Στην κορύφωση του δεκαήμερου ταξιδιού τους γύρω από τη Σελήνη, οι τέσσερις αστροναύτες της αποστολής της “Artemis II” προσομοιώνουν όλα τα συστήματα της διαστημικής κάψουλας “Orion” και τα δεδομένα της δικής τους διαβίωσης στο βαθύ διάστημα στις συνθήκες των μελλοντικών επανδρωμένων αποστολών του ίδιου προγράμματος. Αυτές, βάσει του χρονοδιαγράμματος της ΝΑΣΑ αναμένεται το 2028 να ξεκινήσουν τις προσεληνώσεις, με πρώτη εκείνη της “Artemis IV”.
Ο λόγος επίσπευσης των σχεδίων της ΝΑΣΑ για επιστροφή του ανθρώπου στον φυσικό δορυφόρο της Γης μετά από ένα διάλλειμα 54 ολόκληρων χρόνων, είναι προφανής: να διατηρήσει η ίδια, για λογαριασμό των ΗΠΑ φυσικά, τον πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις που αφορούν ειδικά τη Σελήνη, προλαβαίνοντας τους σκληρούς πλέον ανταγωνιστές στο διάστημα, την Κίνα και την Ρωσία, που ήδη έχουν εξαγγείλει τη σαφή πρόθεσή τους να αποκτήσουν σεληνιακές βάσεις. Οι λόγοι είναι πολλοί. Ο κυριότερος όμως είναι, ότι η ανθρώπινη παρουσία στη Σελήνη μεταφράζεται σε ισχυροποίηση της συνολικής διαστημικής ισχύος μιας χώρας, που με τη σειρά της αφορά και το γεωπολιτικό της εκτόπισμα στην «μητέρα Γη».
Από την άλλη, ο ήδη γνωστός ορυκτός πλούτος που περιέχει η Σελήνη και οι προσδοκίες για το τι επιπροσθέτως μπορεί να κρύβει η αθέατη πλευρά της, -την οποία για πρώτη φορά θα αντικρύσουν ανθρώπινα μάτια, αυτά των αστροναυτών της “Artemis II”-, αυξάνουν το ενδιαφέρον και την πίεση στους «γήινους ενδιαφερόμενους». Κυβερνήσεις, οργανισμοί, ακόμα όμως και ιδιώτες, πρώτης γραμμής δισεκατομμυριούχοι μεγιστάνες, όπως οι Έλον Μασκ και Τζεφ Μπέζος, που «βλέποντας» ακόμα μακρύτερα στο αχανές διάστημα, έχουν ήδη ξεκινήσει έναν εξοντωτικό αγώνα δρόμου προκειμένου να επεκτείνουν τις αυτοκρατορίες τους, αποκτώντας πρωτοφανή και δυσκατάβλητη ισχύ και κυριαρχία.
Η οικονομία της Σελήνης
Ήδη αρκετές διαστημικές υπηρεσίες, αλλά και ιδιωτικές εταιρείες προετοιμάζονται εντατικά για προχωρημένες έρευνες, που θα οδηγήσουν σε εξορύξεις και τελικά εμπορικές δραστηριότητες στη Σελήνη, με την εκμετάλλευση έτσι των διαθέσιμων, ήδη γνωστών, αλλά και νέων πόρων στο υπέδαφός της. Με βάση όλα αυτά, έχει αρχίσει να διαμορφώνεται η έννοια της “οικονομίας της Σελήνης”. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη δηλώσει ότι υποστηρίζουν την ταχεία κλιμάκωση της οικονομικής δραστηριότητας στη Σελήνη την επόμενη δεκαετία από κυβερνήσεις, διαστημικές υπηρεσίες και ιδιωτικές εταιρείες.
Έτσι, οι διαστημικές υπηρεσίες αρχίζουν να δημιουργούν αλυσίδες εφοδιασμού για να υποστηρίξουν αποστολές στο φεγγάρι που δεν θα απαιτούν ταξίδια επιστροφής στη Γη, στοχεύοντας παράλληλα στη δημιουργία μελλοντικών οικισμών. Αυτή η αναπτυσσόμενη οικονομία εκτιμάται ότι θα αξίζει περίπου 170 δισεκατομμύρια δολάρια (145 δισ. ευρώ) στα επόμενα 20 χρόνια. Ωστόσο, η εκτίμηση αυτή μοιάζει μάλλον πάρα πολύ συντηρητική. Αντιθέτως, οι υπεύθυνοι των εταιρειών μιλούν για ασύλληπτα μεγέθη, πολλών τρισεκατομμυρίων δολαρίων, καθώς η Σελήνη είναι μόνο το πρώτο βήμα, ακολουθεί το… αχανές διάστημα.
Πώς όμως θα «ξεκλειδωθεί αυτή η νέα οικονομία; Ξεκινώντας από τη Σελήνη, στην πιθανή οικονομική δραστηριότητα εκεί, ο πρώτος ρόλος θα ανήκει στους τομείς των επικοινωνιών, της πλοήγησης, της μεταφοράς και της εφοδιαστικής για την περαιτέρω υποστήριξη διαστημικών αποστολών και ρομποτικής. Αυτό περιγράφεται σε έναν πρόσφατο «οδικό χάρτη» που περιλαμβάνεται σε Έκθεση της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ.
Αυτές οι βιομηχανίες θα υποστηρίξουν τις προσπάθειες εξόρυξης στο δορυφόρο και θα γίνουν η “ατμομηχανή” της μελλοντικής οικονομίας της Σελήνης από την οποία θα σχεδιαστούν άλλες βιομηχανίες, αναφέρει η Έκθεση. Υποστηρίζοντας επιπλέον, ότι οι επιστήμονες θα χρησιμοποιούν τελικά τη μέθοδο “in situ” χρήσης πόρων (ISRU), δηλαδή την πρακτική της χρήσης τοπικών πόρων για να υποστηρίξουν την εξόρυξη και τη λειτουργία και άλλων βιομηχανιών στο σεληνιακό έδαφος, αντί να βασίζονται σε υλικά μεταφερόμενα από τη Γη.
Η μάχη για το «Ήλιο-3»
Μόνο η εξόρυξη Ηλίου-3, ενός αερίου σπανιότατου στη Γη, αλλά και πανάκριβου, καθώς μπορεί να χρησιμεύσει ως καύσιμο, αλλά και για την ασφαλή παραγωγή πυρηνικής ενέργειας σε έναν αντιδραστήρα σύντηξης, όντας μη ραδιενεργό, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA), μπορεί να αποδώσει τεράστια οικονομικά οφέλη. Το στοιχείο αυτό βρίσκεται σε αφθονία στο ρεγόλιθο που καλύπτει την επιφάνεια της Σελήνης.
Το 2024, η τιμή του Ηλίου-3 διαμορφώθηκε στα 2.500 δολάρια το λίτρο, ή περίπου 19 εκατ. δολάρια το κιλό, σύμφωνα με έκθεση της Edelgas Group. Χρησιμοποιείται κυρίως σε σαρωτές ασφαλείας για την ανίχνευση νετρονίων από πυρηνικές βόμβες ή λαθραία διακινούμενα ραδιενεργά υλικά. Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, δεκάδες χιλιάδες ανιχνευτές έχουν αναπτυχθεί σε λιμάνια και συνοριακά σημεία ελέγχου.
Έχει όμως και ισχυρές ψυκτικές ικανότητες. Google, Amazon και IBM το χρησιμοποιούν για να χαμηλώσουν, κοντά στο μηδέν, τις θερμοκρασίες στους κβαντικούς υπολογιστές, ώστε να λειτουργούν πιο αποτελεσματικά.
Η Interlune, εταιρεία με έδρα το Σιάτλ, η οποία ιδρύθηκε το 2020, στοχεύει να γίνει η πρώτη εταιρεία που θα εμπορευματοποιήσει πόρους από το διάστημα. Ήδη έχει αναπτύξει τεχνολογία για την συλλογή υλικών από τον ρεγόλιθο, χρησιμοποιώντας το μικρότερο και πιο ενεργειακά αποδοτικό μηχάνημα του είδους του. Με την πάροδο του χρόνου, η εταιρεία θα συλλέξει πρόσθετους πόρους -συμπεριλαμβανομένων βιομηχανικών μετάλλων, σπάνιων γαιών και νερού- για να υποστηρίξει μια μακροπρόθεσμη παρουσία στη Σελήνη, αργότερα πέραν και αυτής.
Εν πρώτοις επενδύει στην μελλοντική εξόρυξη Ηλίου-3 στη Σελήνη σε μεγάλες ποσότητες και την μεταφορά του στη Γη για εμπορική αξιοποίηση, μέσω εγκαταστάσεων και διαδικασίας μεταφοράς, χωρίς την παρουσία ανθρώπου στο φεγγάρι. Ο CEO της, Rob Meyerson, πρώην πρόεδρος της Blue Origin του Τζεφ Μπέζος, εκτιμά ότι μια εγκατάσταση με 5 από τις μηχανές εξόρυξης της εταιρείας, θα μπορούσε να παράγει τουλάχιστον 10 κιλά Ηλίου-3 ετησίως, αξίας 200 εκατ. δολαρίων.
Ήδη η εταιρεία έχει υπογράψει συμβόλαια ενόψει της πιλοτικής προσπάθειας της για εξόρυξη. Το project θα περιλαμβάνει την αποστολή ενός εκσκαφέα στη Σελήνη, το 2029. Πελάτες, το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ και η εταιρεία κατασκευής συστημάτων ψύξης για κβαντικούς υπολογιστές, Maybell, για την πώληση χιλιάδων λίτρων Ηλίου-3 κατά την επόμενη δεκαετία. Η ΝΑΣΑ ανεβάζει την ποσότητα του στη Σελήνη στο 1 εκατ. τόνους.
Υπάρχουν βέβαια εμπόδια, όπως ότι η συλλογή μιας εμπορικά βιώσιμης ποσότητας Ηλίου-3 προϋποθέτει την ανάπτυξη και μεταφορά στο φεγγάρι μηχανών που μπορούν να συνθλίψουν εκατομμύρια τόνους ρεγόλιθου, ενώ η διαδικασία διαχωρισμού του από τα άλλα στοιχεία, όπως το υδρογόνο, προϋποθέτει συνθήκες βιομηχανικής ψύξης σε θερμοκρασίες χαμηλότερες των -232 βαθμών Κελσίου.
Συνεργασίες
Η Interlune χρειάζεται την προσομοίωση σεληνιακού ρεγόλιθου για να δοκιμάσει τις μηχανές εξόρυξης. Ήδη έλαβε άδεια από τη ΝΑΣΑ για να αναπτύξει σχετικό project μαζικής παραγωγής ρεγόλιθου για τις δοκιμές εξόρυξης, στο Διαστημικό Ινστιτούτο του Πανεπιστημίου του Τέξας, στο Χιούστον. Ενώ άλλες εταιρείες και κυβερνητικές υπηρεσίες είναι πρόθυμες να το αγοράσουν για να δοκιμάσουν τον δικό τους διαστημικό εξοπλισμό.
Επίσης, υπέγραψε στις 3 Μαρτίου συμφωνία με την Astrolab, εταιρεία με έδρα το Hawthorne της Καλιφόρνια, που κατασκευάζει έναν στόλο πολλαπλών χρήσεων ρόβερ για όλες τις ανάγκες της επιφάνειας των πλανητών εκτός της Γης. Η συνεργασία αφορά την ενσωμάτωση της τεχνολογίας εκσκαφής της Interlune στο Astrolab Flexible Logistics and Exploration Vehicle (FLEX), στο Χιούστον, όπου σχεδιάζουν δοκιμές υλικού.
Το έργο αποτελεί ένα πολύ σημαντικό βήμα για την επιχειρησιακή εφαρμογή του συστήματος της Interlune για τη συλλογή βιομηχανικών ποσοτήτων φυσικών πόρων από το διάστημα, ξεκινώντας με το Ήλιο-3, καθώς θα απαιτηθεί ένας στόλος σεληνιακών ρόβερ. Η κινητοποιημένη τεχνολογία εκσκαφής θα εξυπηρετήσει επίσης διάφορους εμπορικούς και κυβερνητικούς πελάτες στην προετοιμασία της κατασκευής και λειτουργίας της βάσης στη Σελήνη, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής δρόμων, αναχωμάτων και άλλων έργων.
Προς τούτο, η Interlune συνεργάζεται ήδη με την Vermeer Corporatio, εταιρεία κατασκευής εξορυκτικού και βιομηχανικού εξοπλισμού με έδρα την Αϊόβα, για την ανάπτυξη τεχνολογίας για συνεχείς εκσκαφές μεγάλου όγκου στη Σελήνη. Η Interlune θέλει ο εκσκαφέας της, γνωστός ως “Scalable Implement for Lunar Trenching (SILT)”, να εξορύσσει 100 τόνους ρεγόλιθου την ώρα. Οι δυο εταιρείες ψάχνουν τρόπους να κατασκευάσουν τα μηχανήματα, έτσι ώστε τα μέρη που φθείρονται να μπορούν να αλλάζουν με τη βοήθεια ρομπότ. Η τεχνολογία που αναπτύσσουν οι δυο εταιρείες θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην κατασκευή δρόμων για την εγκατάσταση υποδομών στο φεγγάρι και τον Άρη. Και επιπλέον, την επέκταση για την εξόρυξη βιομηχανικών μετάλλων και στοιχείων σπάνιων γαιών.
Πέραν αυτών, μια πληθώρα νεοφυών επιχειρήσεων αναπτύσσουν τρόπους εκμετάλλευσης του νερού και των ορυκτών στο φεγγάρι για την παραγωγή προωθητικού υλικού για πυραύλους ή την κατασκευή δομών εκεί, όπως οι Starpath και iSpace. Άλλες θέλουν να εξορύξουν πολύτιμα μέταλλα σε αστεροειδείς, όπως η AstroForge, για να μειώσουν την εξόρυξη στη Γη.
Και άλλοι χρήσιμοι πόροι
Προηγούμενη έρευνα έχει δείξει ότι ο ρεγόλιθος περιέχει μερικά από τα μέταλλα που χρειάζονται για να αναπτυχθούν φυτά στη Σελήνη, τα οποία η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA) λέει ότι θα είναι κρίσιμα για οποιονδήποτε μακροπρόθεσμο οικισμό στη Σελήνη.
Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η σεληνιακή έρευνα αποκάλυψε μια πιο βαθιά εικόνα της Σελήνης. Στους βαθείς κρατήρες των σεληνιακών εδαφών υπάρχουν αποθέσεις πάγου, πηγή νερού, οξυγόνου και υδρογόνου, που προορίζεται για καύσιμο είτε για λειτουργία εγκαταστάσεων στη Σελήνη είτε για πτήσεις προς τον Άρη. Στο έδαφος και το υπέδαφος υπάρχουν άφθονοι πολύτιμοι πόροι, πέρα από το Ήλιο-3, δηλαδή μέταλλα, όπως τιτάνιο, αλουμίνιο, χρυσός, πλατίνα, παλλάδιο, κοβάλτιο, σίδηρος, νικέλιο, αλλά και ουράνιο. Ακόμη μέταλλα σπανίων γαιών, όπως σκάνδιο, ύττριο και 15 λανθανίδες, που χρησιμεύουν στις έξυπνες τεχνολογίες, ηλεκτρονικούς υπολογιστές, smartphones και στην ιατρική τεχνολογία, σύμφωνα με έρευνα της Boeing.
Το νερό πέρα από το ότι είναι στοιχείο ζωτικής σημασίας για την ανθρώπινη ζωή, μπορεί επίσης να αποτελέσει πηγή υδρογόνου και οξυγόνου, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως καύσιμα πυραύλων.
Η ανακάλυψη νερού στο φεγγάρι «σφραγίστηκε» το 2008 από την ινδική αποστολή Chandrayaan-1, η οποία εντόπισε μόρια υδροξυλίου διασκορπισμένα στη σεληνιακή επιφάνεια και συγκεντρωμένα στους πόλους.
Ασαφές νομικό καθεστώς
Ένα ιδιαίτερο θέμα πάντως, είναι ότι το νομικό καθεστώς που διέπει τα δικαιώματα κυριαρχίας και ιδιοκτησιών στη Σελήνη είναι παντελώς ασαφές. Βάσει της Συνθήκης των Ηνωμένων Εθνών για το Διάστημα του 1967, κανένα Έθνος δεν μπορεί να διεκδικήσει κυριαρχία επί της Σελήνης ή άλλων ουράνιων σωμάτων. Επιπροσθέτως, η Συμφωνία για τη Σελήνη του 1979 ορίζει ότι κανένα τμήμα της «δεν θα γίνει ιδιοκτησία οποιουδήποτε κράτους, διεθνούς διακυβερνητικού ή μη οργανισμού, εθνικού οργανισμού ή οποιουδήποτε φυσικού προσώπου». Όμως αυτή δεν έχει επικυρωθεί από καμία από τις κύριες διαστημικές δυνάμεις, ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα.
Επιπλέον, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν το 2020 τις «Συμφωνίες Άρτεμις», στις οποίες προσχώρησαν δεκάδες κράτη, -ανάμεσά τους και η Ελλάδα το 2024-, αποκτώντας δικαίωμα συμμετοχής και στο Πρόγραμμα “Artemis”, που είχε ανακοινώσει νωρίτερα η ΝΑΣΑ. Στόχος των Συμφωνιών είναι η εξερεύνηση, για ειρηνικούς σκοπούς, της Σελήνης, toy Άρη και άλλων πλανητών, αστεροειδών και άλλων ουρανίων σωμάτων. Και σε πρώτη φάση, η αξιοποίηση του υφιστάμενου διεθνούς διαστημικού δικαίου με τη δημιουργία «ζωνών ασφαλείας» γύρω από εγκατεστημένο εξοπλισμό στη Σελήνη. Χαρακτηρίζουν τα σημεία ως τοποθεσίες εξαιρετικής επιστημονικής σημασίας (SESI). Αλλά δεν αναφέρουν τίποτα για την προστασία των χώρων, πέραν εκείνων που παρουσιάζουν επιστημονικό ενδιαφέρον. Ρωσία και Κίνα βεβαίως, δεν έχουν προσχωρήσει ούτε σε αυτές τις Συμφωνίες.
Το ζήτημα είναι ότι από τη στιγμή, που η αρχική Συνθήκη του ΟΗΕ για το Διάστημα απαγορεύει ρητά την οικειοποίηση εδαφών και πόρων της Σελήνης, η αντίφαση με τις «Συμφωνίες Άρτεμις» είναι δεδομένη. Βεβαίως, εσχάτως στις διεθνείς σχέσεις επανέκαμψε ο “νόμος του ισχυρού”. Αλλά στο διάστημα, ο ισχυρός που θα επιβάλει τους όρους του δεν έχει ακόμα ξεχωρίσει…
Διαβάστε ακόμη
Χρυσός: Ήπια πτώση μετά από διήμερες απώλειες άνω του 2% με φόντο τις απειλές Τραμπ (γράφημα)
Η θεσμική αντεπίθεση Μητσοτάκη και το στοίχημα της επανεκκίνησης
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.