Το ποσοστό ανεργίας στους νέους ηλικίας 16 έως 24 ετών αυξάνεται, καθώς η αγορά εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες περνά μία από τις πιο δύσκολες περιόδους μετά την πανδημία.
Παράλληλα, η ανησυχία ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αντικαταστήσει πολλές θέσεις εργασίας για άτομα χωρίς μεγάλη εμπειρία, φέρνει στο προσκήνιο ένα μεγαλύτερο ζήτημα:
Τι θα συμβεί με τη γνωστή επαγγελματική πορεία στις εταιρείες, όπου κάποιος ξεκινούσε από μια βασική θέση και με τον καιρό μπορούσε να φτάσει μέχρι τη διοίκηση;
Πολλοί από τους σημερινούς διευθύνοντες συμβούλους μεγάλων εταιρειών έχουν ξεκινήσει ακριβώς από τέτοιες θέσεις. Για παράδειγμα, ο Αντόνιο Νέρι, CEO της Hewlett Packard Enterprise, άρχισε την καριέρα του στο τηλεφωνικό κέντρο της εταιρείας, ενώ ο Νταγκ ΜακΜίλον, επικεφαλής της Walmart, ξεκίνησε ως εργαζόμενος μερικής απασχόλησης που βοηθούσε στην εκφόρτωση φορτηγών. Παρόμοια, η Μέρι Μπάρα, διευθύνουσα σύμβουλος της General Motors, ξεκίνησε τη σταδιοδρομία της στη γραμμή παραγωγής σε ηλικία 18 ετών.
Η τεχνητή νοημοσύνη και η αυτοματοποίηση απειλούν να εξαφανίσουν τις θέσεις εργασίας που αποτελούσαν το πρώτο βήμα στην επαγγελματική ανέλιξη, με αποτέλεσμα να αλλάξει ριζικά η δομή της αγοράς εργασίας και οι ευκαιρίες για τους νέους.
Η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης έχει οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές στην οργανωτική δομή των εταιρειών, ειδικά σε επίπεδο μεσαίων στελεχών. Ο Ντάριο Αμοντέι, διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, προβλέπει ότι έως και το 50% των θέσεων αρχικού επιπέδου «ενδέχεται να εξαφανιστεί», καθώς η τεχνητή νοημοσύνη βελτιώνεται και μπορεί να αναλάβει εργασίες χωρίς να χρειάζεται διαλείμματα.
Αυτή η αβεβαιότητα σε μια περίοδο όπου πολλοί νέοι δυσκολεύονται να βρουν δουλειά, φέρνει στο προσκήνιο το ερώτημα αν η παραδοσιακή επαγγελματική σταδιοδρομία κινδυνεύει να καταρρεύσει. Οι ιστορίες επαγγελματικής ανέλιξης που χαρακτήριζαν την αμερικανική εταιρική κουλτούρα ίσως να ανήκουν στο παρελθόν.
Παρότι η άνοδος από τις χαμηλές θέσεις στην κορυφή ήταν πάντα σπάνια, αποτελούσε πηγή ελπίδας και κίνητρο για τους εργαζόμενους. Σήμερα, οι αλλαγές αυτές θέτουν υπό αμφισβήτηση τον τρόπο με τον οποίο μεταφέρεται η γνώση και διασφαλίζεται η εξέλιξη των εργαζομένων εντός των οργανισμών.
Μια πρόσφατη μελέτη της εταιρείας επιχειρηματικών κεφαλαίων SignalFire ανέλυσε την απασχόληση στις μεγαλύτερες δημόσιες τεχνολογικές εταιρείες και τις νεοσύστατες επιχειρήσεις που υποστηρίζονται από κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου, κατά την περίοδο από το 2019 έως το 2024. Η έρευνα κατέγραψε σημαντική μείωση στις νέες θέσεις εργασίας. Συγκεκριμένα, μειώθηκαν κατά 50% οι θέσεις για άτομα με λιγότερο από ένα χρόνο εργασιακής εμπειρίας μετά την αποφοίτησή τους.
Η μείωση αυτή αφορά όλους τους βασικούς τομείς μιας επιχείρησης. Συγκεκριμένα, επηρεάζει τις πωλήσεις, το μάρκετινγκ, τη μηχανική, το ανθρώπινο δυναμικό, τις λειτουργίες, τον σχεδιασμό, τα οικονομικά και τα νομικά τμήματα. Ο Άσερ Μπάντοκ, επικεφαλής έρευνας της SignalFire, τόνισε ότι οι προσλήψεις μπορεί να αλλάζουν κάθε χρόνο. Ωστόσο, η πτώση κατά 50% στις θέσεις για νέους με λίγη εργασιακή εμπειρία είναι σαφής και αξιόπιστη κατά την εξεταζόμενη περίοδο.
Παρά την ανησυχητική αυτή τάση, η Χέδερ Ντόσεϊ, συνεργάτιδα της SignalFire, επισημαίνει ότι τα δεδομένα «δεν θα πρέπει να αποθαρρύνουν όσους αναζητούν εργασία». Όπως εξήγησε, «η μείωση στις παραδοσιακές ευκαιρίες για αρχική απασχόληση δεν περιορίζει μόνο τις δυνατότητες για τους νέους πτυχιούχους, αλλά επιφέρει και αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι οργανισμοί αναπτύσσουν και αξιοποιούν το ανθρώπινο δυναμικό τους».
Όπως ανέφερε ο Ντάριο Αμοντέι στο CNBC νωρίτερα φέτος, «κάποια στιγμή η τεχνητή νοημοσύνη θα αναδειχτεί ως καλύτερη από τους περισσότερους ανθρώπους σε σχεδόν όλες τις δουλειές». Το βασικό ερώτημα για τους εργαζόμενους είναι πώς θα εξελιχθούν οι πρώτες ευκαιρίες απασχόλησης καθώς η τεχνητή νοημοσύνη συνεχίζει να εξελίσσεται.
Οι εταιρείες σήμερα υιοθετούν πιο απλές και ευέλικτες δομές διοίκησης. Η Χέδερ Ντόσεϊ επισημαίνει ότι η παραδοσιακή ιεραρχία «δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά έχει αντικατασταθεί από λιγότερα επίπεδα διοίκησης». Η περίπτωση όπου κάποιος ξεκινάει από τα πιο βασικά καθήκοντα και φτάνει στη θέση του διευθύνοντος συμβούλου είναι πλέον σπάνια. Παρόλα αυτά, η μείωση των θέσεων σε αυτά τα βασικά επίπεδα μπορεί να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες επαγγελματικής ανάπτυξης για όλους τους εργαζόμενους.
Οι νέες θέσεις εργασίας που δημιουργούνται σήμερα απαιτούν συχνά πιο προχωρημένες ή εξειδικευμένες δεξιότητες. Με την αναβάθμιση των απαιτήσεων ακόμα και στις πιο απλές θέσεις, οι νέοι απόφοιτοι καλούνται να αποκτήσουν αυτές τις δεξιότητες ανεξάρτητα, καθώς δεν έχουν πλέον την ευκαιρία να τις μάθουν μέσα από μια αρχική θέση εργασίας — μια θέση που σήμερα είναι ιδιαίτερα δύσκολο να βρεθεί. Ωστόσο, σύμφωνα με την Ντόσεϊ, αυτή η κατάσταση δεν πρέπει να λειτουργεί ως εμπόδιο στην επαγγελματική τους πορεία.
Όταν η χρήση του διαδικτύου και του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου έγινε απαραίτητη δεξιότητα στον επιχειρηματικό χώρο, οι νέοι απόφοιτοι είχαν ένα πλεονέκτημα. Είχαν ήδη αποκτήσει τις απαραίτητες γνώσεις από το σχολείο και μπορούσαν να εξελιχθούν σε ειδικούς. «Το ίδιο ισχύει και σήμερα με την τεχνητή νοημοσύνη», όπως εξηγεί η Ντόσεϊ. «Καθοριστικός παράγοντας είναι ο τρόπος με τον οποίο οι νέοι αξιοποιούν αυτές τις γνώσεις, ώστε να καταστούν περιζήτητοι επαγγελματίες με υψηλή τεχνολογική κατάρτιση».
Ωστόσο, η Ντόσεϊ παραδέχεται ότι αυτή η κατάσταση μπορεί να μην προσφέρει μεγάλη ανακούφιση στους σημερινούς νέους που αναζητούν εργασία. «Συμπονώ τους αποφοίτους του 2024, 2025 και 2026, καθώς ξεκινούν την επαγγελματική τους πορεία σε μια περίοδο αβεβαιότητας», τόνισε, εξηγώντας πως αυτή η ομάδα είναι «πιο ευάλωτη» σε σχέση με τις μελλοντικές γενιές που θα μπουν στην αγορά εργασίας.
Τα πανεπιστήμια ανταποκρίνονται στις αλλαγές και προσαρμόζονται, μετατρέποντας τις σχολές τους σε κέντρα εκπαίδευσης πάνω στην τεχνητή νοημοσύνη. Πολλά ιδρύματα συνεργάζονται ήδη με μεγάλες εταιρείες, όπως η Anthropic και η OpenAI, για να προετοιμάσουν καλύτερα τους φοιτητές τους.
«Ιστορικά, οι τεχνολογικές εξελίξεις δεν έχουν βλάψει τα ποσοστά απασχόλησης μακροπρόθεσμα, Ωστόσο, αναγνωρίζω πως υπάρχουν βραχυπρόθεσμες δυσκολίες», είπε η Ντόσεϊ. Οι νέοι σε αρχικό στάδιο καριέρας επηρεάζονται περισσότερο, καθώς έχουν λιγότερη εμπειρία και λιγότερες ευκαιρίες για εργασία, κάτι που μπορεί να έχει επιπτώσεις στην πορεία της καριέρας τους.
Ο Άντερς Χούμλουμ, επίκουρος καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, επισημαίνει ότι οι προβλέψεις για τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας παραμένουν σε μεγάλο βαθμό «θεωρητικές». Όπως αναφέρει, οι επιχειρήσεις «βρίσκονται ακόμη στα πρώτα στάδια προσαρμογής στις δυνατότητες της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης».
«Μέχρι στιγμής έχουμε μόλις δυόμισι χρόνια εμπειρίας με τη μαζική χρήση εργαλείων όπως τα chatbots. Αυτά τα εργαλεία, προς το παρόν, δεν έχουν προκαλέσει ουσιαστικές αλλαγές στην απασχόληση ή στα εισοδήματα κανενός επαγγέλματος», προσθέτει ο ίδιος.
Ο καθηγητής Χούμλουμ επισημαίνει ότι, ιστορικά, ακόμη και οι πιο καθοριστικές τεχνολογικές καινοτομίες —όπως η ατμοκίνηση, η ηλεκτρική ενέργεια και οι υπολογιστές— χρειάστηκαν πολλές δεκαετίες μέχρι να επηρεάσουν ουσιαστικά την οικονομία και την αγορά εργασίας. Με βάση αυτή την εμπειρία, θεωρεί ότι η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στις επιχειρήσεις θα προχωρήσει σταδιακά, και οι επιπτώσεις της θα γίνουν αισθητές με την πάροδο του χρόνου.
Παρότι θεωρεί πιθανό τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης να αποκτήσουν ικανότητες αντίστοιχες με εκείνες ενός υπαλλήλου χωρίς εμπειρία, ο Χούμλουμ τονίζει πως η προσαρμογή των επιχειρήσεων στις εξελίξεις «δεν είναι άμεση».
Μία από τις βασικές προκλήσεις για τις επιχειρήσεις σήμερα είναι να εξασφαλίσουν ότι τα οφέλη από τα νέα εργαλεία, όπως η γενετική τεχνητή νοημοσύνη, θα αξιοποιηθούν από όλους τους εργαζόμενους. Ο Χούμλουμ επισημαίνει πως οι εργοδότες «πρέπει να ενθαρρύνουν ενεργά τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και να προσφέρουν εκπαιδευτικά προγράμματα, ώστε να βοηθήσουν τους εργαζόμενους στο να τη χρησιμοποιούν σωστά».
Παράλληλα, αρκετοί ειδικοί στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης εκφράζουν ανησυχίες που ξεπερνούν το ζήτημα της απώλειας θέσεων εργασίας σε επίπεδα χαμηλής εξειδίκευσης ή αμοιβής.
Υποστηρίζεται ότι η συνεχής πρόοδος της τεχνολογίας ενδέχεται να απειλήσει τη σταθερότητα όλων των επαγγελματικών βαθμίδων, περιλαμβανομένων και των ανώτερων διοικητικών θέσεων.
Σε περίπτωση που η τεχνητή νοημοσύνη εξελιχθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μπορεί να εκτελεί το σύνολο των ανθρώπινων εργασιών με μεγαλύτερη ταχύτητα, ακρίβεια και αποτελεσματικότητα, τότε το ζήτημα δεν θα περιορίζεται στην απώλεια συγκεκριμένων θέσεων εργασίας. Αντιθέτως, τίθεται υπό αμφισβήτηση η βιωσιμότητα του ανθρώπινου παράγοντα σε πλήθος επαγγελματικών ρόλων, ανεξαρτήτως αντικειμένου ή ιεραρχίας.
Ακόμη και άτομα που, μέσω πολυετούς προσπάθειας, εξελίχθηκαν από απλοί εργαζόμενοι σε ανώτερα διευθυντικά στελέχη, ενδέχεται να δουν τις προοπτικές τους να περιορίζονται σημαντικά στο νέο αυτό περιβάλλον.
Διαβάστε ακόμη:
Η Ferrari των €256.000, ο ΦΠΑ των €60.000 και μια επιχείρηση… μικρού χώρου
Bloomberg: Ο Τραμπ ετοιμάζεται να στηρίξει τον Κέβιν Γουόρς για τη θέση του επικεφαλής της Fed
Το λευκό κρασί που έγινε παγκόσμιο φαινόμενο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ