search icon

Διεθνή

Σύνοδος Βερολίνου: Ο Τραμπ εμπιστεύεται τον Πούτιν, οι Ευρωπαίοι φοβούνται μια νέα «Γιάλτα» – Ποιος θα γράψει τους όρους της ειρήνης

Το τηλεφώνημα Τραμπ από το Air Force One στη Σύνοδο του Βερολίνου και το μήνυμα Μερτς κατά μιας «νέας Γιάλτας» - Τι συζητήθηκε για τις εγγυήσεις ασφαλείας

EPA/HANNIBAL HANSCHKE

Η αισιοδοξία του Ντόναλντ Τραμπ για τις προθέσεις του Βλαντίμιρ Πούτιν, οι αμφιβολίες του για τη συνέχιση της οικονομικής στήριξης προς την Ουκρανία και η αποφασιστικότητα των Ευρωπαίων να διατηρήσουν ενεργό ρόλο στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις βρέθηκαν στο επίκεντρο της Συνόδου της «Συμμαχίας των Προθύμων» στο Βερολίνο. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε λίγες ώρες μετά την ιστορική τριμερή επαφή των ηγετών των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας στη Σενζέν.

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, συμμετείχε τηλεφωνικά στις συνομιλίες των Ευρωπαίων ηγετών, συνδεόμενος από το Air Force One. Κατά την παρέμβασή του εξέφρασε την πεποίθηση ότι ο Ρώσος ομόλογός του αντιμετωπίζει με σοβαρότητα το ενδεχόμενο επίτευξης ειρηνευτικής συμφωνίας. Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με το Politico, εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στη διάθεση νέων δισεκατομμυρίων ευρώ για την υποστήριξη του Κιέβου, προκαλώντας αντιδράσεις μεταξύ των συμμάχων.

Διαφορετικό μήνυμα εξέπεμψε ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος υπογράμμισε ότι καμία βιώσιμη διευθέτηση δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τη συμμετοχή της Ουκρανίας και των ευρωπαϊκών κρατών. Προειδοποίησε μάλιστα για τον κίνδυνο μιας νέας «Γιάλτας», όπου οι ισχυρές δυνάμεις θα αποφασίζουν για το μέλλον άλλων χωρών, χωρίς οι ίδιες να έχουν λόγο.

Η τηλεφωνική παρέμβαση Τραμπ και η διαφωνία για τη χρηματοδότηση

Η επικοινωνία του Αμερικανού Προέδρου με τους Ευρωπαίους αποτέλεσε ένα από τα κεντρικά γεγονότα της Συνόδου. Ο Τραμπ συνομίλησε με τους ηγέτες που βρίσκονταν στο Βερολίνο λίγο μετά τις επαφές του με τον Πούτιν και τον Σι Τζινπίνγκ στην Κίνα, μεταφέροντας τις εκτιμήσεις του για τις προοπτικές διπλωματικής προόδου.

Όπως μεταδίδει το Politico, σε ρεπορτάζ των Χανς φον ντερ Μπούρχαρντ και Τιμ Ρος, τέσσερις Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που ενημερώθηκαν για τη συνομιλία ανέφεραν ότι ο Τραμπ αμφισβήτησε την ανάγκη συνέχισης της στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας προς την Ουκρανία.

Κατά τις ίδιες πηγές, ο Αμερικανός Πρόεδρος υποστήριξε ότι ο Πούτιν εμφανίζεται διατεθειμένος να συμμετάσχει ουσιαστικά σε ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και ότι οι σύμμαχοι του Κιέβου θα πρέπει πλέον να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στον τερματισμό των εχθροπραξιών.

Οι περιγραφές για τον τόνο της παρέμβασής του διαφέρουν. Δύο συμμετέχοντες έκαναν λόγο για έντονο ξέσπασμα, ενώ ένας τρίτος παρουσίασε μια πιο συγκρατημένη εικόνα, επισημαίνοντας ότι ο Τραμπ αναφέρθηκε κυρίως στο ανθρώπινο κόστος και στις τεράστιες δαπάνες που συνεπάγεται ένας πόλεμος ο οποίος πλησιάζει τα πέντε χρόνια.

Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας, οι οποίες συνδέονται με κενό 70 δισ. ευρώ για το 2027. Μόλις την Τετάρτη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε εισηγηθεί τη χορήγηση πρόσθετου δανείου 45 δισ. ευρώ, προκειμένου να καλυφθεί μέρος των αναγκών του Κιέβου.

Η στάση του Αμερικανού Προέδρου απασχόλησε και την τελική συνέντευξη Τύπου. Ο Βρετανός πρωθυπουργός, Άντι Μπέρναμ, κλήθηκε να σχολιάσει τις πληροφορίες περί οργισμένης αντίδρασης του Τραμπ, χωρίς ωστόσο να επιβεβαιώσει τον χαρακτηρισμό.

Όπως εξήγησε, ο Αμερικανός Πρόεδρος μίλησε με ιδιαίτερη έμφαση για τις ανθρώπινες απώλειες και τη συνεχιζόμενη καταστροφή, υποστηρίζοντας ότι η παράταση της σύγκρουσης δεν ωφελεί καμία πλευρά.

Στο πλευρό του Τραμπ τάχθηκε ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος ανέφερε ότι ο Πρόεδρος έχει δώσει σαφή εντολή στην αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα να εργαστεί για τον τερματισμό του πολέμου, διατηρώντας παράλληλα στενή συνεργασία με τη «Συμμαχία των Προθύμων».

Κούσνερ: Πιο κοντά η Μόσχα σε εγγυήσεις ασφαλείας αντίστοιχες του Άρθρου 5

Πέρα από τις διαφωνίες για τη χρηματοδότηση, ιδιαίτερη βαρύτητα απέκτησαν οι συζητήσεις για το καθεστώς ασφαλείας που θα μπορούσε να ισχύσει στην Ουκρανία μετά από μια ειρηνευτική συμφωνία.

Ο Τζάρεντ Κούσνερ υποστήριξε ότι οι αμερικανικές διπλωματικές προσπάθειες έχουν περιορίσει την απόσταση από τη Μόσχα ως προς την αποδοχή εγγυήσεων ασφαλείας που θα παραπέμπουν στο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.

Το άρθρο αυτό θεμελιώνει την αρχή της συλλογικής άμυνας, σύμφωνα με την οποία μια ένοπλη επίθεση εναντίον μέλους της Συμμαχίας αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων. Ωστόσο, η παροχή αντίστοιχων εγγυήσεων στην Ουκρανία δεν θα σήμαινε υποχρεωτικά και την ένταξή της στο ΝΑΤΟ.

Ο Κούσνερ παραδέχθηκε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσο η Ρωσία θα αποδεχόταν στην πράξη ένα τέτοιο πλαίσιο. Εκτίμησε, ωστόσο, ότι η αβεβαιότητα αυτή καθιστά ακόμη πιο αναγκαία την επαναπροσέγγιση της Ευρώπης με τη Μόσχα μέσω διαλόγου.

Παράλληλα, επισήμανε ότι μια αμερικανική δέσμευση ασφαλείας με χαρακτηριστικά ανάλογα του Άρθρου 5 θα συνιστούσε ιδιαίτερα σημαντική απόφαση για την Ουάσινγκτον.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Τραμπ δεν απορρίπτει μια τέτοια προοπτική, αρκεί οι σχετικές δεσμεύσεις να εξυπηρετούν τα αμερικανικά συμφέροντα και να εντάσσονται σε μια συνολικότερη συμφωνία για την ασφάλεια.

Ο Αμερικανός διαπραγματευτής αναφέρθηκε επίσης σε πρόοδο που έχει σημειωθεί αναφορικά με την οικονομική ανασυγκρότηση της Ουκρανίας μετά τον πόλεμο, τις μελλοντικές εγγυήσεις ασφαλείας και τις ανταλλαγές αιχμαλώτων.

Μερτς: Καμία ειρήνη με όρους νέας Γιάλτας

Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε ο Γερμανός καγκελάριος, ο οποίος επέλεξε να συνδέσει τις σύγχρονες γεωπολιτικές εξελίξεις με τις ιστορικές εμπειρίες της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Ο Φρίντριχ Μερτς διαβεβαίωσε ότι η Ευρώπη θα εξακολουθήσει να στηρίζει την Ουκρανία για όσο διάστημα απαιτηθεί, τονίζοντας παράλληλα ότι οι αποφάσεις για το μέλλον της χώρας και την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας δεν μπορούν να ληφθούν χωρίς τους άμεσα ενδιαφερομένους.

Επικαλέστηκε τη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945, όταν οι ηγέτες των μεγάλων συμμαχικών δυνάμεων καθόρισαν κρίσιμες παραμέτρους της μεταπολεμικής τάξης στην Ευρώπη, για να προειδοποιήσει απέναντι στην επιστροφή μιας λογικής διαμοιρασμού σφαιρών επιρροής.

Το ιστορικό μήνυμα ενισχύθηκε από μια συμβολική κίνηση: ο Μερτς προσέφερε στους συμμετέχοντες κομμάτια από το Τείχος του Βερολίνου, παραπέμποντας στη διαίρεση της Ευρώπης και στις συνέπειες των αποφάσεων που ελήφθησαν κατά τον Ψυχρό Πόλεμο.

Αναφέρθηκε ακόμη στην ιστορική ομιλία του Αμερικανού Προέδρου, Ρόναλντ Ρίγκαν, το 1987, όταν είχε απευθύνει έκκληση στον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ να γκρεμίσει το Τείχος.

Κατά τον Γερμανό καγκελάριο, το σημερινό μήνυμα προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν είναι να σταματήσει τον πόλεμο και να στραφεί στη διπλωματία.

Ο ίδιος προσδιόρισε ως επιδίωξη τη διεξαγωγή πολυμερών διαπραγματεύσεων με τη συμμετοχή Ουκρανίας, Ρωσίας, Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, απορρίπτοντας ουσιαστικά μια διευθέτηση που θα προέκυπτε αποκλειστικά από συνεννόηση των μεγάλων δυνάμεων.

Μακρόν: Η τριμερής στην Κίνα δεν επανακαθορίζει την παγκόσμια τάξη

Την ανάγκη ουσιαστικής ευρωπαϊκής συμμετοχής υπογράμμισε και ο Πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, επιχειρώντας παράλληλα να αποτρέψει υπερβολικές ερμηνείες για την ιστορική συνάντηση των Τραμπ, Πούτιν και Σι στην Κίνα.

Όπως σημείωσε, η κοινή διακήρυξη που προέκυψε από τις συνομιλίες στη Σενζέν δεν ισοδυναμεί με αναδιάταξη της διεθνούς τάξης.

Αντιθέτως, παρουσίασε τη Σύνοδο του Βερολίνου ως καθοριστικό βήμα για τη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής θέσης, επισημαίνοντας ότι τα κράτη της ηπείρου θα βρεθούν στην πρώτη γραμμή των συνεπειών οποιασδήποτε συμφωνίας για την Ουκρανία.

Ο Γάλλος Πρόεδρος επανέλαβε ότι η ρωσική εισβολή αποτελεί άμεση πρόκληση για την ασφάλεια της Ευρώπης και ότι οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις θα πρέπει να καταλήξουν σε μια διευθέτηση με διάρκεια και αξιόπιστες εγγυήσεις.

Στο ίδιο πνεύμα, ο Βρετανός πρωθυπουργός, Άντι Μπέρναμ, υπογράμμισε ότι η Ρωσία, ως χώρα που εξαπέλυσε την εισβολή, δεν μπορεί να επιβάλει μονομερώς τους κανόνες που θα διέπουν την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Εμφανίστηκε πάντως συγκρατημένα αισιόδοξος ως προς την εξέλιξη των διπλωματικών προσπαθειών, διαπιστώνοντας μεγαλύτερο βαθμό συνεννόησης μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η πραγματική πρόοδος θα εξαρτηθεί πρωτίστως από τις αποφάσεις του Βλαντίμιρ Πούτιν.

Ζελένσκι: Η Μόσχα δεν πέτυχε τον διχασμό των Ευρωπαίων

Στην ανάγκη άμεσης ενίσχυσης της άμυνας και της οικονομικής ανθεκτικότητας της Ουκρανίας επικεντρώθηκε ο Πρόεδρος της χώρας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, καθώς ο πόλεμος πλησιάζει στον πέμπτο χειμώνα του.

Στις συνομιλίες με τους Ευρωπαίους ηγέτες εξετάστηκαν η αντιμετώπιση των ρωσικών drones και πυραυλικών επιθέσεων, η ενίσχυση της αντιαεροπορικής προστασίας, η ασφάλεια των ενεργειακών εγκαταστάσεων και η συνέχιση της χρηματοδοτικής στήριξης.

Ο Ζελένσκι τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να έχει ουσιαστική συμμετοχή σε κάθε διαπραγματευτική πρωτοβουλία και εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τις χώρες που εξακολουθούν να στηρίζουν το Κίεβο.

Κατά την ολοκλήρωση της κοινής συνέντευξης Τύπου, υποστήριξε ότι η Σύνοδος απέδειξε πως η Ρωσία δεν κατάφερε να διασπάσει την ευρωπαϊκή ενότητα, παρά τις προσπάθειες που, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει καταβάλει προς αυτή την κατεύθυνση.

Πιο επιφυλακτικός απέναντι στην προοπτική άμεσης ειρήνης εμφανίστηκε ο Πολωνός πρωθυπουργός, Ντόναλντ Τουσκ.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά την επιστροφή του στην Πολωνία, παρατήρησε ότι ο Τραμπ μετέφερε ιδιαίτερα θετική εικόνα για τις συνομιλίες του με τον Πούτιν και τον Σι, εμφανιζόμενος αισιόδοξος για τη δυνατότητα διπλωματικής διεξόδου.

Ωστόσο, ο Τουσκ εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο η Μόσχα προτίθεται να προχωρήσει σε ουσιαστικές υποχωρήσεις, επισημαίνοντας ότι η εμπιστοσύνη του Τραμπ στις προθέσεις του Πούτιν φαίνεται να παραμένει αμετάβλητη.

Ο Πολωνός πρωθυπουργός εκτίμησε μάλιστα ότι δύσκολα θα υπάρξει σοβαρή διαπραγματευτική διαδικασία με τη Ρωσία πριν από την ολοκλήρωση του χειμώνα, διαφοροποιούμενος σαφώς από την αισιοδοξία της αμερικανικής πλευράς.

Παρά τις εντατικές επαφές στο Βερολίνο, δεν ανακοινώθηκε νέα συμφωνία με τη Μόσχα για τις εγγυήσεις ασφαλείας ούτε συγκεκριμένο ενιαίο χρηματοδοτικό πακέτο για την Ουκρανία. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες επανέλαβαν τη δέσμευσή τους για συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας προς το Κίεβο, ενώ οι Αμερικανοί διαπραγματευτές δήλωσαν ανοιχτοί στη συμμετοχή της Ευρώπης στα επόμενα στάδια των συνομιλιών.

Exit mobile version