Όλο και περισσότερες χώρες σε όλο τον κόσμο επιστρέφουν σε μια τεχνική τροποποίησης καιρού που εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες, στο πλαίσιο της προσπάθειας να ελέγξουν το πότε και το πού θα βρέξει. Μαζί με τις ΗΠΑ και την Κίνα, η οποία διαθέτει το μεγαλύτερο πρόγραμμα τροποποίησης καιρού παγκοσμίως, στη λίστα των κρατών που έχουν πειραματιστεί με τη σπορά νεφών βρίσκονται η Γαλλία, η Ρωσία, η Ινδία και η Σαουδική Αραβία.
Για αρκετές κυβερνήσεις, η στροφή σε επιχειρήσεις «παραγωγής βροχής» συνδέεται με την ανάγκη ενίσχυσης των υδάτινων αποθεμάτων, καθώς η παγκόσμια ζήτηση αυξάνεται εν μέσω της κλιματικής κρίσης. Άλλες χώρες επιδίωξαν να αξιοποιήσουν τη σπορά νεφών για τη διάλυση της ομίχλης σε αεροδρόμια, για την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, για τη μείωση καταστροφών από χαλάζι ή ακόμη και για την «προσαρμογή» των καιρικών συνθηκών σε μεγάλα γεγονότα, όπως οι Θερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες του 2008 στο Πεκίνο.
Πώς λειτουργεί η σπορά νεφών
Η σπορά νεφών στοχεύει στη βελτίωση της ικανότητας ενός νέφους να παράγει βροχή ή χιόνι, μέσω της εισαγωγής μικροσκοπικών σωματιδίων, συνήθως ιωδιούχου αργύρου. Ωστόσο, η διαδικασία είναι περιορισμένη, τόσο ως προς την έκταση, όσο και ως προς τη διάρκεια και, με την πάροδο του χρόνου, εκτιμάται ότι μπορεί να αυξήσει τις τοπικές βροχοπτώσεις κατά 5% έως 15%.
Σύμφωνα με το CNBC, παρά τη μακρά ιστορία της, η τεχνική δεν είναι χωρίς αντιπαραθέσεις. Από την πρώτη εφαρμογή της στη δεκαετία του 1940, τα πειράματα σποράς νεφών έχουν τροφοδοτήσει ανησυχίες για πιθανούς περιβαλλοντικούς και οικολογικούς κινδύνους, ενώ έχουν κατά καιρούς εντείνει και περιφερειακές εντάσεις, με χώρες να κατηγορούν η μία την άλλη ότι «κλέβουν» τη βροχή.
Οι λόγοι πίσω από την αυξημένη ζήτηση
Ο Όγκαστους Ντόρικο, διευθύνων σύμβουλος της Rainmaker, εταιρείας σποράς νεφών με έδρα την Καλιφόρνια, περιγράφει δύο παράγοντες που, όπως λέει, αναζωπυρώνουν το ενδιαφέρον για την τεχνολογία, τόσο στις ΗΠΑ, όσο και διεθνώς. Ο πρώτος είναι, όπως το θέτει, η ίδια η πραγματικότητα. Πολλές χώρες και περιοχές αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη μεταβλητότητα στο κλίμα και στα πρότυπα βροχοπτώσεων, με αποτέλεσμα να πιέζονται να γίνουν πιο δημιουργικές από ό,τι στο παρελθόν.
Ο δεύτερος, τον οποίο χαρακτηρίζει ως τον ουσιαστικό λόγο πίσω από την ίδρυση της Rainmaker, είναι οι τελευταίες εξελίξεις στις μετρήσεις και στην απόδοση αιτιότητας, δηλαδή στο πώς μπορεί να μετρηθεί και να αποδοθεί με ακρίβεια το αποτέλεσμα της σποράς νεφών. Παρότι η τεχνική έχει ιστορία 80 ετών, ο Ντόρικο σημειώνει ότι το ενδιαφέρον «υποχώρησε έντονα» στις δεκαετίες του 1970 και του 1980, επειδή ήταν δύσκολο να μετρηθεί με ακρίβεια η ποσότητα των βροχοπτώσεων που προερχόταν πράγματι από εφαρμογές σποράς νεφών. Πλέον, υποστηρίζει ότι οι τεχνολογικές βελτιώσεις επιτρέπουν να επαληθεύεται η επιτυχία τέτοιων επιχειρήσεων σε πραγματικό χρόνο.
Η Rainmaker, η οποία δηλώνει ότι στόχος της είναι να ανακόψει την τάση της ξηρασίας της αμερικανικής Δύσης, αναπτύχθηκε γρήγορα τους τελευταίους μήνες. Ειδικότερα, από 19 εργαζόμενους στις αρχές του 2025, διαθέτει σήμερα, 120, εξέλιξη που, όπως σημειώνεται αντανακλά την αυξανόμενη ζήτηση για τέτοιου είδους παρεμβάσεις.
Παρά το όνομα της εταιρείας, ο Ντόρικο διευκρινίζει ότι τα έργα της είναι στην πλειονότητά τους σχεδιασμένα ώστε να «παράγουν» χιόνι. Μάλιστα, παραδέχεται ότι η ονομασία δεν ήταν η πιο ακριβής, καθώς «Snowmaker» θα ταίριαζε περισσότερο, αν και «δεν ακούγεται τόσο καλά». Όπως λέει, για τη Rainmaker το πιο σημαντικό αυτή τη σεζόν είναι να υπάρξουν αδιαμφισβήτητα στοιχεία για τεχνητό χιόνι και να επαναληφθεί αυτό τόσο συχνά, ώστε να είναι ξεκάθαρο ότι πρόκειται για βιώσιμη και κλιμακούμενη τεχνολογία.
Στις ΗΠΑ δραστηριοποιούνται και άλλες εταιρείες σποράς νεφών, όπως η Weather Modification Inc. στη Βόρεια Ντακότα και η North American Weather Consultants στη Γιούτα. Παράλληλα, ορισμένες πολιτείες, όπως η Φλόριντα και το Τενεσί, έχουν απαγορεύσει δραστηριότητες τροποποίησης καιρού. Σύμφωνα με τον Φρανκ ΜακΝτόναφ, ερευνητή στο Desert Research Institute στη Νεβάδα, υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι που εξηγούν γιατί περισσότερες χώρες υιοθετούν επιχειρήσεις σποράς νεφών.
Πρώτον, οι επιστημονικές έρευνες και οι προσπάθειες επαλήθευσης που έχουν γίνει τις τελευταίες δεκαετίες σε έργα ανά τον κόσμο έχουν προσφέρει αρκετά δεδομένα και αναλύσεις κόστους οφέλους, ώστε οι εμπλεκόμενοι να χρησιμοποιούν το εργαλείο με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Δεύτερον, η σπορά νεφών θεωρείται σήμερα από τις λίγες διαθέσιμες επιλογές για να ενισχυθούν υδάτινοι πόροι σε τοπικό επίπεδο που βρίσκονται υπό πίεση, ή για να μετριαστεί η περιφερειακή ατμοσφαιρική ρύπανση, αξιοποιώντας τα φυσικά συστήματα της ατμόσφαιρας ως βιώσιμη πηγή νερού.
Ο ΜακΝτόναφ σημειώνει ότι πολλές άλλες τεχνολογίες βασίζονται σε υδάτινους πόρους που αντλούνται άμεσα από επιφανειακά ή υπόγεια αποθέματα, αναφέροντας ως παράδειγμα τα χιονοδρομικά κέντρα που χρησιμοποιούν αποθηκευμένο νερό για να λειτουργούν εξοπλισμό τεχνητού χιονιού. Αντίθετα, όπως λέει, η σπορά νεφών μπορεί να προσθέσει «νέους» υδάτινους πόρους στο σύστημα. Η ύπαρξη επιπλέον πόρων ως «απόθεμα» για τις ανάγκες της επόμενης χρονιάς αποτελεί, σύμφωνα με τον ίδιο, έναν από τους λόγους που οι ενδιαφερόμενοι συνεχίζουν να χρηματοδοτούν αυτά τα έργα.
Σε επίπεδο κρατικής στήριξης, αναφέρεται ότι η Κίνα υποστήριξε το πρόγραμμα τροποποίησης καιρού με 2 δισεκατομμύρια δολάρια την περίοδο 2014-2021, ενώ η Σαουδική Αραβία δαπάνησε 256 εκατομμύρια δολάρια το 2022 για να στηρίξει τον πρώτο χρόνο του περιφερειακού της προγράμματος σποράς νεφών. Ωστόσο, τα έργα δεν αποδίδουν πάντα. Στο Ιράν, οι αρχές φέρονται να ψέκασαν σύννεφα με χημικές ουσίες πάνω από τη λεκάνη της λίμνης Ουρμία στα τέλη της περασμένης χρονιάς, επιδιώκοντας αύξηση των βροχοπτώσεων, σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης της χειρότερης ξηρασίας των τελευταίων δεκαετιών.
Στην Ινδία, ομάδα του Indian Institute of Technology Kanpur, σε συνεργασία με την κυβέρνηση του Δελχί, ανακοίνωσε πρόσφατα μικτά αποτελέσματα από δοκιμή σποράς νεφών που είχε στόχο την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην πρωτεύουσα. Το IIT ανέφερε ότι η προσπάθεια «δεν ήταν πλήρως επιτυχημένη» λόγω έλλειψης υγρασίας στην ατμόσφαιρα, αν και σημείωσε πως καταγράφηκε μετρήσιμη μείωση των αιωρούμενων σωματιδίων μετά το πείραμα.
Η Νταϊάνα Φράνσις, επικεφαλής του εργαστηρίου περιβαλλοντικών και γεωφυσικών επιστημών στο Khalifa University στο Αμπού Ντάμπι, αναφέρει ότι η σπορά νεφών μπορεί να «ενισχύσει μετρίως» τις βροχοπτώσεις, υπό τις κατάλληλες συνθήκες. Όπως υπογραμμίζει, όμως, η επίδραση είναι σταδιακή και όχι μεταμορφωτική, ενώ αποδίδει καλύτερα ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για το νερό και την ποιότητα του αέρα.
Σε όρους κόστους, η Φράνσις εκτιμά ότι επιχειρήσεις σποράς νεφών μπορεί να κυμαίνονται περίπου από 1 έως 10 δολάρια ανά εκτάριο-μέτρο πρόσθετου νερού, επισημαίνοντας ότι, παρότι υπάρχει μεγάλη μεταβλητότητα, πρόκειται για σαφώς φθηνότερη λύση από την αφαλάτωση.
Ταυτόχρονα, επισημαίνει κρίσιμες παραμέτρους. Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη μικροφυσική των νεφών, καθώς η σπορά λειτουργεί μόνο σε ήδη υπάρχοντα νέφη, υπάρχουν δυσκολίες στην ακριβή απόδοση του αποτελέσματος, ενώ δεν λείπουν και γεωπολιτικά ή νομικά ζητήματα που σχετίζονται με επιπτώσεις «κατάντη», δηλαδή σε περιοχές που επηρεάζονται από τους ανέμους.
Σύμφωνα με τον παγκόσμιο μετεωρολογικό οργανισμό, μελέτες έχουν δείξει ότι σε προηγούμενα έργα σποράς νεφών με ιωδιούχο άργυρο δεν διαπιστώθηκε σημαντική επίδραση στην ανθρώπινη υγεία ή στο περιβάλλον, ενώ απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση για να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις στις περιοχές που βρίσκονται πιο «κάτω» γεωγραφικά, δηλαδή εκεί όπου καταλήγει ο αέρας ή το νερό μετά την παρέμβαση. Παράλληλα, ο αρμόδιος οργανισμός του ΟΗΕ για τον καιρό αναγνωρίζει ότι παραμένουν ευρέως εμφανείς σημαντικές δυσκολίες στη δημόσια, κοινωνική και τοπική αποδοχή τέτοιων επιχειρήσεων «παραγωγής βροχής».
Διαβάστε ακόμη
ΕΤΑΔ: Παραχωρεί το ιστορικό «Αβερώφειο Παρθεναγωγείο» στο Πατριαρχείο Αλεξάνδρειας & Πάσης Αφρικής
Ανακάμπτει η αγορά κρυπτονομισμάτων – Πάνω από τα 71.000 δολάρια το Bitcoin
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.