της Ελένης Στεργίου
Ένα από τα βασικά που μας μαθαίνουν στα πανεπιστήμια των οικονομικών σχολών είναι ότι δεν «υπάρχει τσάμπα γεύμα». Κάποιος το πληρώνει, κανείς δεν δίνει χωρίς να πάρει κάτι και αυτό είναι η ψευδαίσθηση του δωρεάν, αφού το πληρώνεις με έμμεσο τρόπο. Ο Γκίκας Χαρδούβελης μας θύμισε αυτή τη φράση, την οποία είχε χρησιμοποιήσει ο Φρίντμαν.
Ο οικονομολόγος και νομπελίστας Μίλτον Φρίντμαν ήταν ηγετικό στέλεχος της «Σχολής του Σικάγου» και των μονεταριστών, καθώς και υπέρμαχος του φιλελευθερισμού, όπου μαζί με τον Τζον Κέινς επηρέασαν την οικονομική σκέψη του 20ού αιώνα.
Να θυμίσουμε ότι ο Κέινς σε περιόδους ύφεσης ήταν υπέρ ενός εκτενέστερου ρόλου του κράτους, μέσα από τις δημόσιες επενδύσεις αυξάνεται η απασχόληση και αναθερμαίνεται η οικονομία. Αντίθετα, ο Φρίντμαν υποστήριζε την ελαχιστοποίηση της κρατικής παρέμβασης και την πλήρη απελευθέρωση της αγοράς, καθώς, όπως τόνιζε, η «ποσότητα του διαθέσιμου χρήματος πρέπει πάντοτε να αντανακλά τον παραγόμενο πλούτο».
Βέβαια, όσο «κακός» και αν «φαίνεται» ήταν από τους μοναδικούς που είχε προβλέψει την κατάσταση που έχει βρεθεί τώρα η Ευρωζώνη.
Είχε τονίσει ότι την ημέρα που η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια σοβαρή ύφεση θα φανούν οι εθνικοί εγωισμοί και το κοινό νόμισμα θα εμποδίσει τις απαραίτητες προσαρμογές που θα πρέπει να γίνουν σε κάθε χώρα. Και κάποιες δεν θα αντέχουν….
Ας γυρίσουμε τώρα πίσω στη φράση. Λέγεται ότι το «δωρεάν γεύμα» ξεκίνησε από τα σαλούν της Αμερικής, τα οποία έκαναν την εξής προσφορά: Με δύο ή τρία ποτά σέρβιραν «δωρεάν γεύμα», προκειμένου να μαζέψουν κόσμο και οι ταμπέλες “free lunch” ήταν παντού. Δωρεάν, ναι. Αλλά με την προϋπόθεση να πιεις και να… είσαι όρθιος! Σημειώνεται ότι το φαγητό τότε, ήταν πιο φθηνό από το αλκοόλ. Άρα, που είναι το τσάμπα;
Γιατί ο νέος υπουργός Οικονομικών, λοιπόν, χρησιμοποίησε αυτή τη φράση;
Είναι υποστηρικτής της θεωρίας του ακραίου φιλελευθερισμού του Φρίντμαν; Σε καμία περίπτωση, ο κ. Χαρδούβελης δεν υποστηρίζει τις ακραίες αρχές του καπιταλισμού, όπως έχει δείξει και στις δημοσιευμένες οικονομικές του μελέτες, ωστόσο, έχει το προφίλ του πολιτικά φιλελεύθερου οικονομολόγου και του υπέρμαχου της συνέχισης των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Ο ίδιος έχει υπογραμμίσει την αναγκαιότητα των μεταρρυθμίσεων για την άμβλυνση των ανισορροπιών, την ενίσχυση της απασχόλησης, τη μείωση φόρων και εισφορών.
Και με τη φράση αυτή εννοεί: Οι προϋπολογισμοί πρέπει να ισοσκελίζονται. Δηλαδή, το παραπάνω που ξοδεύεις δεν είναι ποτέ τσάμπα…
Επίσης, η οικονομική θεωρία αναφέρει ότι οποιαδήποτε αγαθό ή υπηρεσία που παρέχεται κάποιος άλλος πρέπει να την έχει πληρώσει.
Η άλλη ερμηνεία της φράσης είναι συνδεδεμένη το κόστος ευκαιρίας. Κάθε φορά, δηλαδή, που επιλέγετε να κάνετε κάτι, χάνετε τη δυνατότητα να κάνετε κάτι άλλο ταυτόχρονα. Έτσι, για παράδειγμα, όταν κάποιος χρησιμοποιεί σιτηρά για να ταΐσει τις αγελάδες του τότε πίνει τσάμπα γάλα. Έχασε, όμως, την ευκαιρία να χρησιμοποιήσει τα χρήματα για τα σιτηρά για κάτι άλλο. Και αυτό είναι ένα άλλο κόστος γεύματος.
Η ελληνική πραγματικότητα
Όταν μπήκαν στο Μνημόνιο κάποιοι έξυπνοι αξιωματούχοι από τις χώρες του βορρά, επειδή συνεισέφεραν με περισσότερα χρήματα στο σχέδιο διάσωσης της Ελλάδας (όπως για παράδειγμα η Γερμανία), φώναζαν ότι μας «έσωσαν», ότι μας «χάρισαν» λεφτά.
Δεν μας έδωσαν τίποτα τσάμπα. Ό, τι πήραμε, τα γυρίζουμε και μάλιστα με τόκο. Και ρύθμιση να γίνει στο χρέος από τους Ευρωπαίους, απλά θα πάρει παράταση η αποπληρωμή. Κεφάλαιο και κέρδη επί αυτού δεν χάνονται….
Ο κ. Χαρδούβελης θα μπορούσε βέβαια να αναφέρεται και στις χρεώσεις, μέσω φόρων, κάποιας κατηγορίας πολιτών και μισθωτών για να είναι δωρεάν κάτι άλλο σε κάποιους άλλους…
Δηλαδή, οι φόροι υπέρ τρίτων.
Σύμφωνα με κύκλους τους υπουργείου Οικονομικών δεν υπάρχει εικόνα για το σύνολο των φόρων υπέρ τρίτων που επιβαρύνουν τον ιδιωτικό τομέα και για αυτό θα σχεδιαστεί ειδική πλατφόρμα καταγραφής, όπου και οι πολίτες θα συμπληρώνουν τι.. πληρώνουν. Κάποιοι πληρώνουμε κάποιους φόρους για να καταβληθεί, για παράδειγμα, το εφάπαξ σε κάποιον δημόσιο υπάλληλο ή και αυτός με τη σειρά του να πληρωθεί κάτι άλλο.
Σημειώνεται ότι μέχρι στιγμής, το κείμενο της μελέτης με την καταγραφή αυτών των φόρων, που παρέδωσε το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους στους δανειστές, αναφέρει 199 φόρους υπέρ τρίτων, οι 93 εκ των οποίων σχετίζονται με τα ασφαλιστικά ταμεία, οι 40 επιβαρύνουν την τουριστική αγορά, όπως το παράβολο για το σήμα του ΕΟΤ, και 25 καταβάλλονται υπέρ διαφόρων νομικών ενώσεων….
Άλλο παράδειγμα, είναι για τους δήμους έχουν θεσμοθετηθεί 201 φόροι για ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης και όλοι δήμοι είναι… ελλειμματικοί.
Ακόμα μια περίπτωση δήθεν τσάμπα γεύματος είναι η εισφορά αλληλεγγύης που επιβλήθηκε ανεξαρτήτως εισοδήματος για να πληρώνονται οι άνεργοι. Που δείχνει ότι δεν υπάρχει ευρώ για κοινωνικό κράτος…
Παλιό παράδειγμα
Το 1985 είχε καθιερωθεί η δωρεάν μετακίνηση των πολιτών με τις αστικές συγκοινωνίες της Αθήνας μόνο τις πρωινές ώρες. Λέγονταν «κοινωνικός μισθός και το ανακοίνωσε ο κ. Τσοβόλας. Αυτό στοίχισε πάνω από 10 δις. δραχμές, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του κράτους. Το έξοδο αυτό το πλήρωσε και ο φορολογούμενος, ο οποίος δεν έκανε χρήση, αφού διέμενε σε άλλη περιοχή, όπως η Κοζάνη.
Το 1983 ιδρύθηκε ο Οργανισμός επιχειρήσεων όπου εισήχθησαν πάνω 70 ιδιωτικές χρεοκοπημένες επιχειρήσεις. Τις ανέλαβε το κράτος για τη συντήρηση και λειτουργία αυτών των εταιρειών στοίχισε ένα τρις. Δραχμές. Αυτό θεωρήθηκε τότε ως δωρεάν πιάτο προς τους υπαλλήλους εκείνων των εταιρειών. Αυτό το ποσό πήγε κατευθείαν στο έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού, δηλαδή το πλήρωσαν οι φορολογούμενοι που δεν είχαν ευθύνες για την κακοδιαχείριση των επιχειρηματιών της τότε εποχής…
«Πολλοί ζητούν η κυβέρνηση να προστατέψει τον καταναλωτή. Ένα πολύ πιο επείγον πρόβλημα είναι να προστατευθεί ο καταναλωτής από την ίδια την κυβέρνηση».
Τάδε έφη Φρίντμαν….
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.