Ένας αλγόριθμος δεν θα μπορεί πλέον να αποφασίζει μόνος του για τη διακοπή της συνεργασίας ενός διανομέα με μια ψηφιακή πλατφόρμα. Αυτή είναι μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που φέρνει το νέο εργασιακό νομοσχέδιο, το οποίο επιχειρεί να θέσει σαφείς κανόνες στον τρόπο με τον οποίο εταιρείες όπως η e-food, η Wolt και η Box οργανώνουν, παρακολουθούν και αξιολογούν την εργασία.
Η νομοθετική πρωτοβουλία, την οποία παρουσίασε η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, προβλέπει αυξημένη διαφάνεια στη λειτουργία των αυτοματοποιημένων συστημάτων, ισχυρότερη προστασία των προσωπικών δεδομένων και νέες εγγυήσεις για τα εργασιακά δικαιώματα.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα ψηφιακά εργαλεία που καθορίζουν την ανάθεση παραγγελιών, την κατανομή καθηκόντων, την παρακολούθηση της απόδοσης και την αξιολόγηση των εργαζομένων.
Πρόκειται για συστήματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των διανομέων, καθώς οι αποφάσεις τους μπορούν να καθορίζουν τον φόρτο εργασίας, το ύψος των αποδοχών, αλλά ακόμη και τη δυνατότητα συνέχισης της συνεργασίας με την πλατφόρμα.
Με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, οι εργαζόμενοι θα αποκτήσουν δικαίωμα ενημέρωσης για τα κριτήρια και τα δεδομένα που χρησιμοποιούν οι αλγόριθμοι όταν λαμβάνουν αποφάσεις που τους αφορούν.
Παράλληλα, θα έχουν τη δυνατότητα να ζητούν εξηγήσεις και επανεξέταση αποφάσεων που προκύπτουν αποκλειστικά από αυτοματοποιημένη επεξεργασία.
Ανθρώπινη εποπτεία στις αποφάσεις για απολύσεις και λογαριασμούς
Μία από τις βασικότερες παρεμβάσεις αφορά τις περιπτώσεις στις οποίες μια ψηφιακή πλατφόρμα αποφασίζει να περιορίσει ή να διακόψει την πρόσβαση εργαζομένου στις υπηρεσίες της.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η αναστολή, ο περιορισμός ή η οριστική απενεργοποίηση λογαριασμού δεν θα μπορούν να βασίζονται αποκλειστικά σε απόφαση αλγορίθμου.
Η ίδια πρόβλεψη ισχύει και για τη διακοπή της εργασιακής σχέσης ή της συνεργασίας με την πλατφόρμα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις θα απαιτείται ανθρώπινη εποπτεία, ώστε να εξετάζονται τα πραγματικά δεδομένα κάθε υπόθεσης και να περιορίζεται ο κίνδυνος λανθασμένων ή άδικων αποφάσεων.
Οι εργαζόμενοι θα μπορούν επίσης να ζητούν διευκρινίσεις σχετικά με τις αυτοματοποιημένες αξιολογήσεις που επηρεάζουν τη θέση και τις αποδοχές τους.
Η παρέμβαση στοχεύει στη δημιουργία μεγαλύτερης διαφάνειας, σε έναν κλάδο όπου σημαντικό μέρος της εργασιακής οργάνωσης πραγματοποιείται μέσω ψηφιακών εφαρμογών.
Ποια προσωπικά δεδομένα δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούνται
Αυστηρότεροι κανόνες θεσπίζονται και για τη συλλογή και επεξεργασία προσωπικών δεδομένων των εργαζομένων από τις ψηφιακές πλατφόρμες.
Συγκεκριμένα, το νομοσχέδιο απαγορεύει τη χρήση ορισμένων κατηγοριών πληροφοριών για σκοπούς αλγοριθμικής διαχείρισης.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται δεδομένα για την ψυχολογική κατάσταση και το ιατρικό ιστορικό των εργαζομένων, τη φυλετική καταγωγή, τα βιομετρικά χαρακτηριστικά και τις ιδιωτικές συνομιλίες τους.
Στόχος είναι να αποτραπεί η αξιοποίηση ευαίσθητων πληροφοριών που δεν είναι απαραίτητες για την παροχή των υπηρεσιών.
Η προστασία των προσωπικών δεδομένων αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι ψηφιακές εφαρμογές έχουν τη δυνατότητα να συγκεντρώνουν μεγάλες ποσότητες πληροφοριών για τη δραστηριότητα και τη συμπεριφορά των εργαζομένων.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να οριοθετήσει τη χρήση αυτών των δεδομένων, διαχωρίζοντας τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για την οργάνωση της εργασίας από εκείνες που αφορούν την προσωπική ζωή.
Παράλληλα, οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να λαμβάνουν μέτρα προστασίας της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων απέναντι σε κινδύνους που συνδέονται με την αλγοριθμική διαχείριση.
Στους κινδύνους αυτούς περιλαμβάνονται η εντατικοποίηση της εργασίας και η αυξημένη πίεση για ολοένα ταχύτερη παράδοση παραγγελιών.
Νέο Μητρώο Ψηφιακών Πλατφορμών στο ΕΡΓΑΝΗ
Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η δημιουργία ειδικού Μητρώου Ψηφιακών Πλατφορμών στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ.
Μέσω του Μητρώου, οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να δηλώνουν τα πρόσωπα που απασχολούν μέσω των ψηφιακών υπηρεσιών τους, καθώς και βασικές πληροφορίες για τους όρους εργασίας τους.
Στα στοιχεία που θα καταγράφονται περιλαμβάνονται ο συνολικός αριθμός των απασχολουμένων, οι γενικοί όροι των συμβάσεων, ο μέσος χρόνος εργασίας και το μέσο εισόδημα ανά εργαζόμενο.
Επιπλέον, θα δηλώνονται οι διαμεσολαβητές που χρησιμοποιούνται για την παροχή των υπηρεσιών.
Η νέα υποχρέωση αποσκοπεί στην πληρέστερη αποτύπωση της απασχόλησης στην οικονομία των ψηφιακών πλατφορμών και στη διευκόλυνση της παρακολούθησης των εργασιακών συνθηκών.
Με αυτόν τον τρόπο, οι αρμόδιες υπηρεσίες θα διαθέτουν περισσότερα στοιχεία για έναν κλάδο στον οποίο συνυπάρχουν διαφορετικές μορφές απασχόλησης και συμβατικών σχέσεων.
Τι αλλάζει στις συμβάσεις και στα εργασιακά δικαιώματα
Το νομοσχέδιο δεν καταργεί τη δυνατότητα συνεργασίας με ψηφιακές πλατφόρμες μέσω συμβάσεων ανεξάρτητων υπηρεσιών.
Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να συνεχίσουν να απασχολούν προσωπικό τόσο με σχέσεις εξαρτημένης εργασίας όσο και με συμβάσεις ανεξάρτητης παροχής υπηρεσιών.
Ωστόσο, εισάγεται μαχητό τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας, το οποίο θα ενεργοποιείται όταν συντρέχουν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση ενισχύει τη δυνατότητα αναγνώρισης της πραγματικής φύσης μιας εργασιακής σχέσης, ανεξάρτητα από τον χαρακτηρισμό που έχει δοθεί στη σύμβαση.
Έτσι, εργαζόμενοι που θεωρούν ότι οι πραγματικές συνθήκες απασχόλησής τους αντιστοιχούν σε εξαρτημένη εργασία θα μπορούν να διεκδικούν την αντίστοιχη αναγνώριση, σύμφωνα με τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Παράλληλα, προβλέπεται δικαίωμα προσφυγής στην Επιθεώρηση Εργασίας, ενώ θεσπίζονται διατάξεις για αποζημίωση και προστασία από απόλυση.
Οι νέες ρυθμίσεις επιχειρούν να ενισχύσουν την προστασία των διανομέων και των υπόλοιπων απασχολουμένων στις ψηφιακές πλατφόρμες, χωρίς να αποκλείουν τις διαφορετικές μορφές συνεργασίας.
Το βασικό ζητούμενο είναι η διαμόρφωση ενός πλαισίου στο οποίο οι αλγόριθμοι θα υποστηρίζουν την οργάνωση της εργασίας, χωρίς να υποκαθιστούν τον ανθρώπινο έλεγχο στις κρίσιμες αποφάσεις.
Παράλληλα, η καταγραφή της απασχόλησης στο ΕΡΓΑΝΗ και οι νέοι κανόνες για τα προσωπικά δεδομένα αναμένεται να ενισχύσουν τη διαφάνεια στις εργασιακές σχέσεις του αναπτυσσόμενου κλάδου των ψηφιακών υπηρεσιών.