Η πυρηνική ισορροπία μπαίνει σε επικίνδυνη τροχιά. Το 2026 δεν προμηνύεται απλώς ως ακόμη μία δύσκολη χρονιά στη διεθνή σκηνή, αλλά ως σημείο καμπής για το σύστημα ελέγχου των πυρηνικών όπλων, το οποίο δείχνει να χάνει σταδιακά τα θεμέλιά του, σε έναν κόσμο ήδη φορτισμένο από γεωπολιτικές εντάσεις.
Στο πρώτο εξάμηνο του έτους συμπυκνώνονται δύο κομβικές εξελίξεις. Στις 5 Φεβρουαρίου εκπνέει η αμερικανορωσική συνθήκη New START, το τελευταίο ενεργό διμερές πλαίσιο περιορισμού στρατηγικών πυρηνικών όπλων. Λίγες εβδομάδες αργότερα, τον Απρίλιο, στη Νέα Υόρκη θα πραγματοποιηθεί η διάσκεψη αναθεώρησης της Συνθήκης Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων (NPT), του βασικού πυλώνα της παγκόσμιας πυρηνικής ασφάλειας.
Η εμπειρία δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας. Οι δύο προηγούμενες διασκέψεις της NPT κατέληξαν χωρίς τελικό κοινό κείμενο, παρά τη συμμετοχή 191 κρατών, και οι ειδικοί εκτιμούν ότι το ίδιο σκηνικό θα επαναληφθεί και το 2026. Όπως έχει επισημανθεί από αναλυτές του χώρου, το οικοδόμημα του ελέγχου των πυρηνικών βρίσκεται ήδη κοντά σε μια σχεδόν καθολική αποδόμηση, με στόχο πλέον όχι την πρόοδο αλλά τη διάσωση όσων μηχανισμών έχουν απομείνει.
Το 2025 λειτούργησε ως προειδοποιητική βολή. Αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικές εγκαταστάσεις, ρωσικές δοκιμές πυρηνοκίνητων πυραύλων και δημόσιες αναφορές στην επανέναρξη πυρηνικών δοκιμών επανέφεραν στο προσκήνιο σενάρια που θεωρούνταν ξεπερασμένα. Όλα αυτά συνέβησαν την ώρα που οι δομές ελέγχου των εξοπλισμών αποδυναμώνονταν, χωρίς να υπάρχει ένα νέο, προσαρμοσμένο πλαίσιο στη θέση τους.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται πια στον παραδοσιακό άξονα Ουάσινγκτον–Μόσχας. Η ταχεία άνοδος της Κίνας ως πυρηνικής δύναμης, σε συνδυασμό με τις τεχνολογικές εξελίξεις – από υπερηχητικά όπλα έως νέες αντιπυραυλικές ασπίδες – μεταμορφώνουν την έννοια της αποτροπής. Το παλιό διπολικό μοντέλο του Ψυχρού Πολέμου έχει δώσει τη θέση του σε ένα πολύ πιο σύνθετο, τριπολικό σύστημα, όπου οι υπολογισμοί ισορροπίας γίνονται όλο και πιο ασταθείς, ιδίως στην Ευρώπη και στον Ινδο-Ειρηνικό.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η New START εμφανίζεται ολοένα και πιο αδύναμη. Οι μηχανισμοί επιτήρησης και ειδοποίησης έχουν ουσιαστικά ατονήσει, αφήνοντας μόνο εθελοντικές δεσμεύσεις τήρησης ανώτατων ορίων. Από αμερικανικής πλευράς, ενισχύεται η άποψη ότι μια διμερής συνθήκη δεν ανταποκρίνεται πλέον στην πραγματικότητα, όσο η Κίνα – με ταχέως αυξανόμενο πυρηνικό οπλοστάσιο – παραμένει εκτός του πλαισίου.
Παρά τις ανησυχίες, δεν αναμένεται άμεση, θεαματική κλιμάκωση αμέσως μετά τη λήξη της συνθήκης. Υπάρχουν τεχνικοί και επιχειρησιακοί περιορισμοί που συγκρατούν μια γρήγορη αύξηση των οπλοστασίων. Ωστόσο, ο πραγματικός κίνδυνος είναι μακροπρόθεσμος: η σταδιακή εξαφάνιση εργαλείων διαφάνειας, εμπιστοσύνης και διαχείρισης κρίσεων.
Αν και μια αποτυχία της Revcon δεν θα πυροδοτήσει αυτόματα κρίση, θα αποδυναμώσει ακόμη περισσότερο τη συλλογική ικανότητα αντίδρασης σε περίπτωση έντασης. Όσο λιγότερο λειτουργεί το σύστημα μη διάδοσης, τόσο πιο εύθραυστος γίνεται ο κόσμος απέναντι σε μια πυρηνική κρίση χωρίς κανάλια αποκλιμάκωσης. Και αυτό ακριβώς είναι το διακύβευμα του 2026.
Διαβάστε ακόμη
Oι… «επιλογές» Τραμπ για τη Γροιλανδία – Ρούμπιο: Η Ουάσιγκτον θέλει να την αγοράσει
Universal Music: Επένδυση 80 εκατ. δολαρίων στο Bollywood
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.