Icap: Ζημίες για τρίτη συνεχόμενη χρονιά εμφάνισαν οι επιχειρήσεις το 2012

H ελληνική οικονομία συνεχίζει να λειτουργεί υπό καθεστώς βαθειάς ύφεσης, η διάρκεια της οποίας έχει ξεπεράσει όλες τις προβλέψεις. Η επιδείνωση των μακροοικονομικών συνθηκών και το 2012 επηρέασε άμεσα τη συνολική δραστηριότητα και τα αποτελέσματα του ελληνικού εταιρικού τομέα1. Οι συνολικές πωλήσεις κατέγραψαν νέα πτώση, το δε καθαρό αποτέλεσμα παρέμεινε για τρίτο κατά σειράν έτος ζημιογόνο, ωστόσο οι ζημίες περιορίστηκαν σημαντικά. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι, ζημιογόνα ήταν τα αποτελέσματα στους 10 από τους 12 ευρείς κλάδους, ενώ παραμένουν μεγάλες οι απώλειες για τον τραπεζικό τομέα.

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της ICAP Group δήλωσε με αφορμή τη Μελέτη της ICAP, Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ: “Στην έκδοση «Η Ελλάδα σε Αριθμούς» η οποία περιλαμβάνεται στο DVD-Rom του Ελληνικού Οικονομικού Οδηγού 2014 και είναι προσβάσιμη μέσω του www.findbiz.gr , δίδεται μια εμπεριστατωμένη εικόνα για τα αποτελέσματα των ελληνικών επιχειρήσεων. Συγκεκριμένα, αναλύονται τα οικονομικά αποτελέσματα 20.183 επιχειρήσεων, βάσει ισολογισμών και αποτελεσμάτων χρήσης 2012.

Σχετικά με το επιχειρηματικό – οικονομικό περιβάλλον που διαμορφώθηκε τη συγκεκριμένη περίοδο, το κλίμα ύφεσης  κυριάρχησε επηρεάζοντας όλους γενικά τους τομείς οικονομικής δραστηριότητας, πλήττοντας την απασχόληση και εκτοξεύοντας τους δείκτες ανεργίας σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Παράλληλα όμως με αυτές τις εξελίξεις, το τελευταίο έτος το δημοσιονομικό έλλειμμα περιορίστηκε σημαντικά, ενισχύθηκε η εμπιστοσύνη στην Ελληνική οικονομία και αποσοβήθηκε ο κίνδυνος εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ.

Όσον αφορά τις επιδόσεις των επιχειρήσεων, αυτές βρέθηκαν αντιμέτωπες με το ιδιαίτερα έντονο πρόβλημα της ελλιπούς ζήτησης, τη σοβαρή έλλειψη ρευστότητας στην αγορά και τη συνεχιζόμενη πτώση της παραγωγής, με συνέπεια οι συνολικές πωλήσεις τους να καταγράψουν νέα πτώση το 2012. Σε επίπεδο τελικών αποτελεσμάτων, το καθαρό αποτέλεσμα παρέμεινε για τρίτο κατά σειράν έτος ζημιογόνο, γεγονός που χαρακτήρισε όλους σχεδόν τους κλάδους, με μοναδική εξαίρεση τον κλάδο Ενέργειας-Ύδρευσης.

Θετικό στοιχείο ήταν βέβαια το γεγονός ότι οι συνολικές ζημίες περιορίστηκαν σημαντικά. Ειδικότερα, στο μη χρηματοπιστωτικό τομέα οι ζημίες περιορίστηκαν κατά 34,3%, ενώ στον χρηματοπιστωτικό τομέα η συρρίκνωση των ζημιών ήταν πολύ εντονότερη (-71,2%). Είναι εμφανές όμως ότι απαιτείται ακόμη πολύ μεγάλη προσπάθεια από όλες τις πλευρές (δημόσιου και ιδιωτικού τομέα) για την επάνοδο σε συνθήκες επαρκούς και διατηρήσιμης κερδοφορίας.

Κλείνοντας θα ήθελα να επισημάνω ότι στις παρούσες συνθήκες, όπου η δημοσιονομική εξυγίανση προχωρά, είναι θέμα ύψιστης προτεραιότητας η αποκατάσταση ομαλών συνθηκών λειτουργίας στην «πραγματική» οικονομία και η αποκατάσταση της ρευστότητας στην αγορά, ώστε να είναι δυνατή η επαναφορά σε  τροχιά ανάπτυξης. Σε αυτήν την προοπτική, οι ελληνικές επιχειρήσεις καλούνται να εντείνουν τις προσπάθειές τους, επενδύοντας στο μέλλον με τόλμη και αποφασιστικότητα.”

Η συνεχιζόμενη προσπάθεια δημοσιονομικής προσαρμογής είχε σαν συνέπεια η σωρευτική μείωση του ΑΕΠ στη διάρκεια της προηγούμενης πενταετίας να υπερβεί το 20%, ενώ μόνο για το 2012 το ΑΕΠ κατέγραψε πτώση με ετήσιο ρυθμό 6,4%2. Στην «πραγματική» οικονομία η ύφεση κυριαρχεί και η ανεργία διογκώνεται συνεχώς, ενώ οι επιχειρήσεις της χώρας βρίσκονται αντιμέτωπες με το ιδιαίτερα έντονο πρόβλημα της ελλιπούς ζήτησης, τη σοβαρή έλλειψη ρευστότητας και τη συνεχιζόμενη πτώση της παραγωγής. Ωστόσο, παράλληλα με τις εξελίξεις αυτές, το δημοσιονομικό έλλειμμα περιορίστηκε, ενισχύθηκε η εμπιστοσύνη στην Ελληνική οικονομία και αποσοβήθηκε ο κίνδυνος εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ.

Τα οικονομικά αποτελέσματα του εταιρικού τομέα συνολικά προέρχονται από τους ισολογισμούς και τα αποτελέσματα χρήσης 20.183 επιχειρήσεων ΑΕ και ΕΠΕ, οι οποίες για τους σκοπούς της ανάλυσης αναφέρονται εφεξής ως εταιρικός τομέας.

Όπως αναφέρθηκε ήδη, ο συνολικός κύκλος εργασιών των 19.621 επιχειρήσεων, στις οποίες δεν περιλαμβάνονται αυτές του χρηματοπιστωτικού τομέα, μειώθηκε το 2012 κατά 3,4% και περιορίστηκε σε €155,3 δισ. Συγκεκριμένα, μειωμένες ήταν οι πωλήσεις σε επτά από τους εννέα μεγάλους κλάδους του εταιρικού τομέα (εξαιρουμένου του χρηματοπιστωτικού), ενώ οι μόνοι κλάδοι που εμφάνισαν αύξηση πωλήσεων ήταν η ενέργεια/ύδρευση και η μεταποίηση.

Παράλληλα με την υποχώρηση των συνολικών πωλήσεων, η αδυναμία περιορισμού του κόστους πωλήσεων στον απαιτούμενο βαθμό, οδήγησε σε νέα επιδείνωση του μεικτού αποτελέσματος. Τα μεικτά κέρδη περιορίστηκαν κατά 8,8% σε €26,1 δισ. και το σχετικό περιθώριο έπεσε στο 16,83%, από 17,82% το προηγούμενο έτος. Το συνολικό καθαρό προ φόρων αποτέλεσμα παρέμεινε ζημιογόνο, ωστόσο οι ζημίες περιορίστηκαν (-34,3%) και διαμορφώθηκαν σε €2,7 δισ. το 2012, έναντι ζημιών ύψους €4,1 δισ. περίπου το 2011. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι (για δεύτερο κατά σειράν έτος) όλοι οι κλάδοι του μη χρηματοπιστωτικού εταιρικού τομέα, εκτός της ενέργειας/ύδρευσης, ήταν ζημιογόνοι. Οι αρνητικές αυτές εξελίξεις οφείλονται κατά το μεγαλύτερο μέρος τους στην κάμψη των μεικτών κερδών, η οποία επέφερε και πάλι την καταγραφή αρνητικού λειτουργικού αποτελέσματος.

Όπως φαίνεται από τον πίνακα που ακολουθεί, ήταν κυρίως οι 1.946 επιχειρήσεις, οι οποίες από ζημιογόνες το 2011 μετατράπηκαν σε κερδοφόρες το 2012, που συνέβαλαν περισσότερο στη σημειωθείσα «βελτίωση» του συνολικού καθαρού αποτελέσματος (σημαντική υποχώρηση των τελικών ζημιών). Επιπλέον, υπήρξαν και 7.108 επιχειρήσεις, οι οποίες ήταν ζημιογόνες και τα δύο χρόνια και περιόρισαν τις ζημιές τους κατά €1,8 δισ. περίπου.

Σε συνέχεια της προηγηθείσας μείωσης του 2011, τα συνολικά κεφάλαια του μη χρηματοπιστωτικού τομέα περιορίστηκαν ξανά το 2012. Συγκεκριμένα, το συνολικό ενεργητικό υποχώρησε κατά 1,5%, σε €242 δισ. περίπου, ενώ όλα τα συστατικά στοιχεία του ενεργητικού μειώθηκαν. Σχετικά εντονότερη ήταν η μείωση του κυκλοφορούντος (κατά 1,9%) το οποίο διαμορφώθηκε σε €94,7 δισ. Από πλευράς παθητικού, τα ίδια κεφάλαια περιορίσθηκαν κατά 2,6%, σε €90,8 δισ., με ρυθμό σαφώς εντονότερο από τον αντίστοιχο των υποχρεώσεων. Έτσι ο δείκτης ξένα προς ίδια κεφάλαια επιδεινώθηκε, στο 1,62.

Παράλληλα, υποχώρησαν και όλοι οι δείκτες ρευστότητας. Ο δείκτης της αποδοτικότητας ιδίων κεφαλαίων, ήδη αρνητικός από το 2011 (-4,35%), διαμορφώθηκε σε -2,95% το 2012. Σε κλαδικό επίπεδο, αρνητικούς δείκτες εμφάνισαν όλοι οι τομείς, εξαιρουμένης της ενέργειας-ύδρευσης στην οποία μάλιστα ο σχετικός δείκτης βελτιώθηκε το τελευταίο έτος.

Διαφορετικές ήταν ωστόσο οι εξελίξεις στην κατανομή της αποδοτικότητας κατά μέγεθος επιχείρησης. Το 2012 η εντονότερη «βελτίωση» του δείκτη (σε σχέση με τον εμφανώς δυσμενέστερο δείκτη του 2011) καταγράφηκε στις μεγάλου μεγέθους μονάδες, με προσωπικό περισσότερο των 250 ατόμων, μεταβολή η οποία καθόρισε και το συνολικό δείκτη (ανεξαρτήτως μεγέθους).

Ο κύκλος εργασιών του κλάδου γεωργία-αλιεία υποχώρησε οριακά το 2012 κατά 0,8%, σε €1,51 δισ., ταυτόχρονα όμως οι συνολικές ζημιές των 270 επιχειρήσεών του διευρύνθηκαν κατά 11,2% σε €67 εκ. περίπου. Τα συνολικά κεφάλαια του κλάδου εμφανίζουν μικρή αύξηση (1,7%) ανερχόμενα σε €2,4 δισ., ωστόσο το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων υποχώρησε κατά 6,4%.

Οι επιδόσεις του μικρού κλάδου ορυχείων-λατομείων, ο οποίος αριθμούσε 88 επιχειρήσεις, δεν παρουσιάζουν ουσιαστική βελτίωση το 2012. Ο κύκλος εργασιών κατέγραψε νέα μείωση (-9,1%) και διαμορφώθηκε στα €369,4 εκ., εν τούτοις οι ζημιές του κλάδου περιορίστηκαν δραστικά, σε €8,8 εκ. Τα συνολικά κεφάλαια του κλάδου ανήλθαν σε €789,5 εκ., αυξημένα σχεδόν κατά 7% σε ετήσια βάση.

Η μεταποίηση, με 3.749 μονάδες, ήταν ο ένας εκ των δύο κλάδων στους οποίους σημειώθηκε (έστω και μικρή) αύξηση του κύκλου εργασιών το τελευταίο έτος, η οποία όμως δεν μπόρεσε να αποτρέψει τη σημαντική επιδείνωση στο τελικό καθαρό αποτέλεσμα. Οι συνολικές πωλήσεις ανήλθαν σε €50,1 δισ. περίπου, ήταν δε κατά 1,34% υψηλότερες έναντι του προηγουμένου έτους. Επισημαίνεται ωστόσο ότι, αυτό σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στους κλάδους διύλισης πετρελαίου (κυρίως) και ηλεκτρολογικού υλικού, οι πωλήσεις των οποίων παρουσίασαν αύξηση σε διψήφιο ποσοστό.

Παρόλα αυτά, η αύξηση του κόστους με ρυθμό αρκετά εντονότερο από εκείνο των πωλήσεων, οδήγησε σε κάμψη των μεικτών κερδών (κατά 9%), σε €6,9 δισ. Οι δυσμενείς αυτές μεταβολές ήταν καθοριστικές για τη διαμόρφωση αρνητικού λειτουργικού αποτελέσματος (για τρίτο κατά σειράν έτος) το οποίο μάλιστα εμφανίζει πολύ έντονη ετήσια επιδείνωση. Τελικά οι ζημιές του κλάδου υπερδιπλασιάστηκαν, ανερχόμενες σε €981,8 εκ. το 2012, έναντι ζημιών ύψους €416,6 εκ. το προηγούμενο έτος. Είναι χαρακτηριστική η διαπίστωση ότι, το ποσοστό των μεταποιητικών επιχειρήσεων που ήταν ζημιογόνες αυξήθηκε πολύ έντονα την τελευταία διετία, με συνέπεια να καλύπτει σχεδόν το 50% του συνόλου το 2012.

Από πλευράς ισολογισμού παρατηρείται ότι το συνολικό ενεργητικό του κλάδου μειώθηκε αισθητά (-2,9%) και διαμορφώθηκε στα €56 δισ. περίπου το 2012, εξαιτίας κυρίως της μείωσης του κυκλοφορούντος (τα πάγια εμφάνισαν οριακή μόνο μεταβολή). Τα ίδια κεφάλαια κατέγραψαν μείωση ποσοστού 1,1%, ανερχόμενα πλέον σε €21,1 δισ., ωστόσο οι υποχρεώσεις υποχώρησαν με εντονότερο ρυθμό, κατά 3,7%. Οι εξελίξεις αυτές οδήγησαν σε οριακή μόνο μεταβολή του δείκτη ξένων προς ίδια κεφάλαια, σε 1,62 το 2012, καθώς και σε επιδείνωση της ρευστότητας. Επίσης, το μεικτό περιθώριο μειώθηκε κατά 1,6 ποσοστιαίες μονάδες, σε 13,74%, ενώ η αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων παρέμεινε αρνητική, με το σχετικό δείκτη να εμφανίζει μεγάλη επιδείνωση.

Αντίθετα προς όλους τους λοιπούς κλάδους, οι επιδόσεις της ενέργειας-ύδρευσης ήταν εντυπωσιακές, σε ένα περιβάλλον γενικής οικονομικής ύφεσης. Ο κύκλος εργασιών των 440 επιχειρήσεων του κλάδου αυξήθηκε με έντονο ρυθμό το 2012, η δε κερδοφορία βελτιώθηκε δραστικά· μάλιστα ο κλάδος ήταν ο μόνος που παρέμεινε κερδοφόρος το 2012. Συγκεκριμένα, οι πωλήσεις ανήλθαν σε €15,5 δισ., σημειώνοντας ετήσια άνοδο 12,9%. Ωστόσο, και εδώ το κόστος παραγωγής αυξήθηκε με ταχύ ρυθμό, με συνέπεια την κάμψη των μεικτών κερδών (-8,8%), γεγονός όμως που συνοδεύτηκε από ταυτόχρονη συρρίκνωση των δαπανών διοίκησης & διάθεσης, με συνέπεια να προκύψει μεγάλη βελτίωση σε επίπεδο λειτουργικών αποτελεσμάτων (+72,6%). Τελικά, τα κέρδη προ φόρου υπερδιπλασιάστηκαν, ανερχόμενα σε €318,9 εκ. το 2012.

Από πλευράς ισολογισμού, το ενεργητικό διευρύνθηκε κατά 6,2%, σε €29,5 δισ., εξέλιξη που οφείλεται αποκλειστικά στην αύξηση του κυκλοφορούντος (ιδιαίτερα των απαιτήσεων). Τα ίδια κεφάλαια περιορίστηκαν στην τελευταία χρήση, η δε αύξηση του ενεργητικού χρηματοδοτήθηκε από τη διεύρυνση των υποχρεώσεων, γεγονός που οδήγησε σε επιδείνωση της σχέσης ξένων/ίδια κεφάλαια, στο 1,38. Το μεικτό περιθώριο περιορίστηκε, σε 7,31% το 2012, η δε αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων βελτιώθηκε σε 2,59%.