Η εικόνα που αποκαλύπτεται από το διάστημα δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας: οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές έχουν προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές του Ιράν, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο αβεβαιότητας για την παγκόσμια οικονομία.

Δορυφορικά δεδομένα υψηλής ανάλυσης καταγράφουν σοβαρές ζημιές σε διυλιστήρια φυσικού αερίου, ενώ μεγάλα χημικά συγκροτήματα εμφανίζονται μερικώς κατεστραμμένα, σε ορισμένες περιπτώσεις σε βαθμό που απαιτείται πλήρης ανακατασκευή. Το πλήγμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι το Ιράν μοιράζεται με το Κατάρ το γιγαντιαίο κοίτασμα φυσικού αερίου «South Pars–North Dome» στον Περσικό Κόλπο.

Την ίδια ώρα, εικόνες από τις εγκαταστάσεις του Κατάρ δεν δημοσιοποιούνται μετά τις ιρανικές επιδρομές, γεγονός που περιορίζει την πλήρη αποτύπωση της κατάστασης και αφήνει ως βασική πηγή πληροφόρησης τους ίδιους τους φορείς εκμετάλλευσης.

Το συγκεκριμένο κοίτασμα αντιστοιχεί περίπου στο 10% της παγκόσμιας προσφοράς φυσικού αερίου και αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας του Κατάρ, καθώς συνεισφέρει σχεδόν το 80% των κρατικών του εσόδων.

Για το Ιράν, ωστόσο, οι συνέπειες είναι ακόμη πιο βαριές, καθώς οι διεθνείς κυρώσεις στερούν από τη χώρα την πρόσβαση σε δυτικές εταιρείες και τεχνογνωσία για την αποκατάσταση των ζημιών, επιμηκύνοντας δραματικά τον χρόνο επανεκκίνησης των εγκαταστάσεων.

Ενεργειακό πλήγμα με παγκόσμιες συνέπειες

Η ζημιά στις ενεργειακές υποδομές του Κόλπου ενδέχεται να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία. Ακόμη και σε χώρες με υψηλή τεχνογνωσία, όπως το Κατάρ, οι επισκευές τέτοιων εγκαταστάσεων απαιτούν χρόνια, καθώς πρόκειται για εξειδικευμένες κατασκευές που σχεδιάζονται κατά παραγγελία.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι μόνο η φάση του σχεδιασμού για την αποκατάσταση μιας γραμμής παραγωγής μπορεί να διαρκέσει έως και 18 μήνες. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι εγκαταστάσεις που είχαν κατασκευαστεί πριν από δεκαετίες πρέπει πλέον να προσαρμοστούν στα σύγχρονα τεχνολογικά πρότυπα.

Τα περισσότερα κρίσιμα εξαρτήματα κατασκευάζονται κατά παραγγελία και εισάγονται από την Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες ή την Κίνα, με χρόνους παράδοσης που κυμαίνονται από μήνες έως και χρόνια.

Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι οι ζημιές στο South Pars αναδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο μια κλιμάκωση της σύγκρουσης στον Κόλπο μπορεί να πλήξει την παγκόσμια οικονομία σε βάθος χρόνου, ιδίως εάν επηρεαστούν κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.

Στο Ισραήλ, την ίδια στιγμή, εντείνεται η πολιτική πίεση για στοχευμένες επιθέσεις όχι μόνο σε στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους, αλλά και σε εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου του Ιράν, με στόχο τον περιορισμό των οικονομικών πόρων του καθεστώτος.

Ωστόσο, ένα τέτοιο σενάριο ενέχει υψηλό ρίσκο, καθώς ενδέχεται να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις από την πλευρά της Τεχεράνης, με πιθανές επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Ιράκ.

Οι ίδιες πηγές προειδοποιούν ότι περαιτέρω καταστροφές στον ενεργειακό τομέα θα μπορούσαν σχεδόν με βεβαιότητα να οδηγήσουν την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση.

Ρευστότητα-ρεκόρ και φυγή από το ρίσκο

Ο φόβος για ευρύτερη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τη συμπεριφορά των επενδυτών, δημιουργώντας μια πρωτοφανή συσσώρευση ρευστότητας στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Τα διαθέσιμα κεφάλαια για επενδύσεις διεθνώς ξεπερνούν τα 117 τρισεκατομμύρια δολάρια, με βασικούς συντελεστές τις Ηνωμένες Πολιτείες, την ευρωζώνη, την Ιαπωνία και την Κίνα. Μόνο στις ΗΠΑ, τα διαθέσιμα κεφάλαια ανέρχονται σε περισσότερα από 22,6 τρισεκατομμύρια δολάρια, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου συνόλου.

Η αυξημένη ρευστότητα αντανακλά τη στροφή των επενδυτών προς πιο ασφαλείς επιλογές, καθώς εγκαταλείπουν τα πιο επικίνδυνα περιουσιακά στοιχεία εν μέσω γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Λίγο πριν ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ εγκρίνει την επίθεση στο Ιράν, τα διαθέσιμα κεφάλαια στις ΗΠΑ αυξάνονταν με τον ταχύτερο ρυθμό από το 2021.

Παρά το γεγονός ότι η αυξημένη ρευστότητα θεωρητικά λειτουργεί ως «μαξιλάρι» για τις αγορές, οι επενδυτές φαίνεται να δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στους κινδύνους που απορρέουν από τη σύγκρουση στον Κόλπο, παρά στις ευκαιρίες που δημιουργούνται από χαμηλότερες αποτιμήσεις ή υψηλότερες αποδόσεις.

Ανακατανομή κεφαλαίων και ανατροπή ισορροπιών

Η έναρξη των εχθροπραξιών έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντικές ανακατατάξεις στις αγορές. Ο δείκτης MSCI World έχει υποχωρήσει κατά 6,2%, ενώ η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου έχει αυξηθεί κατά 26 μονάδες βάσης. Την ίδια στιγμή, ο χρυσός έχει καταγράψει πτώση 13,5%, γεγονός που δείχνει ότι τα παραδοσιακά «ασφαλή καταφύγια» δεν λειτουργούν όπως στο παρελθόν.

Το δολάριο έχει ενισχυθεί κατά 2% έναντι ενός καλαθιού βασικών νομισμάτων, ενώ η τιμή του Brent έχει εκτιναχθεί κατά 38%, αντανακλώντας την ένταση στις αγορές ενέργειας.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Bank of America, οι διαχειριστές κεφαλαίων προχωρούν ήδη σε ανακατανομή των επενδύσεών τους, μειώνοντας την έκθεσή τους σε πιο ριψοκίνδυνα assets, υπό το βάρος των προσδοκιών για χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό.

Την ίδια στιγμή, οι αναλυτές επισημαίνουν έναν επιπλέον παράγοντα αβεβαιότητας: τον κίνδυνο μιας ενδεχόμενης κρίσης στον ιδιωτικό πιστωτικό τομέα, ανεξάρτητα από το αν αυτή θα προκληθεί άμεσα από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ή θα αποτελέσει αποτέλεσμα συσσωρευμένων πιέσεων.

Διαβάστε ακόμη

Προειδοποίηση BofA: Χαμηλότερη παγκόσμια ανάπτυξη, υψηλότερος πληθωρισμός και νέο ενεργειακό σοκ

Παγκόσμια οικονομία: ΔΝΤ, Παγκόσμια Τράπεζα και IEA σε κοινό μέτωπο απέναντι στην ενεργειακή κρίση (tweet)

Fourlis: Γιατί δώσαμε τη Holland & Barrett – Το στοίχημα των 100+ φαρμακείων

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα