέρνηση.
Διαβάστε ακόμη
Είναι τελικά τα μακαρόνια εθιστικά;
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ