Ούριος άνεμος για την Ελλάδα στην Ευρωζώνη

Ούριος άνεμος πνέει στην Ευρώπη υπέρ της οικονομικής ανάπτυξης για πρώτη φορά ύστερα από αρκετό καιρό. Ανεμος που μπορεί να οδηγήσει και σε θετικές εξελίξεις για την Ελλάδα. Ο συνδυασμός του αποτελέσματος των ευρωεκλογών, της ανάδειξης του Ματέο Ρέντσι σε άτυπη εμπροσθοφυλακή των Νοτίων και της ανάληψη της προεδρίας της Κομισιόν από τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ δημιουργούν νέους συσχετισμούς που βοηθούν την προώθηση πιο ευνοϊκών πολιτικών στα δημοσιονομικά, αλλά και μέτρων ενίσχυσης της ανάπτυξης.

Ηδη στη ρητορική της Ευρωζώνης έχει μπει με έμφαση η λέξη «ανάπτυξη», χωρίς κανείς βέβαια να αμφισβητεί τις υφιστάμενες δεσμεύσεις για δημοσιονομική πειθαρχία και μεταρρυθμίσεις, ενώ στην τελευταία σύνοδο κορυφής αποφασίστηκε ότι το σύμφωνο σταθερότητας που υποχρεώνει σε χαμηλά ελλείμματα θα εφαρμοστεί με τη μεγαλύτερη δυνατή ευελιξία.

Του Γ. Παπαγεωργίου

Η Ελλάδα, βέβαια, θεωρείται «ειδική περίπτωση» και επί της ουσίας βρίσκεται σε ένα ιδιότυπο καθεστώς γερμανικής επιτροπείας, γεγονός που σπεύδει να θυμίζει ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, τονίζοντας με κάθε ευκαιρία ότι οι δεσμεύσεις πρέπει να εφαρμοστούν. Το γεγονός, όμως, είναι ότι οι διαφαινόμενες αλλαγές που κυοφορούνται στην Ευρωζώνη δίνουν σοβαρά επιχειρήματα στην ελληνική πλευρά για να διεκδικήσει χαλάρωση στο ασφυκτικό πρόγραμμα που εφαρμόζει – πολύ περισσότερο που το αδιέξοδο έχει επισημανθεί και από την πλευρά του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Το κλειδί για την Ελλάδα είναι ότι οι όποιες αλλαγές θα συζητηθούν σε σχέση με τη νέα ελάφρυνση του χρέους και πρέπει να καταλήγουν στη μείωση των πρωτογενών πλεονασμάτων (περίσσευμα από τη λειτουργία του κράτους, πριν πληρωθούν οι τόκοι) που θα πρέπει να δημιουργούνται τα αμέσως επόμενα χρόνια για αποπληρωμή του χρέους.

Ανέφικτοι στόχοι

Με βάση την προηγούμενη ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους, η Ελλάδα θα πρέπει να παραγάγει πλεονάσματα της τάξης του 3% το 2015 και 4,3%-4,5% στη συνέχεια έως το 2020, δηλαδή 6 έως 9 δισ. ευρώ ετησίως. Οι στόχοι αυτοί θεωρούνται αντικειμενικά αδύνατον να επιτευχθούν, ενώ υποχρεώνουν σε μια διαρκή προσπάθεια αφαίμαξης (περικοπές, φόροι), η οποία δεν θα αφήσει την οικονομία να πάρει ανάσα και να αναπτυχθεί. Μάλιστα αυτό προβλέπεται για τα αμέσως επόμενα χρόνια, κατά τα οποία η χώρα χρειάζεται αντιθέτως «χώρο» για να βγει από το τέλμα και να καλύψει τις τεράστιες οικονομικές και κοινωνικές ζημίες που έχουν συσσωρευτεί.

Επομένως, αντικειμενικός σκοπός της ελληνικής πλευράς είναι να διεκδικήσει ότι τα μεγέθη που θα προκύψουν από τη νέα αναδιάρθρωση του χρέους δεν θα βασίζονται σε τόσο μεγάλα πλεονάσματα και θα αφήνουν περιθώρια για ελάττωση της πίεσης (φόροι κ.λπ.) και την άσκηση αναπτυξιακών πολιτικών με δημόσιες επενδύσεις.  Στο σημείο αυτό θετικά λειτουργούν οι ευρύτερες εξελίξεις στην Ε.Ε.

1 Η δημοσιονομική ευελιξία σημαίνει χαλάρωση των κανόνων ερμηνείας του ελλείμματος, η οποία πιθανότατα θα μεταφραστεί σε εξαίρεση επιλεγμένων δαπανών από τον υπολογισμό των ελλειμμάτων. Κάτι τέτοιο μπορεί να αφορά δαπάνες, π.χ., για δημόσιες επενδύσεις ή κοινωνικές πολιτικές και είναι κάτι που θεωρείται ότι μπορεί να δεχτεί η κυβέρνηση Μέρκελ.

Για την Ελλάδα το πρόβλημα σε μια τέτοια περίπτωση είναι ότι θα πρέπει να υπάρχουν οι προϋποθέσεις για την εξεύρεση των αναγκαίων πόρων, που εξαρτώνται, όπως προαναφέρθηκε, από τη λύση που θα δοθεί για το χρέος.

Ενα άλλο «ελληνικό» πρόβλημα είναι και η ανυπαρξία επενδυτικών σχεδίων που θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν στο μέλλον.

2 Θετικό για την Ελλάδα γεγονός είναι η ανάδειξη του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ στην προεδρία της Κομισιόν. Ο Λουξεμβούργιος πολιτικός θεωρείται φίλος της χώρας μας και γνωρίζει εις βάθος το ζήτημα, καθώς ήταν στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων στο κορύφωμα της κρίσης και του PSI, αλλά, πέρα από αυτό, είναι επίσης εκ πεποιθήσεως και διαχρονικά υπέρ της δημιουργίας αναπτυξιακών εργαλείων και άλλων πολιτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το γεγονός αυτό έχει τη σημασία του, καθώς η Κομισιόν καλείται τώρα να αναπτύξει μέχρι τον Δεκέμβριο προτάσεις και ένα συγκεκριμένο σχέδιο για την «αναπτυξιακή στροφή» που συζητήθηκε στη Σύνοδο Κορυφής.

3 Το άλλο ζήτημα που αφορά και τη χώρα μας είναι τα εργαλεία που θα χρησιμοποιηθούν για να δοθεί το αναπτυξιακό ερέθισμα (stimulus) που χρειάζονται χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, αλλά και αυτές της περιφέ-ρειας. Κατά καιρούς έχουν συζητηθεί προτάσεις όπως τα ομόλογα έργων (project bonds), η έκδοση ομολόγων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (EIB), ή ακόμα και πιο φιλόδοξα σχέδια, όπως η χρηματοδότηση της EIB από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (μέσω της αγοράς ομολόγων) για να ενισχυθεί η ανάπτυξη.