Με μια ευρεία δέσμη παρεμβάσεων που επιχειρεί να ανασυντάξει το τοπίο των συλλογικών διαπραγματεύσεων, το υπουργείο Εργασίας κατέθεσε στη Βουλή το σχέδιο νόμου για την «Εθνική Κοινωνική Συμφωνία», ανοίγοντας έναν νέο κύκλο ρυθμίσεων στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Η φιλοδοξία του νομοσχεδίου είναι σαφής: να αποκαταστήσει ισορροπίες που διαταράχθηκαν την περίοδο των μνημονίων και να ενισχύσει την πραγματική κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικούς κανόνες.
Στο επίκεντρο του νέου πλαισίου βρίσκονται οι κλαδικές συλλογικές συμβάσεις, η λειτουργία των συνδικαλιστικών και εργοδοτικών οργανώσεων, η μετενέργεια και η επέκταση των συλλογικών ρυθμίσεων, καθώς και ο εκσυγχρονισμός των διαδικασιών μεσολάβησης και διαιτησίας μέσω του ΟΜΕΔ. Πρόκειται ουσιαστικά για τη νομοθετική αποτύπωση της συμφωνίας με τους κοινωνικούς εταίρους, με στόχο να αντιμετωπιστούν χρόνιες αδυναμίες του συστήματος.
Στόχος η ενίσχυση της συλλογικής κάλυψης
Βασική επιδίωξη του νομοσχεδίου είναι η αύξηση του ποσοστού εργαζομένων που καλύπτονται από συλλογικές συμβάσεις, η διευκόλυνση της επέκτασής τους σε ολόκληρους κλάδους και η ουσιαστική προστασία των όρων εργασίας μετά τη λήξη μιας ΣΣΕ. Παράλληλα, επιδιώκεται ο εκσυγχρονισμός του πλαισίου μεσολάβησης και διαιτησίας, ώστε οι διαδικασίες να είναι ταχύτερες και πιο λειτουργικές.
Στην αιτιολογική έκθεση επισημαίνεται ότι η περιορισμένη εφαρμογή συλλογικών ρυθμίσεων τα τελευταία χρόνια έχει οδηγήσει σε μεγάλες αποκλίσεις όρων εργασίας εντός του ίδιου κλάδου, μειωμένη προβλεψιμότητα για επιχειρήσεις και εργαζομένους, στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό και αποδυνάμωση του θεσμικού κοινωνικού διαλόγου.
Ενισχυμένος ρόλος της ΓΣΕΕ στις κλαδικές συμβάσεις
Με τις νέες διατάξεις, η ΓΣΕΕ αποκτά τη δυνατότητα να συνυπογράφει κλαδικές συλλογικές συμβάσεις, εφόσον της ζητηθεί από τις αρμόδιες πρωτοβάθμιες ή δευτεροβάθμιες οργανώσεις. Η συμμετοχή της, χωρίς να αναιρείται η πρωτοβουλία των κατώτερων οργανώσεων, επιδιώκει να προσδώσει μεγαλύτερη θεσμική σταθερότητα και διαπραγματευτική ισχύ στις κλαδικές ρυθμίσεις.
Το νομοσχέδιο εισάγει υποχρεωτική αναφορά στους Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας στις κλαδικές ΣΣΕ. Με τον τρόπο αυτό περιορίζονται οι ασάφειες γύρω από το ποιες επιχειρήσεις υπάγονται σε μια σύμβαση, ενισχύεται η ασφάλεια δικαίου και διευκολύνεται η αξιολόγηση των προϋποθέσεων για την επέκταση των συλλογικών ρυθμίσεων.
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στα Μητρώα συνδικαλιστικών και εργοδοτικών οργανώσεων. Η εγγραφή δεν αποτελεί πλέον προϋπόθεση για τη σύναψη συλλογικής σύμβασης, αλλά απαιτείται μόνο σε περιπτώσεις επέκτασης ή προσφυγής σε μεσολάβηση και διαιτησία. Παράλληλα, μειώνονται τα απαιτούμενα στοιχεία, καταργείται η υποχρέωση υποβολής οικονομικών καταστάσεων και ενισχύεται η προστασία προσωπικών δεδομένων των μελών.
Επαναφορά της πλήρους μετενέργειας
Κομβική αλλαγή αποτελεί η επαναφορά της μετενέργειας όλων των κανονιστικών όρων μιας συλλογικής σύμβασης μετά τη λήξη της. Σε αντίθεση με το ισχύον καθεστώς, όπου διατηρούνται μόνο βασικοί μισθολογικοί όροι, πλέον όλοι οι όροι συνεχίζουν να ισχύουν μέχρι να αντικατασταθούν από νέα συλλογική ή ατομική σύμβαση, χωρίς χρονικό περιορισμό.
Το πλαίσιο για την επέκταση των συλλογικών συμβάσεων γίνεται πιο ευέλικτο, με μείωση του απαιτούμενου ποσοστού κάλυψης από 50% σε 40%. Παράλληλα, θεσπίζεται τεκμήριο κάλυψης όταν συμμετέχουν στη σύναψη της ΣΣΕ η ΓΣΕΕ και εργοδοτική οργάνωση ευρείας εκπροσώπησης. Στα κριτήρια αξιολόγησης προστίθενται πλέον και οι επιπτώσεις στον πληθωρισμό και στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Το νομοσχέδιο προβλέπει τη σύσταση ειδικής Επιτροπής Ελέγχου Παραδεκτού για τις μονομερείς προσφυγές σε μεσολάβηση και διαιτησία, καθώς και την κατάργηση του δεύτερου βαθμού διαιτησίας. Οι νέες διαδικαστικές προθεσμίες επιδιώκουν να περιορίσουν σημαντικά τον χρόνο έκδοσης και εφαρμογής των αποφάσεων.
Προβλέπεται μεταβατική περίοδος έως τον Φεβρουάριο του 2026 για τη συγκρότηση της νέας Επιτροπής, ενώ οι εκκρεμείς διαδικασίες θα ολοκληρωθούν με το ισχύον καθεστώς. Οι νέες διατάξεις για τη μετενέργεια θα εφαρμόζονται σε συμβάσεις που θα υπογράφονται μετά τη δημοσίευση του νόμου.
Διαβάστε ακόμη
BofA: Κορυφαία αγορά η Ελλάδα – Οι επιλογές σε τράπεζες, ενέργεια και βιομηχανία
Moody’s: Ανοίγει «πληγές» στις τράπεζες η απόφαση του Αρείου Πάγου
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα