Στραγγίζουν πολιτικά την αποκρατικοποίηση της ΕΥΑΘ

της Μαριάννας Τζάννε

Πολιτική θα είναι η απόφαση για την εκχώρηση του 51% των μετοχών της ΕΥΑΘ, η οποία μπαίνει πλέον στην κυβερνητική ατζέντα με ορίζοντα οριστικών αποφάσεων το επόμενο δεκαήμερο, καθώς είναι στα προαπαιτούμενα για τη δόση του 1 δισ. ευρώ που πρέπει να έχουν κλειδώσει μέχρι τα τέλη Ιουνίου.

Πιέσεις ασκούν και οι διεκδικητές της βορειοελλαδίτικης εταιρείας, η κοινοπραξία της γαλλικής Suez με τον όμιλο ΕΛΛΑΚΤΩΡ και το σχήμα ΓΕΚ-ΤΕΡΝΑ – Mekorot – όμιλος Αποστολόπουλου προκειμένου να αποσαφηνιστεί η στάση που θα κρατήσει το ΤΑΙΠΕΔ στην πορεία του διαγωνισμού μετά την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για την ΕΥΔΑΠ.   

Η ολοκλήρωση των εκλογών και του ανασχηματισμού επιταχύνει τον βηματισμό αλλά με αρνητικούς οιωνούς. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ κ. Ευάγγελος Βενιζέλος, αν και ψήφισε ως υπουργός Οικονομικών τη μεταβίβαση των μετοχών των δύο κρατικών εταιρειών ύδρευσης στο ΤΑΙΠΕΔ, τώρα τάσσεται κατά, ενώ την πλήρη αντίθεσή της έχει εκδηλώσει από την πρώτη στιγμή η αξιωματική αντιπολίτευση, υποστηρίζοντας τη διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα της εταιρείας, όπως και το ΚΚΕ. Στο παζλ των εξελίξεων προστίθεται η τελευταία ανακοίνωση του ΤΑΙΠΕΔ ότι επανεξετάζει την ιδιωτικοποίηση της εταιρείας, διερευνώντας εάν η διαγωνιστική διαδικασία είναι συμβατή με το υφιστάμενο συνταγματικό και νομικό πλαίσιο. Ωστόσο η ακύρωση της ιδιωτικοποίησης της ΕΥΔΑΠ και πιθανή αναβολή ή ακύρωση της διαγωνιστικής διαδικασίας για την ΕΥΑΘ δημιουργούν ένα κενό στα προβλεπόμενα έσοδα του ΤΑΙΠΕΔ, που είναι αδιευκρίνιστο πώς θα δικαιολογηθεί στην τρόικα και με τι άλλα ισοδύναμα μέτρα μπορεί να καλυφθεί. Τα σύννεφα άλλωστε πάνω από τις ιδιωτικοποιήσεις επεκτείνονται σε εκείνες του ΟΛΠ και του ΟΛΘ, αλλά και της ΔΕΗ, για την οποία πέντε σωματεία εργαζομένων αιτούνται στο ΣτΕ να ακυρωθεί η διαγωνιστική διαδικασία για την απευθείας πώληση σε ιδιώτες του 66% των υποδομών και των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας όλης της χώρας.

Την ίδια στιγμή, πρόσφατη έκθεση του ΔΝΤ θέτει θέμα υψηλής προτεραιότητας την επιτάχυνση των αποκρατικοποιήσεων, απαιτώντας την ισχυροποίηση του ΤΑΙΠΕΔ και τη θωράκισή του από πολιτικές παρεμβάσεις, με στόχο να μπουν στα κρατικά ταμεία έσοδα από ιδιωτικοποιήσεις πάνω από 4 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2014, 6,3 δισ. ευρώ ως το τέλος του 2015 και συνολικά 9,6 δισ. ευρώ ως το τέλος του 2016. Ο πήχης μπαίνει πολύ ψηλά και η κυβέρνηση χρειάζεται να επιδείξει μεγάλη πυγμή και συνέπεια για να πιάσει τους στόχους.

Φοβούνται νέα προσφυγή

Μία από τις κρισιμότερες αποφάσεις που θα κληθεί να πάρει αφορά την περίπτωση της ΕΥΑΘ, την ώρα που οι τοπικοί φορείς της Θεσσαλονίκης εξακολουθούν να κλιμακώνουν τις κινητοποιήσεις τους ενάντια στους κυβερνητικούς σχεδιασμούς που φαίνεται να ενθαρρύνονται από τις δηλώσεις του κ. Βενιζέλου, ο οποίος τυχαίνει να είναι Θεσσαλονικιός αλλά και συνταγματολόγος, με τον λόγο του να αποκτά ειδικό βάρος. Ο ίδιος, σε συνάντηση προ εβδομάδων με την Περιφερειακή Ενωση Δήμων Κεντρικής Μακεδονίας, υποστήριξε ότι απαιτείται πολιτική απόφαση που πρέπει να λάβει ο πρωθυπουργός, τονίζοντας ότι η Πολιτεία οφείλει να σεβαστεί τις αποφάσεις των δικαστηρίων. Οπως μάλιστα δήλωσε, μπορεί η πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ να αφορά την ΕΥΔΑΠ, αλλά επί της ουσίας σχετίζεται και με την ΕΥΑΘ. «Δεν μπορούμε να πράττουμε άλλα στη μία και άλλα στην άλλη περίπτωση», σημείωσε με νόημα. Στην αρνητική εικόνα που σχηματίζεται έχει προστεθεί και το δημοψήφισμα που οργανώθηκε την περίοδο των αυτοδιοικητικών εκλογών στη Θεσσαλονίκη, το οποίο ανέδειξε με συντριπτική πλειοψηφία την πλήρη αντίθεση της κοινωνίας στην ιδιωτικοποίηση της ΕΥΑΘ.

Τα μηνύματα που στέλνουν οι κυβερνητικοί εταίροι αλλά και τα κόμματα της αντιπολίτευσης αποθαρρύνουν και τους υποψήφιους επενδυτές που βρίσκονται εν αναμονή των τελικών αποφάσεων του ΤΑΙΠΕΔ. Παρά το γεγονός ότι το Ταμείο Αποκρατικοποιήσεων έχει δηλώσει ότι διερευνά εάν η πορεία ιδιωτικοποίησης είναι συμβατή με το νομικό και συνταγματικό πλαίσιο που διαμορφώνεται, μετά την κρίση του ΣτΕ για την ΕΥΔΑΠ η υπόθεση της ιδιωτικοποίησης αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερο σκεπτικισμό από τους υποψήφιους επενδυτές, παρά την αρχική αισιοδοξία που εξέφραζαν στελέχη τους προ εβδομάδων.
Το βασικό επιχείρημα ήταν ότι στην περίπτωση της ΕΥΑΘ είναι πλήρως διαχωρισμένα τα πάγια, εν αντιθέσει με την ΕΥΔΑΠ που είναι ενοποιημένα, με αποτέλεσμα να χάνεται ο δημόσιος χαρακτήρας των υποδομών με την είσοδο ιδιωτών αλλά και εξαιτίας του ρόλου που επιφυλάσσει ο νομοθέτης στη Ρυθμιστική Αρχή Υδάτων. Η τελευταία υποστηρίζουν ότι διασφαλίζει πλήρως το δημόσιο συμφέρον, καθώς είναι μια ανεξάρτητη κρατική αρχή που θα ελέγχει, μεταξύ άλλων, την ποιότητα νερού αλλά και τα τιμολόγια ύδρευσης. Ωστόσο πρόκειται για επιχείρημα που δεν φαίνεται να λαμβάνει υπόψη της η πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ.

Σε νέα τροχιά η υπόθεση διαχείρισης του νερού

Σ ύμφωνα με πηγές που πρόσκεινται στις κοινοπραξίες, το πολιτικό κλίμα δεν είναι υπέρ της επένδυσης, τονίζοντας ότι «εδώ και δύο μήνες προσπαθούν να σκοτώσουν πολιτικά την ιδιωτικοποίηση αλλά αυτό πρέπει να γίνει με θεσμικό τρόπο», φωτογραφίζοντας πρωτίστως το ΠΑΣΟΚ που έχει λόγο στα πολιτικά πράγματα της χώρας ως μέλος της συγκυβέρνησης. Ωστόσο και οι ίδιοι, ενώ διατυπώνουν επιχειρήματα που φαίνεται να αντικρούουν την απόφαση του ΣτΕ, δεν έχουν καμία αμφιβολία ότι η υπόθεση της ιδιωτικοποίησης του νερού μετά την απόφαση του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου βάζει σε νέα τροχιά την υπόθεση της διαχείρισης του νερού στην Ελλάδα. Η επένδυση στην ΕΥΑΘ ενέχει ένα ρίσκο. Ακόμη και αν προχωρήσει ο διαγωνισμός και ανακηρυχθεί ο ιδιώτης που θα αναλάβει την εταιρεία, δεν θα πρέπει να αποκλειστεί στο μέλλον μια νέα προσφυγή στα αστικά δικαστήρια (στο ΣτΕ δεν μπορεί να γίνει νέα προσφυγή γιατί έχουν παρέλθει οι προθεσμίες), η οποία μέχρι να εκδικαστεί και να τελεσιδικήσει θα απαιτήσει χρόνο. Μέχρι τότε ο ιδιώτης θα είναι όμηρος μιας διαδικασίας με αβέβαιο μέλλον από τη στιγμή που υπάρχει ήδη δεδικασμένο από το ΣτΕ, που προς το παρόν δεν είναι σαφές πώς ερμηνεύεται νομικά. Το ΤΑΙΠΕΔ κατέχει σήμερα το 61,3% της ΕΥΔΑΠ και το 74% της ΕΥΑΘ, αλλά η απόφαση του ΣτΕ επιβάλλει την επιστροφή των μετοχών της πρώτης στο Δημόσιο. Σχετικά με το σκεπτικό της, αναφέρεται ότι η μετατροπή της ΕΥΔΑΠ σε ιδιωτική επιχείρηση είναι αντίθετη στα άρθρα 5 και 21 του Συντάγματος, που επιβάλλουν τη μέριμνα του κράτους για την υγεία των πολιτών και κατοχυρώνουν το δικαίωμα στην προστασία της υγείας. Οπως επισημαίνεται, «η παροχή υπηρεσιών κοινής ωφελείας δεν συνιστά δραστηριότητα αναπόσπαστη από τον πυρήνα της κρατικής εξουσίας». Αίσθηση μάλιστα προκαλεί η άποψη των δικαστών ότι «η κατ’ ουσίαν μετατροπή της δημόσιας επιχειρήσεως σε ιδιωτική, που λειτουργεί με γνώμονα το κέρδος, καθιστά αβέβαιη τη συνέχεια της εκ μέρους της παροχής προσιτών υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και δη υψηλής ποιότητας, η οποία δεν εξασφαλίζεται πλήρως με την κρατική εποπτεία».

Επόμενο βήμα των διοργανωτών του δημοψηφίσματος μετά τις συναντήσεις με τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξη Τσίπρα όσο και με τον γ.γ της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ Δημήτρη Κουτσούμπα είναι να καθοριστεί συνάντηση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κάρολο Παπούλια. Στόχος είναι να του παρουσιάσουν το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος και να του ζητήσουν να μπει οριστικό τέλος στο σχέδιο ιδιωτικοποίησης της κυβέρνησης.