Η ρωσική οικονομία επιβραδύνθηκε το τρίτο τρίμηνο, καθώς οι ουκρανικές επιθέσεις έπληξαν βιομηχανικές εγκαταστάσεις, προκάλεσαν προβλήματα στις μεταφορές και την εφοδιαστική αλυσίδα και ενίσχυσαν τις πληθωριστικές πιέσεις.
Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) αυξήθηκε κατά 1% την περίοδο Ιουλίου – Σεπτεμβρίου, έναντι ανάπτυξης 1,3% το προηγούμενο τρίμηνο, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε σήμερα η Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία της Ρωσίας. Η επίδοση ήταν ελαφρώς υψηλότερη από τη μέση εκτίμηση των οικονομολόγων που συμμετείχαν σε έρευνα του Bloomberg, η οποία τοποθετούσε την ανάπτυξη στο 0,9%.
Η επιβράδυνση καταγράφεται μετά τις προειδοποιήσεις της κεντρικής τράπεζας ότι οι επιθέσεις με drones περιορίζουν την παραγωγική δυναμικότητα σε αρκετούς κλάδους της οικονομίας. Παράλληλα, αναδεικνύει τις ολοένα εντονότερες πιέσεις που ασκεί στη Ρωσία ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο οποίος βρίσκεται πλέον στον πέμπτο χρόνο του, την ώρα που ο Πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, επιμένει ότι η κυβέρνηση πρέπει να διατηρήσει την οικονομία σε τροχιά ανάπτυξης.
Οι ουκρανικές επιθέσεις εναντίον διυλιστηρίων πετρελαίου, κόμβων εφοδιαστικής αλυσίδας και κέντρων δεδομένων φθάνουν ολοένα βαθύτερα στο ρωσικό έδαφος, προκαλώντας ελλείψεις καυσίμων και πρόσθετες πληθωριστικές πιέσεις. Οι εξελίξεις αυτές περιορίζουν τα περιθώρια της κεντρικής τράπεζας για μειώσεις επιτοκίων.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση προχώρησε και φέτος σε νέα, σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών, εγκαταλείποντας τα αρχικά σχέδια περιορισμού τους, καθώς το δημοσιονομικό έλλειμμα διευρύνεται.
Ισχυρό πλήγμα στα διυλιστήρια και τις εξαγωγές
Η διακοπή λειτουργίας διυλιστηρίων οδήγησε σε ετήσια μείωση της παραγωγής προϊόντων διύλισης κατά 18% το τρίτο τρίμηνο, τη μεγαλύτερη πτώση που καταγράφεται στα συγκρίσιμα τριμηνιαία στοιχεία από το 2020, σύμφωνα με τη ρωσική στατιστική υπηρεσία.
Η μειωμένη παραγωγή καυσίμων επιδείνωσε τη συρρίκνωση του εξορυκτικού κλάδου, ενώ οδήγησε και το χονδρικό εμπόριο σε αρνητικό έδαφος.
Οι επιθέσεις έχουν επίσης προκαλέσει ζημιές σε τερματικούς σταθμούς φόρτωσης και λιμενικές υποδομές, επηρεάζοντας αρνητικά τις εξαγωγές της χώρας.
«Θέλω επίσης να υπογραμμίσω τον ρόλο που διαδραματίζει στην ανάπτυξη η κλιμάκωση του πολέμου στην περιοχή της Αζοφικής και της Μαύρης Θάλασσας», δήλωσε η Τατιάνα Ορλόβα, της Oxford Economics, πριν από τη δημοσιοποίηση των στοιχείων της Παρασκευής.
«Η νέα αυτή κρίση ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για τη μείωση του όγκου του αργού πετρελαίου που εξάγεται μέσω της Μαύρης Θάλασσας, μια δραστηριότητα που δεν επηρεάζεται από τις επιθέσεις στα διυλιστήρια», εξήγησε.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, η μείωση των εξαγωγών αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων αφαίρεσε περίπου 3,75 ποσοστιαίες μονάδες από τον ετήσιο ρυθμό μεταβολής των συνολικών εξαγωγών το τρίτο τρίμηνο, περιορίζοντας παράλληλα την αύξηση του ΑΕΠ κατά περίπου 0,7 ποσοστιαίες μονάδες.
Υποχωρεί η κατανάλωση, αυξάνονται οι πιέσεις στις επιχειρήσεις
Η καταναλωτική ζήτηση επιβραδύνθηκε σημαντικά, με τον ετήσιο ρυθμό αύξησής της να περιορίζεται στο 4,2% το τρίτο τρίμηνο, από 7,2% το προηγούμενο.
Την ίδια στιγμή, οι τιμές συνεχίζουν να αυξάνονται, η άνοδος των μισθών έχει επιβραδυνθεί και οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλότερο λειτουργικό κόστος και ακριβά δάνεια.
Η παραγωγή συρρικνώθηκε επίσης σε αρκετούς κλάδους καταναλωτικών αγαθών.
Ένας αυξανόμενος αριθμός βιομηχανικών κλάδων «δεν τα πηγαίνει ιδιαίτερα καλά», δήλωσε τον Οκτώβριο ο οικονομικός διευθυντής της Sberbank, Τάρας Σκβόρτσοφ, κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης με επενδυτές.
Η μεγαλύτερη τράπεζα της Ρωσίας θεωρεί ότι η ποιότητα των επιχειρηματικών δανείων εξελίσσεται σε ολοένα σημαντικότερη πηγή ανησυχίας.
«Οι αρνητικές συνέπειες της παρατεταμένης περιόδου υψηλών επιτοκίων και υψηλών πραγματικών επιτοκίων συνεχίζουν να συσσωρεύονται, ασκώντας ολοένα μεγαλύτερη πίεση στους πελάτες», ανέφερε ο Σκβόρτσοφ. «Όλα αυτά ενισχύουν την απαισιοδοξία μας», πρόσθεσε.
Πάντως, η μεταποιητική δραστηριότητα εξακολουθεί να αναπτύσσεται, κυρίως χάρη στη διψήφια αύξηση της παραγωγής σε κλάδους που εξυπηρετούν κρατικές παραγγελίες, καθώς οι στρατιωτικές δαπάνες αναμένεται να φθάσουν φέτος σε επίπεδα-ρεκόρ.
Ωστόσο, το χάσμα ανάμεσα στους κλάδους που συνδέονται με την πολεμική οικονομία και την υπόλοιπη παραγωγική δραστηριότητα συνεχίζει να διευρύνεται.
Σύμφωνα με έρευνα της Ρωσικής Ένωσης Βιομηχάνων και Επιχειρηματιών, οι σημαντικότεροι περιοριστικοί παράγοντες για τις επιχειρήσεις το τρίτο τρίμηνο ήταν η υποτονική ζήτηση, η έλλειψη κεφαλαίων κίνησης και οι καθυστερήσεις πληρωμών από αντισυμβαλλομένους.
Ακολουθούσαν η περιορισμένη πρόσβαση στον δανεισμό και η αυξανόμενη επιβάρυνση από το χρέος. Περίπου το 20% των επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έρευνα ανέφερε καθένα από αυτά τα δύο προβλήματα, με το ποσοστό όσων ανησυχούν για το αυξανόμενο χρέος να διαμορφώνεται στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί.
Bloomberg Economics: Η ανθεκτικότητα κρύβει διαρθρωτικές αδυναμίες
«Η ανάπτυξη κινήθηκε σε γενικές γραμμές σύμφωνα με τις προβλέψεις που είχαν διατυπωθεί πριν από την εντατικοποίηση των ουκρανικών επιθέσεων σε μεγάλο βάθος εντός της Ρωσίας. Ωστόσο, η φαινομενική ανθεκτικότητα της οικονομίας αποκρύπτει την αποδυνάμωση της παραγωγικής πλευράς», επισημαίνει η Εκατερίνα Βλάσοβα, οικονομολόγος του Bloomberg Economics για την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και τη Ρωσία.
Όπως εξηγεί, δεδομένης της απώλειας παραγωγικής δυναμικότητας, ακόμη και ένας αναιμικός ρυθμός ανάπτυξης ενδέχεται να υπερβαίνει τις πραγματικές δυνατότητες της οικονομίας.
«Αυτό τροφοδοτεί τον πληθωρισμό και, κατά την εκτίμησή μας, είναι πιθανό να διατηρήσει τις μειώσεις επιτοκίων σε αναστολή για παρατεταμένο χρονικό διάστημα», σημειώνει.
Η Τράπεζα της Ρωσίας αναμένει ότι θα χρειαστεί να διατηρήσει τη νομισματική πολιτική σχετικά περιοριστική για μεγαλύτερο διάστημα, καθώς οι πληθωριστικές συνέπειες των επιθέσεων με drones περιορίζουν τα περιθώρια χαλάρωσης.
Οι υψηλότερες τιμές των καυσίμων έχουν αυξήσει το κόστος ενός ευρέος φάσματος αγαθών, απομακρύνοντας ακόμη περισσότερο τον πληθωρισμό από τον στόχο του 4% που έχει θέσει η κεντρική τράπεζα.
Η Ρωσία οδεύει έτσι προς έβδομο συνεχόμενο έτος κατά το οποίο δεν θα επιτύχει τον στόχο για τον πληθωρισμό.
Κυβερνοεπίθεση στη στατιστική υπηρεσία – Αναβάλλεται η ανακοίνωση του πληθωρισμού
Στις οικονομικές δυσκολίες προστίθενται και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ρωσική στατιστική υπηρεσία, Rosstat, μετά την κυβερνοεπίθεση που έπληξε τα συστήματά της από τις 29 Οκτωβρίου έως την 1η Νοεμβρίου.
Η επίθεση ανάγκασε την υπηρεσία να αναβάλει τη δημοσιοποίηση σειράς στατιστικών στοιχείων.
Παρότι τα στοιχεία για το ΑΕΠ ανακοινώθηκαν κανονικά, η προγραμματισμένη για την Παρασκευή δημοσίευση του δείκτη τιμών καταναλωτή του Οκτωβρίου μετατέθηκε για αργότερα μέσα στον Νοέμβριο.
Σύμφωνα με τη μέση εκτίμηση οικονομολόγων σε έρευνα του Bloomberg, ο ετήσιος πληθωρισμός αναμένεται να επιταχυνθεί στο 7,07% τον Οκτώβριο, από 6,35% τον Σεπτέμβριο, εντείνοντας τις πιέσεις στην οικονομία και καθιστώντας ακόμη δυσκολότερη την προσπάθεια της κεντρικής τράπεζας να στηρίξει την ανάπτυξη μέσω χαμηλότερων επιτοκίων.