Ένας καφές που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα έμοιαζε σχεδόν αδύνατο να παραχθεί στην Ευρώπη συγκομίστηκε στη Σικελία. Στις παρυφές του Παλέρμο, φυτά Arabica έδωσαν καρπούς που καλλιεργήθηκαν και συλλέχθηκαν εξ ολοκλήρου σε ιταλικό έδαφος, αποτυπώνοντας με έναν απρόσμενο τρόπο το πόσο γρήγορα μεταβάλλονται οι γεωργικές ζώνες του πλανήτη.
Πίσω από το εγχείρημα βρίσκεται η οικογένεια Μορεττίνο (Morettino), η οποία κατάφερε να ολοκληρώσει την πρώτη συγκομιδή στη φυτεία της στην περιοχή San Lorenzo ai Colli, κοντά στο Παλέρμο.
Το αποτέλεσμα έχει ιδιαίτερη σημασία, όχι τόσο λόγω της ποσότητας που παράχθηκε, όσο επειδή η επιτυχία της καλλιέργειας συνδέεται με τις υψηλότερες θερμοκρασίες που καταγράφονται πλέον στη νότια Ιταλία.
Η σταδιακή μεταβολή του μεσογειακού κλίματος δημιουργεί συνθήκες στις οποίες μπορούν να προσαρμοστούν φυτά που μέχρι σήμερα συνδέονταν κυρίως με τροπικές και ισημερινές περιοχές, όπως αναφέρει το euronews.
Από τον Ισημερινό στη Μεσόγειο
Η μετατόπιση των γεωργικών ζωνών δεν είναι πρωτοφανής. Η άνοδος των θερμοκρασιών έχει ήδη επηρεάσει τον ευρωπαϊκό οινικό χάρτη, επιτρέποντας στη νότια Αγγλία να αναπτύξει σημαντική παραγωγή αφρωδών οίνων σε περιοχές που παλαιότερα θεωρούνταν υπερβολικά ψυχρές.
Η περίπτωση του καφέ, ωστόσο, είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή.
Πρόκειται για μια καλλιέργεια που έχει ταυτιστεί με τη λεγόμενη «ζώνη του καφέ» γύρω από τον Ισημερινό, όπου οι θερμοκρασίες, η υγρασία και οι βροχοπτώσεις δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες ανάπτυξης.
Η επιτυχία της Σικελίας δείχνει ότι τα όρια αυτής της γεωγραφίας ενδέχεται σταδιακά να μετακινούνται.
Μικρή παραγωγή με μεγάλη συμβολική αξία
Η ποσότητα που παράγεται σήμερα κοντά στο Παλέρμο παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν, η φυτεία αποδίδει περίπου 100 κιλά καρπού καφέ, τα λεγόμενα «κεράσια», από τα οποία μετά την επεξεργασία προκύπτουν λίγο περισσότερα από 15 κιλά καβουρδισμένων κόκκων.
Πρόκειται, επομένως, για παραγωγή που απέχει πολύ από τις ποσότητες που θα απαιτούνταν για εμπορική εκμετάλλευση μεγάλης κλίμακας.
Η σημασία του εγχειρήματος βρίσκεται περισσότερο στο επιστημονικό και πειραματικό του αποτύπωμα.
Στην προσπάθεια συμμετέχουν το Πανεπιστήμιο και ο Βοτανικός Κήπος του Παλέρμο, με στόχο να μελετηθεί πώς τροπικά φυτά προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται στη Μεσόγειο.
Τι γεύση έχει ο καφές της Σικελίας
Η προέλευση φαίνεται να αφήνει το αποτύπωμά της και στο ίδιο το προϊόν.
Σύμφωνα με τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από την καλλιέργεια, ο καφές του Παλέρμο παρουσιάζει ιδιαίτερο αρωματικό προφίλ, με νότες που θυμίζουν σταφίδα.
Τα χαρακτηριστικά αυτά διαφοροποιούν τη μικρή σικελική παραγωγή από καφέδες που προέρχονται από τις παραδοσιακές περιοχές του πλανήτη.
Η Arabica, άλλωστε, θεωρείται περισσότερο απαιτητική από τη Robusta και συνήθως αναπτύσσει υψηλότερη ποιότητα σε μεγαλύτερα υψόμετρα, υπό συγκεκριμένες κλιματικές συνθήκες.
Πού παράγεται σήμερα ο περισσότερος καφές
Ο παγκόσμιος χάρτης του καφέ εξακολουθεί να κυριαρχείται από χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Αφρικής και της Ασίας.
Στη Λατινική Αμερική συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικών παραγωγών η Βραζιλία, η Κολομβία, το Περού και η Κόστα Ρίκα, ενώ στην Αφρική ξεχωρίζουν η Αιθιοπία, η Ουγκάντα, η Κένυα και η Τανζανία.
Στην Ασία, δύο από τις σημαντικότερες παραγωγικές δυνάμεις είναι το Βιετνάμ και η Ινδονησία.
Η εμφάνιση καλλιεργειών στη νότια Ευρώπη δεν απειλεί, τουλάχιστον με τα σημερινά δεδομένα, αυτή την παγκόσμια ισορροπία. Δείχνει όμως πόσο δραστικά μπορεί να μεταβληθεί ο γεωργικός χάρτης εάν συνεχιστεί η άνοδος της θερμοκρασίας.
Δεν είναι το μοναδικό πείραμα στην Ευρώπη
Η οικογένεια Μορεττίνο δεν είναι η πρώτη που δοκιμάζει την παραγωγή καφέ στη Σικελία. Στην Terrasini, επίσης στην ευρύτερη περιοχή του Παλέρμο, έχει προηγηθεί παραγωγή Arabica σε ελεγχόμενες συνθήκες θερμοκηπίου.
Η διαφορά είναι ότι το νέο εγχείρημα αφορά σε καλλιέργεια εκτός θερμοκηπίου, γεγονός που ενισχύει το ενδιαφέρον γύρω από τις νέες κλιματικές συνθήκες του νησιού.
Αντίστοιχες προσπάθειες πραγματοποιούνται και σε άλλες περιοχές της νότιας Ευρώπης.
Στην Ισπανία, πειραματικές φυτεύσεις στην περιοχή της Γρανάδα εξετάζουν κατά πόσο τα φυτά του καφέ μπορούν να προσαρμοστούν στις τοπικές συνθήκες.
Διαφορετική είναι η περίπτωση της Γκραν Κανάρια, όπου ο καφές καλλιεργείται ήδη από τον 19ο αιώνα, καθώς η νοτιότερη γεωγραφική θέση και το ηφαιστειακό έδαφος δημιουργούν ιδιαίτερα ευνοϊκό μικροκλίμα.
Στις Αζόρες της Πορτογαλίας έχουν επίσης καταγραφεί μικρές ιδιωτικές καλλιέργειες, οι οποίες εκμεταλλεύονται το ήπιο κλίμα του αρχιπελάγους. Η περιοχή συγκαταλέγεται στα βορειότερα σημεία του πλανήτη όπου μπορεί να αναπτυχθεί καφές.
Η χώρα του espresso παράγει πλέον και τον δικό της καφέ
Υπάρχει μια ιδιαίτερη ειρωνεία στην ιστορία. Η Ιταλία αποτελεί παγκόσμιο σημείο αναφοράς για την κουλτούρα του espresso, αλλά οι κόκκοι που καβουρδίζει προέρχονται σχεδόν εξ ολοκλήρου από το εξωτερικό.
Η χώρα διαθέτει έναν ισχυρό κλάδο επεξεργασίας και καβουρδίσματος, με περίπου 1.000 μονάδες και ετήσιο κύκλο εργασιών που φτάνει τα 5,9 δισ. ευρώ.
Μέχρι σήμερα, όμως, η πρώτη ύλη –ο λεγόμενος πράσινος καφές– εισάγεται από τις παραδοσιακές χώρες παραγωγής.
Η μικρή φυτεία της Σικελίας δεν πρόκειται φυσικά να αλλάξει αυτή την πραγματικότητα. Αποκτά όμως ιδιαίτερο συμβολισμό σε μια χώρα όπου ο καφές αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας.
Έρευνα της AstraRicerche σε συνεργασία με τη Segafredo δείχνει ότι το 82,6% των Ιταλών θεωρεί καθοριστικής σημασίας την ποιότητα της πρώτης ύλης, ενώ το 71,8% ενδιαφέρεται για τα αρωματικά χαρακτηριστικά του καφέ και το 51,5% θέλει να γνωρίζει την προέλευση και τη διαδρομή του προϊόντος μέχρι το φλιτζάνι.
Τώρα, για πρώτη φορά, αυτή η προέλευση μπορεί να γράφει και «Σικελία».
Η επιτυχία του πειράματος έχει, ωστόσο, και μια πιο ανησυχητική ανάγνωση. Οι ίδιες υψηλότερες θερμοκρασίες που επιτρέπουν σε μια τροπική καλλιέργεια να αναπτυχθεί στη Μεσόγειο συνδέονται με ξηρασίες, ακραίους καύσωνες, πυρκαγιές και άλλες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Ο πρώτος καφές του Παλέρμο αποτελεί έτσι κάτι περισσότερο από μια γαστρονομική περιέργεια. Είναι ένα μικρό αλλά χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η κλιματική αλλαγή αρχίζει να ξανασχεδιάζει τον παγκόσμιο χάρτη της γεωργίας.
Διαβάστε ακόμη
“Εγωτίτιδα”: Η νέα ελληνική ασθένεια
10 μεγάλοι Ελληνες αρχιτέκτονες της σύγχρονης ιστορίας
Παράνομος τζόγος: Σφίγγει ο κλοιός σε social media – influencers, «κόφτης» σε πληρωμές και αναλήψεις
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ