Αυτό είναι το διάγραμμα που έχει τρομάξει τους χρηματιστές – Έρχεται κραχ το 2014 ;

Της Ελένης Στεργίου

Πληθαίνουν οι φωνές των αναλυτών που εκφράζουν ανησυχίες για μεγάλο “μπαμ” στις διεθνείς αγορές, όπου την αρχή κάνει το αμερικανικό χρηματιστήριο, ενώ βρίσκουν μεγάλες ομοιότητες με την περίοδο που οδήγησε στο “Κραχ του 1987”. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Marketwatch έχουν αυξηθεί κατά 98% οι απαισιόδοξες προβλέψεις σε σχέση με πέρσι και πολλοί είναι εκείνοι που “βλέπουν” μαύρους κύκνους. Ο Μαύρος Κύκνος είναι μια θεωρία που παρουσιάστηκε από τον μελετητή και δοκιμιογράφο Νασίμ Νίκολας Τάλεμπ. Στην οικονομία χρησιμοποιήθηκε για να δείξει το ολιγοπίθανο και απρόβλεπτο γεγονός που λαμβάνει χώρα σε μια οποιαδήποτε σειρά πιθανών και συνηθισμένων γεγονότων σε κάθε δραστηριότητα και ανατρέπει δραματικά προς το χειρότερο.

Ο S&P 500 έχει ενισχυθεί κατά 19% από τις αρχές του 2013, με την άνοδο αυτή να θυμίζει σε πολλούς τις περιόδους πριν το κραχ. Για παράδειγμα το 1987, ο δείκτης στη Wall Street κέρδισε πάνω από 30% έως τις 30 Αυγούστου και στη συνέχεια σημείωσε μια πτώση της τάξης του 36% από το υψηλό της 25ης Αυγούστου έως το χαμηλό του Οκτωβρίου. 

Οι  τελευταίες συνεδριάσεις στο αμερικανικό χρηματιστήριο έχουν υποψιάσει τους χρηματιστές. Βρισκόμαστε κοντά σε ιστορικό υψηλό, με τον S&P 500 στις 1.709 μονάδες. Ωστόσο, την περασμένη εβδομάδα σημειώθηκε νέα άνοδος σε νέα χαμηλά 52 εβδομάδων. Επομένως, η πιθανότητα ενός κραχ μετά από ένα ράλι 5 ετών είναι μεγάλη, ενώ μεγάλοι αναλυτές, παρατηρώντας τις πορείες των μετοχών μέσω διαγραμμάτων παρατηρούν περίεργες ομοιότητες της πορείας του δείκτη Dow Jones με το κραχ του 1929 και έχει δημιουργήσει φόβο στους χρηματιστές.

Τα παρακάτω διαγράμματα είναι εκείνα που κυκλοφορούν από το Φεβρουάριο στα desk των χρηματιστηριακών και έχουν γίνει αντικείμενο συζήτησης μεταξύ των αναλυτών, με τους περισσότερους ωστόσο να μιλούν ειρωνικά για τη συσχέτιση.

Ο Bill Gross τον Φερβουάριο είχε προειδοποιήσει ότι έρχεται σουπερνόβα! Η Pimco έχει 2.000 δισεκατομμύρια  δολάρια εκτεθειμένα στο κίνδυνο εάν καταρρεύσει η αμερικανική οικονομία. Ακόμη χειρότερα, η επενδυτική τραπεζική, η οποία έχει μόλις μια δεκαετία διαμορφωθεί είχει στόχο την ανάπτυξη των μικρών επιχειρήσεων, τώρα κυριαρχείται από…. μόχλευση και κερδοσκοπία.
Επίσης, ο οικονομολόγος Nouriel Roubini ζήτησε να προετοιμαστούμε για παγκόσμια κατάρρευση και για την τέλεια καταιγίδα. “Αργά ή γρήγορα θα έρθει ακόμα μία μάχη για το χρέος. Οι αγορές θα “τρομάξουν”. Θα ήταν αρκετό για να σταματήσει την παγκόσμια οικονομία και γυρίσει σε ύφεση.”

Το ίδιο εντοπίζει ο γνωστός μεγαλοεπενδυτής Marc Faber, το 1987 είχαμε ένα πολύ δυναμικό ράλι, αλλά τα εταιρικά κέρδη δεν αυξάνονταν πια σημαντικά και η αγορά είχε γίνει πολύ υπερ-αγορασμένη”, δήλωσε ο επενδυτής στο CNBC. “Το τελικό ράλι προς τις 25 Αυγούστου είχε σημειωθεί με μειωμένο αριθμό μετοχών στα υψηλά 52 εβδομάδων”.

Η εφημερίδα InvestmentNews, η πιο δημοφιλής για θέματα αγορών με πάνω από 90.000 συνδρομές διαχειριστών και επενδυτικών συμβούλων, είχε στο πρωτοσέλιδο της πριν μερικές ημέρες “Tick, Tick … Boom!”, με υποτίτιτλο: οι επενδυτές δεν έχουν ιδέα τι πρόκειται να συμβεί.

Ο Gary Shilling, ο αρθρογράφος του Forbes, αναφέρθηκε πρόσφατα σε επικειμένη μεγάλη πτώση των αγορών και μεγάλο “βύθμισμα” των μετοχών, αλλά και της αγοράς ομολόγων. Ο ίδιος βλεπει το φαινόμενο του μαύρου κύκνου και έτσι έτσι ένα μεγάλο σοκ έρχεται.

Ο David Stockman, μεγαλοεπιχειρηματίας και πρώην μέλος της FED έδωσε το σήμα: Βγείτε από τις αγορές τώρα και κρύψτε το ρευστό. Ο ίδιος, σε πρόσφατες δηλώσεις του, ζήτησε από την κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ να σταματήσει να μανατζάρει την οικονομία και τάχθηκε υπέρ του να σταματήσει την επαναγορά ομολόγων.

Ο αναλυτής της Societe Generale  Kit Juckes σε ανάλυσή του προειδοποίησε ότι “η φούσκα χωρίς όνομα, σύντομα θα σκάσει” και υμπλήρωσε ότι είναι πολύ κοντά στο να “σκάσει”, παρόμοια με εκείνη της Ασίας, του dot-com και άλλων μεγάλων κραχ.

Ο Peter Schiff ο CEO της Euro Pacific Capital δήλωσε ότι “είμαι 100% σίγουρος ότι η κρίση του 2014 θα είναι χειρότερη από εκείνη του 2008. Ναι είμαι σίγουρος 100%”.

Ιστορική αναδρομή

– Τι έγινε το 1929

Η παγκόσμια οικονομική ύφεση του 1929  ήταν μια κατάσταση διεθνούς οικονομικής ύφεσης που διήρκεσε από ένα μέχρι δέκα χρόνια σε διάφορες χώρες του κόσμου. Επρόκειτο για τη μεγαλύτερη οικονομική ύφεση της σύγχρονης ιστορίας και χρησιμοποιείται τον 21ο αιώνα ως παράδειγμα για το πόσο οδυνηρή μπορεί να είναι μια οικονομική καταστροφή. Η “Μεγάλη Ύφεση”, όπως χαρακτηρίστηκε στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τους αναλυτές προκλήθηκε μετά από το χρηματιστηριακό κραχ, που ξεκίνησε στις 24 Οκτωβρίου του 1929, την λεγόμενη Μαύρη Πέμπτη. Το τέρμα της κρίσης στις ΗΠΑ ταυτίστηκε με το έναυσμα της πολεμικής οικονομίας του 2ου παγκοσμίου πολέμου, γύρω στο 1939.

Η κρίση είχε καταστροφικές επιπτώσεις τόσο στον ανεπτυγμένο, όσο και στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Επηρεάστηκε το διεθνές εμπόριο, καθώς επίσης και τα προσωπικά εισοδήματα, τα έσοδα από φόρους, οι τιμές και τακέρδη. Η οικονομία πόλεων ανά τον κόσμο επλήγη, ιδίως εκείνων που εξαρτώνταν άμεσα από τη βαριά βιομηχανία. Οι κατασκευές πάγωσαν, οι αγροτο-κτηνοτροφικές εργασίες υποχώρησαν λόγω πτώσης των τιμών στις σοδειές κατά 40% με 60%. Με τη ζήτηση σε διαρκή υποχώρηση, σε συνδυασμό με την έλλειψη εναλλακτικών εργασιών, περιοχές που εξαρτώνταν από τον πρωτογενή τομέα όπως εκμετάλλευση γης, ορυχείων και ξύλουυπέφεραν ακόμη περισσότερο.

Η μεγάλη κρίση τερματίστηκε σε διαφορετικό χρόνο ανά χώρα. Οι περισσότερες χώρες εφήρμοσαν προγράμματα ανακούφισης και η πολιτική τους ζωή πέρασε αναταραχές, εξωθώντας την ιδεολογία στα άκρα. Σε ορισμένα κράτη, οι απελπισμένοι πολίτες στράφηκαν προς δημαγωγούς εθνικιστές, όπως τον Αδόλφο Χίτλερ, με αποτέλεσμα την έναρξη του 2ου παγκοσμίου πολέμου.

Ο υπερβολικός δανεισμός θεωρείται μία από τις αιτίες της μεγάλης κρίσης. Μακροοικονομολόγοι, όπως ο Μπεν Μπερνάνκι, πρόεδρος της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), επανέφεραν την άποψη της σχέσης χρέους-ύφεσης που πρωτοδιατυπώθηκε από τον Ίρβινγκ Φίσερ. Ο τελευταίος συνέδεσε την χαλαρή πίστωση με την υπερχρέωση, κάτι που προλείανε το έδαφος για κερδοσκοπικά παιχνίδια και επενδυτικές φούσκες. Επιπλέον, ο Μπερνάνκε προχώρησε στην ενοχοποίηση εννέα αλληλοσυσχετιζόμενων παραγόντων υπό συνθήκες χρέους και ύφεσης για να διευκρινίσει το μηχανισμό της αποτυχίας.

-Το κραχ του 1987

Το καλοκαίρι του 1987 ο Αλαν Γκρίνσπαν ορίστηκε διοικητής της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ. Δύο μήνες μετά το χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης κατέρρευσε κατά 23% και η 29η Οκτωβρίου 1987 έμεινε στην Ιστορία ως «Μαύρη Δευτέρα». Περιουσίες εξαφανίστηκαν και ο πανικός  εξαπλώθηκε σε όλα τα χρηματιστήρια του κόσμου, όπου ο βρετανικός δείκτης FTSE σημείωσε πτώση κατά 25% σε 48 ώρες. Η διαφορά μεταξύ της «Μαύρης Δευτέρας» και του κραχ του 129 ήταν ότι στη δεκαετία του ’80 η αμερικανική οικονομία αναπτυσσόταν ενώ στη δεκαετία του ’20 συρρικνωνόταν.