Η ψυχίατρος και συγγραφέας Σούζαν Σονγκ έχει παρατηρήσει ότι οι πελάτες της λαμβάνουν τελευταία ορισμένες βιαστικές αποφάσεις.
Όπως αναφέρει η ίδια, η οποία εργάζεται στην Ουάσιγκτον, ορισμένοι επιδιώκουν να δεσμευτούν σε μια ερωτική σχέση πολύ νωρίς, ενώ άλλοι παραιτούνται από τη δουλειά τους χωρίς να έχουν εξασφαλίσει πρώτα μια νέα θέση εργασίας. Παράλληλα, η ίδια και άλλοι επαγγελματίες ψυχικής υγείας διαπιστώνουν ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται στην τεχνητή νοημοσύνη, προκειμένου να κατανοήσουν καλύτερα τις διαπροσωπικές τους σχέσεις, να προβλέψουν την εξέλιξη διαφόρων καταστάσεων ή να λάβουν καθοδήγηση για τις αποφάσεις τους. Κάποιοι, μάλιστα, αναζητούν απαντήσεις σε θρησκευτικές οργανώσεις ή καταφεύγουν σε μυστικιστικές πρακτικές, όπως η επίσκεψη σε μέντιουμ και τα ξόρκια αγάπης, με την ελπίδα να βρουν σύντροφο.
Τι κρύβεται, όμως, πίσω από πολλές από αυτές τις συμπεριφορές;
Σύμφωνα με τους ειδικούς, βασικός παράγοντας είναι η αβεβαιότητα. Όπως προκύπτει από την έκθεση «Stress in America» για το 2026, που δημοσίευσε η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία, το 68% των ενηλίκων στις ΗΠΑ δηλώνει ότι έχει συνηθίσει να ζει με αβεβαιότητα. Παράλληλα, το 28% αναφέρει ότι αισθάνεται πως έχει ελάχιστο ή καθόλου έλεγχο για το μέλλον του, ποσοστό αυξημένο σε σχέση με το 23% που είχε καταγραφεί το 2025. Τα αποτελέσματα βασίζονται σε δείγμα με περιθώριο σφάλματος ±2,5 ποσοστιαίων μονάδων και επίπεδο εμπιστοσύνης 95%.
Οι συνεχείς αρνητικές προβλέψεις σχετικά με τις εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη, την κλιματική αλλαγή και άλλους σημαντικούς τομείς εντείνουν την ανησυχία για το μέλλον.
Πώς μπορεί κανείς να διαχειριστεί αυτή την αβεβαιότητα;
Οι ειδικοί ψυχικής υγείας προτείνουν τρόπους αντιμετώπισης.
«Η αβεβαιότητα αποτελούσε ανέκαθεν μέρος τόσο της προσωπικής ζωής, όσο και της κοινωνίας ως σύνολο. Αυτό που έχει αλλάξει σήμερα είναι ότι η έλλειψη σαφήνειας επηρεάζει ολοένα και περισσότερους τομείς της καθημερινότητας, από την εργασία και την οικονομική κατάσταση έως τις διαπροσωπικές σχέσεις», σύμφωνα με τη ψυχίατρο Σονγκ.
Σημαντικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη έχει η ευρεία χρήση των smartphones. Μέσα από αυτά, οι άνθρωποι έρχονται διαρκώς αντιμέτωποι τόσο με τις προσωπικές τους ανησυχίες, όσο και με μια αδιάκοπη ροή ειδήσεων για αρνητικά γεγονότα από όλο τον κόσμο.
Όπως επισημαίνει η ψυχολόγος Τζούλι Πάικ, από το Κάρμπορο της Βόρειας Καρολίνα, «παλαιότερα οι άνθρωποι μπορούσαν να ενημερώνονται για γεγονότα όπως ο Ψυχρός Πόλεμος μέσα από τις εφημερίδες. Σήμερα, όμως, έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν αδιάκοπα βίντεο σχετικά με τέτοια γεγονότα και τις συνέπειές τους, μέσω πλατφορμών όπως το TikTok και το Instagram».
Η συνεχής έκθεση σε πληροφορίες σχετικά με τα γεγονότα που εκτυλίσσονται σε όλο τον κόσμο, σε συνδυασμό με την άμεση πρόσβαση σε ειδήσεις και ενημερώσεις, μπορεί να εντείνει τις ανησυχίες και να αυξήσει τα επίπεδα άγχους. Η αβεβαιότητα, άλλωστε, αποτελεί από μόνη της σημαντική πηγή άγχους.
Σύμφωνα με τη Νάταλι Ντατίλο, ψυχολόγο με έδρα την Ινδιανάπολη, η διαρκής έκθεση σε τέτοιου είδους πληροφορίες «ενδέχεται να μειώνει την ικανότητα των ανθρώπων να διαχειρίζονται την αβεβαιότητα». Η άμεση πρόσβαση σε απαντήσεις και πληροφορίες μπορεί να δυσκολεύει την αποδοχή του γεγονότος ότι ορισμένα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. «Αντίθετα», λέει ο ίδιος, «στο παρελθόν, οι περιορισμένες δυνατότητες αναζήτησης πληροφοριών καθιστούσαν αναγκαία την εξοικείωση με το άγνωστο και την αποδοχή καταστάσεων που δεν μπορούσαν να ελεγχθούν ή να προβλεφθούν».
Σήμερα, τα chatbots μπορούν να αναλύουν στατιστικά δεδομένα και να παρέχουν εκτιμήσεις που ενδέχεται να περιορίζουν ορισμένες ανησυχίες. Για παράδειγμα, μπορούν να υπολογίζουν τις πιθανότητες επίτευξης συγκεκριμένων στόχων, ή εξέλιξης σημαντικών γεγονότων στη ζωή ενός ανθρώπου. Ωστόσο, ακόμη και τα πιο εξελιγμένα εργαλεία δεν είναι σε θέση να προβλέψουν με βεβαιότητα το μέλλον. Κατά συνέπεια, η αβεβαιότητα εξακολουθεί να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης ζωής.
Η εστίαση στο παρόν μπορεί να συμβάλει στη διαχείριση της αβεβαιότητας
Όταν η αβεβαιότητα προκαλεί έντονο άγχος, ο ψυχοθεραπευτής Άντριου Τέπερ, με έδρα τη Νέα Υόρκη, προτείνει τη μετατόπιση της προσοχής στις σωματικές αισθήσεις. Με αυτόν τον τρόπο, η προσοχή απομακρύνεται από τις σκέψεις σχετικά με πιθανά μελλοντικά γεγονότα και στρέφεται στην άμεση εμπειρία της παρούσας στιγμής, σύμφωνα με το CNBC Make It.
Ρίξτε κρύο νερό στο πρόσωπο
Σύμφωνα με τον Τέπερ, το κρύο νερό ενεργοποιεί μηχανισμούς του νευρικού συστήματος που συμβάλλουν στην ηρεμία. Όπως επισημαίνει, «πρόκειται για έναν από τους ταχύτερους τρόπους ανακούφισης όταν το άγχος φτάνει σε υψηλά επίπεδα».
Περπατήστε ξυπόλυτοι στο γρασίδι
Ο Τέπερ αναφέρει ότι αρκετοί από τους πελάτες του, ακόμη και έφηβοι, έχουν εντάξει αυτή την πρακτική στην καθημερινότητά τους. Η άμεση επαφή με το έδαφος και η παρατήρηση της θερμοκρασίας και της υφής του γρασιδιού βοηθούν στη μετατόπιση της προσοχής στην παρούσα στιγμή. Όπως εξηγεί, «η εστίαση στο παρόν μπορεί να περιορίσει την επίδραση της αβεβαιότητας και τις ανησυχίες για το μέλλον».
Αφιερώστε χρόνο σε δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους
Το περπάτημα, η πεζοπορία και η ποδηλασία αποτελούν ορισμένες από τις δραστηριότητες που μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση του άγχους. «Η παραμονή στη φύση και η ενασχόληση με δραστηριότητες που προκαλούν ενδιαφέρον μπορούν να αποσπάσουν την προσοχή από τις ανησυχίες για μελλοντικά γεγονότα», σύμφωνα με τον ίδιο.
Μια ακόμη χρήσιμη πρακτική είναι η επανάληψη φράσεων που ενισχύουν την εμπιστοσύνη στην ικανότητα αντιμετώπισης των δυσκολιών. Η ψυχολόγος Νάταλι Ντατίλο προτείνει τη φράση: «Ό,τι κι αν συμβεί, θα μπορέσω να το αντιμετωπίσω». Η επανάληψή της σε τακτική βάση, είτε καθημερινά είτε όποτε κρίνεται απαραίτητο, μπορεί να ενισχύσει το αίσθημα σταθερότητας και να συμβάλει στη μείωση του άγχους.
Όπως επισημαίνει η ίδια, «δεν υπάρχει λόγος οι μελλοντικές δυσκολίες να θεωρούνται εκ των προτέρων αδύνατο να αντιμετωπιστούν. Αντίθετα, η εμπιστοσύνη στην προσωπική ικανότητα διαχείρισης των καταστάσεων μπορεί να αποτελέσει σημαντικό στήριγμα απέναντι στην αβεβαιότητα».