Ποια είναι τα ‘’αστέρια’’ και τα …’’ζόμπι’’ στις ελληνικές επιχειρήσεις

Της Στεφανίας Σούκη

Από τις 3.000 μεγάλες επιχειρήσεις στην Ελλάδα με έσοδα άνω των 10 εκατ. ευρώ ετησίως, οι οποίες μάλιστα  παράγουν το 25% του ΑΕΠ και απασχολούν μισό εκατομμύριο εργαζομένους,  οι 430 περίπου ανήκουν στην κατηγορία των ‘’ζόμπι’’, οι 800 περίπου ανήκουν στην κατηγορία των ‘’αστεριών’’ ή …’’παραλίγο αστεριών’’, ενώ οι υπόλοιπες αμφιταλατεύονται μεταξύ των δύο παραπάνω κατηγοριών. Κι αν το Δημόσιο είναι …μητέρα όλων των …ζόμπι, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε χθές το βράδυ ο επικεφαλής της PricewaterhouseCoopers κ. Κώστας Μητρόπουλος κατά τη διάρκεια της παρουσίασης της έρευνας της PwC «Stars & Zombies- Οι προοπτικές των ελληνικών επιχειρήσεων βγαίνοντας από την κρίση», ωστόσο, το θετικό για τον ιδιωτικό τομέα και το εγχώριο επιχειρείν κατά τη διάρκεια της κρίσης αποτελεί το γεγονός κατάφερε να διατηρήσει ένα μεγάλο μέρος του δυναμισμού του και ο παραγωγικός ιστός δεν καταστράφηκε.

Η PwC εξέτασε 2.950 επιχειρήσεις με έσοδα πάνω από 10 εκατ. ευρώ ετησίως κατά τη χρονική περίοδο 2008-2012. Οι επιχειρήσεις αυτές αντιπροσωπεύουν το 85% των εσόδων και το 67% του παγίου ενεργητικού του πληθυσμού των επιχειρήσεων στην Ελλάδα και περίπου το 25% του ΑΕΠ. Η PwC αξιολόγησε και κατέταξε τις επιχειρήσεις αυτές σε 10 κατηγορίες, από «stars» έως και «zombies», με κριτήρια τον μέσο όρο αύξησης του κύκλου εργασιών τους (2008-2012), την απόδοση των απασχολουμένων κεφαλαίων (ROCE) και τη δυνατότητα εξυπηρέτησης του χρέους.

«Το θετικό είναι ότι από τις 3.000 υπό εξέταση επιχειρήσεις, οι μισές είτε βελτιώθηκαν είτε τουλάχιστον έμειναν σταθερές. Αυτή την στιγμή πάνω από 2.000 επενδυτικές δυνατότητες στην Ελλάδα αναζητούν 7 δισ. ευρώ σε νέα κεφάλαια. Αναδιαθρώνοντας άμεσα κεφάλαια 15 δισ. ευρώ και μετατρέποντας σε κεφάλαια αυξημένου κινδύνου   επιπλέον 10 δισ. ευρώ μπορεί να κινητοποιηθούν πρόσθετα κεφάλαια 7 δισ. ευρώ με τη μορφή αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου και να αλλάξουν χέρια περιουσιακά στοιχεία ύψους 2 δισ. ευρώ», ανέφερε ο κ. Μητρόπουλος.

Οπως προκύπτει από την έρευνα, που παρουσιάστηκε χθες σε εκδήλωση που συνδιοργάνωσαν  το Ελληνοβρετανικό Εμπορικό Επιμελητήριο και η PwC, τόσο οι εταιρείες- αστέρια όσοι και οι εταιρείες- ζόμπι είναι σχετικά μικρές. Στις εταιρείες- αστέρια συγκαταλέγονται αυτές οι οποίες έχουν παρουσιάσει ανάπτυξη πάνω από 5% ετησίως τα τελευταία χρόνια της κρίσης, με απόδοση κεφαλαίων άνω του 15%.

Η PricewaterhouseCoopers κατέγραψε τις ανάγκες των ελληνικών επιχειρήσεων, επισημαίνοντας ότι για τις εταιρείες που βρίσκονται ή προσεγγίζουν την κατηγορία των‘’ζόμπι’’ η λύση είναι η εκκαθάριση και η απελευθέρωση των περιουσιακών τους στοιχείων, ενώ για τις εταιρείες που παρουσιάζουν ακόμη προοπτικές θα πρέπει να προχωρήσουν οι εξαγορές, συγχωνεύσεις και αναχρηματοδοτήσεις δανείων.

Τα ζόμπι αναλώνουν πρώτα τους εργαζομένους τους και αφαιμάσσουν τις καλές εταιρείες, αφού, όπως προκύπτει από την επεξεργασία των στοιχείων κατά την πρώτη πενταετία της κρίσης, από το 2008 έως και το 2012 οι μέρες τακτοποίησης των πληρωμών στις εταιρείες- ζόμπι αυξήθηκε από τις 90 ημέρες στις 150, την ίδια στιγμή που στις επιχειρήσεις- αστέρια ο αντίστοιχος αριθμός παρέμεινε σταθερός. «Γεγονός όμως το οποίο σπρώχνει τη …μιζέρια και σε άλλες ομάδες του εγχώριου επιχειρείν», ανέφερε χθές ο κ. Μητρόπουλος κατά τη διάρκεια της παρουσίασης της μελέτης. «Τα μισά λειτουργικά κέρδη των ζόμπι χρησιμοποιούνται για την εξυπηρέτηση των δανείων τους». Επιπλέον, σύμφωνα πάντα με τη μελέτη η οποία καταγράφει ουσιαστικά το εταιρικό χρέος στην Ελλάδα, η κερδοφορία και η ανάπτυξη στην εταιρική οικονομία είναι συγκεντρωμένες στις εταιρείες stars ενώ το χρέος είναι συγκεντρωμένο στις εταιρείες zombies, των οποίων τα απασχολούμενα κεφάλαια στην οικονομία μειώθηκαν κατά 11 δισ. μεταξύ 2009-2012.

Σύμφωνα με τον κ. Μητρόπουλο, τα 2/3 του εταιρικού χρέους των επιχειρήσεων με έσοδα άνω των 10 εκατ. ευρώ στην Ελλάδα είναι συσσωρευμένα στα ‘’ζόμπι’’, ήτοι περί τα 40 από τα 60 δισ. ευρώ.

Η βιομηχανία, το εμπόριο και οι υπηρεσίες αντιπροσωπεύουν το 80% των εταιρειών, το 74% των εσόδων και το 68% του συνολικού προσωπικού στο σύνολο των 3.000 επιχειρήσεων, με την καλύτερη λειτουργική κερδοφορία να συγκεντρώνεται στους κλάδους ειδικά των υποδομών και των υπηρεσιών.

Xρηματοδότηση συγκεκριμένων επιχειρήσεων και όχι κλάδων

Θετικό αποτελεί το γεγονός ότι το καλό κομμάτι της οικονομίας είναι ισχυρό, ενώ είναι σημαντικό και το κομμάτι των ‘’γκρίζων’’ εταιρειών, το μέλλον των οποίων θα εξαρτηθεί από τις πολιτικές που θα ακολουθήσουν τράπεζες και επενδυτές. «Η βάση της πολιτικής για τις τράπεζες και τους υποψήφιους επενδυτές θα πρέπει να είναι συγκεκριμένες εταιρείες και όχι ολόκληροι κλάδοι, αφού η αγορά λειτουργεί σε επίπεδο επιχειρήσεων και εκεί πρέπει να εστιάσουν οι όποιες πολιτικές ακολουθηθούν.»  Σύμφωνα με την  PwC, δεν υπάρχει αυτή την στιγμή ισχυρή βάση για κλαδικές πολιτικές ανάπτυξης.

Η μόνη βάση πολιτικών για την διευκόλυνση της κατανομής πόρων μέσα στην οικονομία, είναι η δημιουργία προϋποθέσεων για την εμφάνιση περισσοτέρων και μεγαλυτέρων stars. Οι πόροι χρηματοδότησης πρέπει να κατευθύνονται στις επιχειρήσεις που έχουν συστηματική ανάπτυξη, υψηλή κερδοφορία και λελογισμένο δανεισμό σε σχέση με τις χρηματορροές τους.  «Η συνεπής προσέγγιση της ανάπτυξης της εταιρικής οικονομίας απ’ όλα τα εμπλεκόμενα μέρη (τράπεζες, εταιρείες, ΤτΕ, Κράτος) μπορεί να προσθέσει 0,7% – 1% στο ΑΕΠ ετησίως μέχρι το 2020», ανέφερε ο κ. Μητρόπουλος.

Σχετικά με το ζήτημα της αντιμετώπισης του εταιρικού υπερδανεισμού, η PwC υποστηρίζει ότι για τον χειρισμό των υπερχρεωμένων εταιρειών με παγιδευμένο δανεισμό είναι αναγκαία η αλλαγή του πτωχευτικού κώδικα. Από την άλλη πλευρά, βασικός στόχος της αναχρηματοδότησης δανεισμού είναι οι εταιρείες που αντιμετωπίζουν μεν προβλήματα στην αποπληρωμή του, αλλά είναι βιώσιμες και έχουν θετικές προοπτικές.

Οι αλλαγές στο Πτωχευτικό Δίκαιο από το ΥΠΑΝ

Προς την κατεύθυνση αυτή κινείται και το υπουργείο Ανάπτυξης, το οποίο, έχει προαναγγείλει ήδη αλλαγές στον Πτωχευτικό Κώδικα, και όπως ανέφερε χθές ο υπουργός Κ. Χατζηδάκης, «έως το φθινόπωρο θα έχουν προωθηθεί παρεμβάσεις με στόχο την εξυπηρέτηση των δανείων των επιχειρήσεων, την δυνατότητα μίας δεύτερης ευκαιρίας σε εταιρείες με προοπτικές και start-upers, την επιτάχυνση των διαδικασιών για τη λύση των εταιρειών, χωρίς να επιτρέπονται οι εικονικές πτωχεύσεις». Ο κ. Χατζηδάκης δεν απάντησε σε ερώτημα αν η ελληνική κυβέρνηση προτίθεται να υιοθετήσει το αγγλοσαξωνικό μοντέλο για πιο ταχείες διαδικασίες αναδιάρθρωσης και μετοχοποίησης δανείων δεδομένου μάλιστα ότι «για τις εν λόγω παρεμβάσεις απαιτείται η συνεργασία των υπουργείων Ανάπτυξης, Δικαιοσύνης, ενώ ενεργό ρόλο έχουν επίσης το υπουργείο Οικονομικών, η Τράπεζα της Ελλάδος αλλά και η τρόικα».