Η σύγκρουση Ηνωμένων Πολιτειών–Ισραήλ με το Ιράν εισέρχεται στην τρίτη ημέρα της, με κάθε πλευρά να προαναγγέλλει ακόμη πιο σκληρές κινήσεις τις επόμενες ημέρες, εντείνοντας τους φόβους για γενικευμένη ανάφλεξη που θα μπορούσε να ταράξει την παγκόσμια οικονομία.

Οι αγορές ξεκίνησαν την εβδομάδα με αξιοσημείωτες απώλειες

Το χρονικό του πολέμου

Η Ουάσινγκτον και το Ισραήλ εξαπέλυσαν το Σάββατο μαζικά πλήγματα κατά του Ιράν, με αποτέλεσμα τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, γεγονός που πυροδότησε αντίποινα από την Τεχεράνη.

Το Ιράν απάντησε με πυραυλικές και μη επανδρωμένες επιθέσεις κατά του Ισραήλ, αλλά και κατά χωρών του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Κουβέιτ και η Σαουδική Αραβία.

Στα ιρανικά αντίποινα επλήγησαν και πολιτικές υποδομές, μεταξύ των οποίων το πολυτελές ξενοδοχείο Fairmont The Palm στο Ντουμπάι και το Διεθνές Αεροδρόμιο του Ντουμπάι.

Παράλληλα, συναγερμός σήμανε λίγο μετά τα μεσάνυχτα στην Κύπρο , όταν μη επανδρωμένο drone προκάλεσε περιορισμένες ζημιές στη Βάση Ακρωτηρίου σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο της Κυπριακής Δημοκρατίας

Ο θάνατος του Χαμενεΐ, ο οποίος κυβέρνησε το Ιράν για περισσότερες από τρεις δεκαετίες ασκώντας την απόλυτη εξουσία, ανοίγει το ερώτημα για τη διαδοχή, καθώς δεν είχε ορίσει δημοσίως διάδοχο. Προσωρινά, την ηγεσία έχει αναλάβει συμβούλιο στο οποίο συμμετέχουν ο Πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν, ο επικεφαλής της Δικαιοσύνης και μέλος του Συμβουλίου των Φρουρών.

Σύμφωνα με τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, περισσότεροι από 200 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στο Ιράν από τα πλήγματα.

Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε την Κυριακή ότι τρεις Αμερικανοί στρατιωτικοί σκοτώθηκαν και πέντε ακόμη τραυματίστηκαν σοβαρά.

Η αντίδραση των αγορών

Οι αγορές αντέδρασαν έντονα τη Δευτέρα, με το πετρέλαιο να εκτινάσσεται καθώς οι επενδυτές αποτιμούν τον κίνδυνο παρατεταμένης σύγκρουσης και σημαντικής διαταραχής στην προσφορά.

Το αμερικανικό αργό ενισχύθηκε άνω του 8%, κατά 5,55 δολάρια, φθάνοντας τα 72,57 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Brent σημείωσε άνοδο περίπου 9%, κατά 6,54 δολάρια, στα 79,41 δολάρια, πριν περιορίσουν μέρος των κερδών τους. Στις τρέχουσες τιμές, το Brent διαμορφώνεται στα 73,89 δολάρια το βαρέλι (+4,25%), ενώ το West Texas Intermediate κινείται κοντά στα 69,68 δολάρια.

Τα πολύτιμα μέταλλα κινήθηκαν επίσης ανοδικά, με τον χρυσό και το ασήμι να ενισχύονται περίπου 2%, καθώς οι επενδυτές στράφηκαν σε ασφαλή καταφύγια.

Ο δείκτης δολαρίου ΗΠΑ ενισχυόταν κατά 0,26% στις 97,863 μονάδες, ενώ η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου διαμορφωνόταν στο 3,97%, ανακτώντας μέρος των απωλειών μετά την πτώση σε χαμηλό 11 μηνών (3,926%) την Παρασκευή.

Τα περιουσιακά στοιχεία υψηλότερου ρίσκου υποχώρησαν. Τα futures του Dow Jones έχασαν 521 μονάδες ή 1%, τα συμβόλαια του S&P 500 υποχώρησαν 1% και του Nasdaq 100 λίγο πάνω από 1%.

Στην Ασία, ο Nikkei 225 υποχώρησε πάνω από 1,3% και ο Topix 1,02%. Ο Hang Seng στο Χονγκ Κονγκ άνοιξε με απώλειες 1,15%, ενώ ο CSI 300 στην ηπειρωτική Κίνα κινήθηκε χαμηλότερα κατά 0,25% για να ανακάμψει όμως αργότερα κατά 0,38%. Ο S&P/ASX 200 στην Αυστραλία υποχωρούσε αρχικά κατά 0,48% για να ανακάμψει με οριακή άνοδο 0,03% στη συνέχεια.

Αποκλιμάκωση ή περαιτέρω ένταση;

Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι ενδέχεται να υπάρξουν επιπλέον αμερικανικές απώλειες, δηλώνοντας στην Daily Mail ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να διαρκέσει έως και τέσσερις εβδομάδες.

«Πάντα επρόκειτο για μια διαδικασία τεσσάρων εβδομάδων. Υπολογίζαμε ότι θα διαρκέσει περίπου τέσσερις εβδομάδες. Είναι μεγάλη χώρα, θα χρειαστεί τέσσερις εβδομάδες — ή και λιγότερο», φέρεται να δήλωσε.

Σε συνέντευξή του στο περιοδικό The Atlantic, ο Τραμπ ανέφερε ότι η νέα ηγεσία του Ιράν επιθυμεί επανέναρξη διαπραγματεύσεων και ότι ο ίδιος έχει συμφωνήσει να συνομιλήσει, χωρίς να προσδιορίσει χρονοδιάγραμμα.

Ωστόσο, ο επικεφαλής της ιρανικής ασφάλειας Αλί Λαριτζανί απέρριψε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο συνομιλιών, δηλώνοντας ότι «δεν θα διαπραγματευτούμε με τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Νομικές και πολιτικές αντιδράσεις

Τα αμερικανικά πλήγματα έχουν πυροδοτήσει συζήτηση για τη νομική τους βάση, καθώς το Σύνταγμα αναθέτει στο Κογκρέσο το δικαίωμα κήρυξης πολέμου.

Ο Μπράιαν Φίνουκεϊν, ανώτερος σύμβουλος του International Crisis Group, υποστήριξε ότι «δεν υπάρχει πειστική νομική αιτιολόγηση για την αμερικανική επίθεση», επισημαίνοντας ότι το Κογκρέσο δεν έχει εξουσιοδοτήσει στρατιωτική δράση και ότι ο Πρόεδρος δεν ενεργεί για να αποκρούσει αιφνίδια επίθεση κατά των ΗΠΑ.

Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τομ Κότον δήλωσε ότι «δεν υπάρχει απλή απάντηση για το τι θα ακολουθήσει», ενώ ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι εξέφρασε ανησυχία για μια παρατεταμένη και δαπανηρή σύγκρουση.

Διεθνείς αντιδράσεις

Οι δυτικές κυβερνήσεις σε μεγάλο βαθμό στήριξαν την Ουάσινγκτον, ενώ Κίνα και Ρωσία άσκησαν έντονη κριτική.

Η Κίνα, μέσω του υπουργού Εξωτερικών Ουάνγκ Γι, χαρακτήρισε «απαράδεκτες» τις επιθέσεις και ζήτησε άμεση κατάπαυση του πυρός και επιστροφή στον διάλογο.

Ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν εξέφρασε συλλυπητήρια για τον θάνατο του Χαμενεΐ, χαρακτηρίζοντας την ενέργεια «δολοφονία» που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, ενώ το ρωσικό ΥΠΕΞ ζήτησε επιστροφή στη διπλωματική οδό.

Τα κράτη του Κόλπου δήλωσαν ότι θα «σταθούν ενωμένα» στην υπεράσπιση της κυριαρχίας τους.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κάλεσε σε «αξιόπιστη μετάβαση» στο Ιράν που θα αποκαταστήσει τη σταθερότητα.

Η Βρετανία δήλωσε ότι δεν συμμετείχε στα πλήγματα, αλλά επέτρεψε τη χρήση βάσεων για «αμυντικές» επιχειρήσεις. Η Αυστραλία και ο Καναδάς εξέφρασαν στήριξη στις αμερικανικές ενέργειες με στόχο την αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν.

Διαβάστε ακόμη 

Αεροπορικό χάος στη Μέση Ανατολή: Τα αεροδρόμια και οι εταιρείες που έχουν επηρεαστεί (πίνακας)

Η κρίση στο Ιράν και οι επιπτώσεις στην ελληνική αγορά ενέργειας – Τα δύο σενάρια για τη βενζίνη

«Ανοιχτή πληγή» δισεκατομμυρίων για τη Wall Street η κατάρρευση της MFS

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα