Η στρατιωτική αντιπαράθεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν εξελίσσεται ταυτόχρονα και σε ένα δεύτερο μέτωπο που δεν βρίσκεται ούτε στον αέρα ούτε στη θάλασσα. Πρόκειται για έναν πόλεμο πληροφοριών, στον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη μετατρέπεται σε βασικό εργαλείο παραγωγής παραπληροφόρησης.

Η νέα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν χαρακτηρίζεται μόνο από πυραυλικές επιθέσεις, drones και στρατιωτικές επιχειρήσεις. Διαμορφώνεται επίσης από έναν πρωτοφανή όγκο ψηφιακού περιεχομένου που δημιουργείται με generative AI και διαδίδεται με εξαιρετική ταχύτητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Από τη στιγμή που οι επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν προκάλεσαν κλιμάκωση της έντασης στην περιοχή, ξεκίνησε και μια παράλληλη μάχη για τον έλεγχο της αφήγησης. Υποστηρικτές διαφορετικών πλευρών κατακλύζουν τις ψηφιακές πλατφόρμες με βίντεο, εικόνες και ισχυρισμούς που συχνά αποδεικνύονται ψευδείς ή παραπλανητικοί, δημιουργώντας ένα περιβάλλον σύγχυσης όπου η πραγματικότητα είναι δύσκολο να διαχωριστεί από την κατασκευή.

Ο πόλεμος της αφήγησης

Στα πρώτα στάδια της κρίσης, ιρανικά αντιπολιτευτικά μέσα διέδωσαν στα δίκτυα X και Telegram αφηγήσεις που κατηγορούσαν την ίδια την ιρανική κυβέρνηση για πυραυλική επίθεση σε σχολείο κοριτσιών μέσα στη χώρα. Ερευνητές που παρακολουθούν τη διαδικτυακή δραστηριότητα διαπίστωσαν ότι οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα, ωστόσο διαδόθηκαν ταχύτατα.

Παράλληλα, ειδικοί εντόπισαν ψεύτικους λογαριασμούς στα κοινωνικά δίκτυα που επιχειρούν να παρουσιαστούν ως ανώτατα στελέχη της ιρανικής ηγεσίας, ενισχύοντας την εικόνα ενός πολέμου προπαγάνδας που εξελίσσεται παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Την ίδια στιγμή, βίντεο από ηλεκτρονικά παιχνίδια παρουσιάστηκαν ως πραγματικά πλάνα ιρανικών πυραυλικών επιθέσεων, ενώ εικόνες που δημιουργήθηκαν με τεχνητή νοημοσύνη εμφανίζουν αμερικανικά πολεμικά πλοία να βυθίζονται, μεταξύ αυτών και το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln. Το συγκεκριμένο περιεχόμενο συγκέντρωσε εκατομμύρια προβολές σε βασικές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.

Στην αντίθετη πλευρά, οργανισμοί ελέγχου γεγονότων έχουν εντοπίσει περιπτώσεις όπου φιλοϊρανικοί λογαριασμοί δημοσίευαν παλαιότερα βίντεο προκειμένου να υπερβάλουν για την έκταση των ζημιών που προκάλεσαν ιρανικοί βομβαρδισμοί σε στόχους στο Ισραήλ αλλά και σε χώρες του Κόλπου, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία.

Η έκρηξη της παραπληροφόρησης

Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή ενός πλήρους «πολέμου αφήγησης». Όπως εξηγούν ειδικοί που παρακολουθούν την ψηφιακή διάδοση πληροφοριών, οι διαφορετικές πλευρές προσπαθούν να διαμορφώσουν την αντίληψη της διεθνούς κοινής γνώμης, είτε για να δικαιολογήσουν στρατιωτικές κινήσεις είτε για να εμφανίσουν ισχυρότερη στρατιωτική εικόνα από αυτή που προκύπτει στο πεδίο.

Παρόμοια φαινόμενα έχουν παρατηρηθεί και σε άλλες συγκρούσεις των τελευταίων ετών, όπως στον πόλεμο της Ουκρανίας και στη σύγκρουση στη Γάζα. Ωστόσο, η διαφορά σήμερα βρίσκεται στην ταχύτητα και την κλίμακα παραγωγής ψηφιακού υλικού που μπορεί να δημιουργηθεί με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.

Αναλύσεις δείχνουν ότι ορισμένα από τα πιο εντυπωσιακά παραπλανητικά βίντεο που παρουσιάζουν το Ιράν ως εξαιρετικά ισχυρή στρατιωτική απειλή έχουν συγκεντρώσει πάνω από 21,9 εκατομμύρια προβολές μόνο στην πλατφόρμα X.

Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία μεταξύ ειδικών στα ψηφιακά μέσα. Σύμφωνα με ερευνητές που μελετούν την παραπληροφόρηση, η τεχνολογία generative AI έχει μειώσει δραματικά το κόστος και την τεχνική δυσκολία παραγωγής πειστικών βίντεο ή εικόνων που απεικονίζουν σκηνές πολέμου.

Όταν ούτε οι μηχανές δεν ξεχωρίζουν την αλήθεια

Η σύγχυση ενισχύεται ακόμη περισσότερο από τεχνικά προβλήματα σε εργαλεία επαλήθευσης εικόνων. Αναλύσεις έχουν δείξει ότι ακόμη και συστήματα αναζήτησης εικόνων μπορούν να δημιουργήσουν λανθασμένες περιλήψεις που βασίζονται σε υλικό τεχνητής νοημοσύνης.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί βίντεο που εμφανίζει πυραύλους να πλήττουν το Τελ Αβίβ. Το συγκεκριμένο υλικό έχει εμφανιστεί σε εκατοντάδες αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα και έχει κοινοποιηθεί δεκάδες χιλιάδες φορές, παρότι δημιουργήθηκε εξ ολοκλήρου με τεχνητή νοημοσύνη.

Σε άλλες περιπτώσεις, βίντεο που υποτίθεται ότι δείχνουν τον ουρανοξύστη Burj Khalifa στο Ντουμπάι να φλέγεται συγκέντρωσαν δεκάδες εκατομμύρια προβολές, προκαλώντας ανησυχία σε κατοίκους και τουρίστες, παρότι δεν ανταποκρίνονταν σε πραγματικά γεγονότα.

Ένα ακόμη νέο χαρακτηριστικό αυτής της σύγκρουσης είναι η εμφάνιση δορυφορικών εικόνων που δημιουργούνται ή αλλοιώνονται με τεχνητή νοημοσύνη. Σε μία περίπτωση, μια φωτογραφία που κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο παρουσίαζε εκτεταμένες ζημιές σε αμερικανική ναυτική βάση στο Μπαχρέιν.

Η εικόνα αποδείχθηκε ότι βασιζόταν σε πραγματική δορυφορική φωτογραφία που είχε ληφθεί έναν χρόνο νωρίτερα, αλλά είχε τροποποιηθεί με εργαλεία AI ώστε να δημιουργηθεί η εντύπωση μεγάλης καταστροφής.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η μεγάλη διαφορά της σημερινής εποχής είναι η ευκολία πρόσβασης σε εργαλεία που μπορούν να δημιουργούν εξαιρετικά ρεαλιστικές εικόνες και βίντεο.

Για πρώτη φορά στην ιστορία των διεθνών συγκρούσεων, ο πόλεμος δεν διεξάγεται μόνο με στρατούς, όπλα και γεωπολιτικές συμμαχίες. Διεξάγεται ταυτόχρονα και με αλγόριθμους, πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και τεχνητή νοημοσύνη, μετατρέποντας το διαδίκτυο σε ένα νέο πεδίο μάχης όπου η αλήθεια και η προπαγάνδα συγκρούονται με πρωτοφανή ένταση.

Διαβάστε ακόμη

Αριστοτέλης Ωνάσης: Οι 15 ατάκες της ζωής του

Κρίση στη Μέση Ανατολή: Πληθωρισμός, ενέργεια και το δίλημμα της ΕΚΤ για τα επιτόκια

Escape Rooms: Γιατί η Ελλάδα θεωρείται κορυφαία στον κόσμο

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα