Η Κίνα διευρύνει συνεχώς το αποτύπωμά της στο διεθνές εμπόριο, παρά τις προσπάθειες των δυτικών χωρών να περιορίσουν την εξάρτησή τους από την κινεζική παραγωγή. Οι δασμολογικές επιβαρύνσεις και τα εμπορικά εμπόδια δεν φαίνεται να έχουν ανακόψει την πορεία των εξαγωγών της, καθώς η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως ξεπέρασε ήδη από τον Οκτώβριο του 2026 το όριο του ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων σε εμπορικό πλεόνασμα, δύο μήνες πριν από το τέλος του έτους.
Τα επίσημα δεδομένα της τελωνειακής διοίκησης της Κίνας δείχνουν ότι το εμπορικό πλεόνασμα κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου ήταν αυξημένο κατά σχεδόν 9% συγκριτικά με το αντίστοιχο δεκάμηνο του 2025. Είναι η δεύτερη χρονιά που η χώρα υπερβαίνει το συγκεκριμένο επίπεδο, έχοντας σημειώσει το προηγούμενο έτος ιστορικό υψηλό στα 1,2 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Διευρύνεται το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Ιδιαίτερα μεγάλη παραμένει η απόκλιση μεταξύ των κινεζικών εξαγωγών και εισαγωγών στις συναλλαγές με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το πλεόνασμα της Κίνας απέναντι στα 27 κράτη-μέλη υπερέβη τα 310 δισεκατομμύρια δολάρια κατά τους πρώτους δέκα μήνες του έτους, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τρίτο του συνολικού εμπορικού της πλεονάσματος.
Ενδεικτικό της τάσης είναι ότι μόνο τον Οκτώβριο η αξία των προϊόντων που εξήγαγε η Κίνα στην ευρωπαϊκή αγορά ήταν κατά 33,4 δισεκατομμύρια δολάρια μεγαλύτερη από την αξία όσων εισήγαγε από αυτήν. Την ίδια περίοδο, οι κινεζικές εξαγωγές προς την ΕΕ σημείωσαν ετήσια αύξηση άνω του 20%.
Τα στοιχεία αυτά εντείνουν τις ανησυχίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες καλούνται να ανταγωνιστούν μια οικονομία που έχει πλέον επεκταθεί πολύ πέρα από την κατασκευή προϊόντων χαμηλού κόστους. Η κινεζική παραγωγή έχει αποκτήσει σημαντικό μερίδιο σε προηγμένους τεχνολογικούς κλάδους, όπως τα ηλεκτρικά οχήματα, οι μπαταρίες, τα φωτοβολταϊκά, τα συστήματα βιομηχανικού αυτοματισμού και άλλες τεχνολογίες υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Η εμπορική σχέση με τις ΗΠΑ και η μετατόπιση των εξαγωγών
Σημαντικό πλεόνασμα εξακολουθεί να καταγράφει η Κίνα και στις συναλλαγές της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, παρά την επιβολή αμερικανικών δασμών και άλλων περιορισμών στο εμπόριο. Στο διάστημα Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2026, η διαφορά μεταξύ εξαγωγών και εισαγωγών υπέρ του Πεκίνου έφτασε τα 266,5 δισεκατομμύρια δολάρια.
Σε μηνιαία βάση, το πλεόνασμα έναντι των ΗΠΑ διαμορφώθηκε τον Οκτώβριο στα 32,71 δισεκατομμύρια δολάρια, παρουσιάζοντας μικρή υποχώρηση σε σχέση με τα 34,01 δισεκατομμύρια δολάρια του Σεπτεμβρίου.
Ωστόσο, η πραγματική εικόνα των εμπορικών σχέσεων είναι πιο σύνθετη από ό,τι δείχνουν οι απευθείας συναλλαγές. Σύμφωνα με την Capital Economics, ολοένα μεγαλύτερο μέρος των κινεζικών προϊόντων εξάγεται αρχικά σε χώρες της Ασίας και του Ειρηνικού, όπου χρησιμοποιείται στην παραγωγή άλλων αγαθών που στη συνέχεια διοχετεύονται στην αμερικανική αγορά.
Τα στοιχεία του Οκτωβρίου δείχνουν ότι οι συγκεκριμένες οικονομίες απορρόφησαν το 18,6% των συνολικών κινεζικών εξαγωγών, ενώ το ποσοστό των προϊόντων που κατευθύνθηκαν απευθείας στις Ηνωμένες Πολιτείες περιορίστηκε περίπου στο 10%.
Η τεχνητή νοημοσύνη ενισχύει τις εξαγωγές τεχνολογικών προϊόντων
Καθοριστική συμβολή στην εξαγωγική ανάπτυξη της Κίνας έχει και η αυξανόμενη διεθνής ζήτηση για τεχνολογίες που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Τον Οκτώβριο, οι εξαγωγές προϊόντων υψηλής τεχνολογίας κατέγραψαν άνοδο 67%, ενώ οι πωλήσεις ημιαγωγών και ηλεκτρονικών υπολογιστών στο εξωτερικό αυξήθηκαν με τριψήφια ποσοστά.
Ανάλυση της Goldman Sachs επισημαίνει ότι η ενίσχυση των κινεζικών εξαγωγών δεν περιορίζεται σε λίγες κατηγορίες προϊόντων, αλλά επεκτείνεται σε ολοένα περισσότερους τομείς προηγμένης βιομηχανικής παραγωγής, στους οποίους περιλαμβάνονται και τα βιομηχανικά ρομπότ.
Η αδύναμη εσωτερική ζήτηση και οι προκλήσεις για την Ευρώπη
Παρά τις υψηλές επιδόσεις στο εξωτερικό εμπόριο, η κινεζική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές εσωτερικές ανισορροπίες. Η εγχώρια κατανάλωση δεν επαρκεί για να απορροφήσει τον τεράστιο όγκο αγαθών που παράγει η χώρα, με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις αγορές του εξωτερικού για τη διάθεση των προϊόντων τους.
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ένα σύνθετο δίλημμα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία επιδιώκει αφενός να διαφυλάξει την ανταγωνιστικότητα και την παραγωγική της βάση και αφετέρου να διατηρήσει τις εμπορικές σχέσεις που είναι σημαντικές για μεγάλο αριθμό ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και καταναλωτών.
Η ενίσχυση της κινεζικής οικονομικής παρουσίας στις διεθνείς αγορές δεν περιορίζεται πλέον στις διαφορές μεταξύ εισαγωγών και εξαγωγών. Συνδέεται ολοένα περισσότερο με τον ανταγωνισμό για την κυριαρχία στις νέες τεχνολογίες, την πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες και τον έλεγχο των παγκόσμιων αλυσίδων παραγωγής, που αναμένεται να διαμορφώσουν τις οικονομικές ισορροπίες των επόμενων δεκαετιών.
