Τη θέση ότι μετά την έγκριση των σχεδίων αναδιάρθρωσης της Alpha Bank από την Κομισιόν πρέπει να ακολουθήσει η επιστροφή της, όπως και των υπολοίπων τραπεζών, στους ιδιώτες, εκφράζει στο εβδομαδιαίο δελτίο της η Δ/νση Οικονομικών Μελετών της τράπεζας υπό τον κ. Μιχάλη Μασουράκη. Μάλιστα θεωρεί ότι έτσι θα μπορέσουν οι τράπεζες να επικεντρωθούν περισσότερο στην κατ’ εξοχή τραπεζική τους δραστηριότητα, με αποτελεσματική υλοποίηση των εγκριθέντων επιχειρηματικών τους προγραμμάτων για την ενίσχυση της αποδοτικότητάς τους και για την αποτελεσματικότερη χρηματοδότηση της ελληνικής οικονομίας. Επίσης στο εβδομαδιαίο δελτίο αναλύονται οι εξελίξεις στον τομέα του ισοζυγίου πληρωμών και ιδιαίτερα οι εξαγωγές καθώς επίσης και το ασφαλιστικό.
Ακολουθεί η ανάλυση:
Το Σχέδιο Αναδιάρθρωσης της Alpha Bank εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Στον τομέα της συνεχιζόμενης διαδικασίας για την αποκατάσταση της κεφαλαιακής βάσης, την αναγκαία αναδιάρθρωση και, τελικά, για την αποκατάστασης της ομαλής λειτουργίας του τραπεζικού συστήματος της χώρας, επισημαίνεται η έγκαιρη έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού) την 9η Ιουλίου 2014 του Σχεδίου Αναδιάρθρωσης της Alpha Bank. Το σχέδιο αυτό είχε υποβληθεί από την Τράπεζα μέσω του Υπουργείου Οικονομικών την 12 Ιουνίου 2014 (με βάση το ν.3340/2005 και σε συνέχεια της δέσμευσης που είχε αναλάβει στο πλαίσιο της πρόσφατης επιτυχούς αύξησης του μετοχικού της κεφαλαίου). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεσήμανε ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Alpha Bank συνάδει με τις διατάξεις περί κρατικών ενισχύσεων και ότι οι ενέργειες που έχουν ήδη υλοποιηθεί, καθώς και εκείνες που περιλαμβάνονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες ώστε η Τράπεζα να επανέλθει πλήρως σε βιώσιμη κερδοφορία. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή επεσήμανε ότι η εξαγορά και η συγχώνευση της Εμπορικής Τραπέζης κρίθηκε ότι συμβάλλει θετικά στη βιωσιμότητα της Alpha Bank, καθώς επιτρέπει την επίτευξη σημαντικών συνεργειών.
Σημειώνεται ότι την 23.7.2014 ανακοινώθηκε η έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και των Προγραμμάτων Αναδιάρθρωσης της Τραπέζης Πειραιώς και της Εθνικής Τραπέζης. Μετά από αυτή την σημαντική εξέλιξη για το χρηματοοικονομικό σύστημα της χώρας και την ελληνική οικονομία ως σύνολο, είναι αναγκαίο να προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα. Στην περαιτέρω ενίσχυση της ανεξαρτησίας της λειτουργίας των ελληνικών τραπεζών με έγκαιρη αναβάθμιση του ιδιοκτησιακού τους ελέγχου από τον ιδιωτικό τομέα. Αυτό μπορεί τώρα να προωθηθεί έγκαιρα και προγραμματισμένα με εκμετάλλευση του ισχυρού επενδυτικού ενδιαφέροντος που ήδη εκδηλώνεται για τις ελληνικές τράπεζες και απεικονίζεται στην αξία των δικαιωμάτων αγοράς (warrants) των μετοχών τους, που είναι σήμερα στην κατοχή του ΤΧΣ. Μια τέτοια εξέλιξη θα επιτρέψει στις τράπεζες να επικεντρώσουν περισσότερο την προσοχή τους στην κατ’ εξοχή τραπεζική τους δραστηριότητα, με αποτελεσματική υλοποίηση των εγκριθέντων επιχειρηματικών τους προγραμμάτων για την ενίσχυση της αποδοτικότητάς τους και για την αποτελεσματικότερη χρηματοδότηση της ελληνικής οικονομίας. Θα συμβάλει στην επίσπευση της ανάκαμψης και ανάπτυξης της οικονομίας και στην αύξηση της απασχόλησης, ταυτόχρονα με την μεγιστοποίηση της αξίας των συμμετοχών του ΤΧΣ στο τραπεζικό σύστημα που πράγματι θα ανακτηθεί.
Ασφαλιστικό Σύστημα: Στα πλαίσια της ανακοίνωσης των στοιχείων της 14ης έκθεσης του πληροφοριακού συστήματος «HΛΙΟΣ», που αφορά στις συντάξεις και τα προνοιακά επιδόματα για το μήνα Ιούλιο, ο υπουργός Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας αναφέρθηκε στα προβλήματα που ακόμη αντιμετωπίζει το Ελληνικό Σύστημα Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΕΣΚΑ) που το χαρακτήρισε κατακερματισμένο, πολλών ταχυτήτων, δαπανηρό και, κυρίως, άδικο και αναποτελεσματικό. Αναφέρθηκε στο νέο ασφαλιστικό χάρτη που προετοιμάζεται μεθοδικά, κυρίως με βάση την σχετική μελέτη που εκπονείται από το ΚΕΠΕ στην οποία αναλύονται τα προβλήματα που παραμένουν ακόμη σήμερα μετά από πολλά χρόνια σημαντικών προσαρμογών στο σύστημα και προτείνονται λύσεις τις οποίες η Κυβέρνηση παρουσιάζεται διατεθειμένη να προωθήσει αποφασιστικά.
Ειδικότερα: Από την έκθεση του συστήματος «ΗΛΙΟΣ» για τον Ιούλ.2014, προκύπτει ότι το ΕΣΚΑ είναι ένα τεράστιο και πολύ σημαντικό σύστημα για τη χώρα, το οποίο συντηρεί 2,66 εκατ. συνταξιούχους (που λαμβάνουν 4,48 εκατ. συντάξεις), με συνολική δαπάνη για συντάξεις ύψους € 2,31 δις τον Ιούλ.2014 και € 16,14 δις στο 1ο 7μηνο.2014. Το μέσο μηνιαίο εισόδημα από συντάξεις γήρατος ανερχόταν τον Ιούλ.2014 στα € 943,8 και ήταν υψηλότερο από τον Ιούλ.2013. Επιπλέον των ανωτέρω, στο 7μηνο.2014 καταβλήθηκαν προνοιακά επιδόματα ύψους € 382,7 εκατ. σε 163,6 χιλ. δικαιούχους. Σε αυτά τα σημαντικά ποσά θα πρέπει να προστεθούν και οι σημαντικές κρατικές δαπάνες για υγειονομική περίθαλψη, με το σύνολο των κοινωνικών δαπανών εκτός των δαπανών εις είδος να διαμορφώνεται στα € 38,3 δις το 2013 (2012: 44,2 δις), με τις πληρωμές για εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία (ΑΤ) να μην υπερβαίνουν τα € 24,4 δις το ίδιο έτος, από € 26,4 δις το 2012. Αυτό σημαίνει ότι ένα ποσό περί τα € 14 δις το 2013 ήταν η επιχορήγηση των ΑΤ από τον κρατικό προϋπολογισμό (μέσω της φορολογίας).
Οι ανωτέρω εξαιρετικά υψηλές κοινωνικές δαπάνες θα πρέπει να πληρωθούν, είτε μέσω των εισφορών στα ΑΤ είτε μέσω της φορολογίας, από τα 3,48 εκατ. των εργαζομένων σήμερα στη χώρα και από την φορολογία επί των συναλλαγών και στην περιουσία. Σε κάθε έναν συνταξιούχο αντιστοιχούν σήμερα μόνο 1,32 εργαζόμενοι, λόγω και της πολύ υψηλής ανεργίας που σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ ανερχόταν στα 1,3 εκατ. άτομα τον Απρ.2014. Η προοπτική για ταχεία αύξηση της απασχόλησης και για μείωση της ανεργίας στα επόμενα έτη, με την αναμενόμενη ανάκαμψη και ανάπτυξη της οικονομίας, αναμένεται να συμβάλουν στη σημαντική βελτίωση των οικονομικών των ΑΤ. Ωστόσο, η εξασφάλιση της βιωσιμότητας του ΕΣΚΑ, η οποία σήμερα είναι δυνατή λόγω των δραστικών μεταρρυθμίσεων που σημειώθηκαν σε αυτό τα τελευταία 5-έτη, απαιτεί την ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων στο σύστημα και την εξάλειψη των δυσλειτουργιών και των στρεβλώσεων που ακόμη το επιβαρύνουν έως σήμερα (αναίτια διάσπαση σε πολλά ταμεία, συνεχιζόμενη αναντιστοιχία μεταξύ πληρωμών στο και παροχών από το σύστημα, αδυναμία αλλά και άρνηση πληρωμής των προσδιορισμένων εισφορών στο σύστημα, κ.ά.) και συμβάλλουν στην αδυναμία εξάλειψης των οικονομικών του προβλημάτων. Η Έκθεση του ΚΕΠΕ μπορεί να αποτελέσει σημαντικό οδηγό προς την κατεύθυνση, της νομοθετικής, ή/και οργανωτικής αντιμετώπισης αυτών των προβλημάτων.
Ωστόσο, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και τα ακόλουθα:
α) Σημασία δεν έχει το πόσες συντάξεις εισπράττει ο κάθε συνταξιούχος, ή ακόμη και η ηλικία συνταξιοδότησής του, αλλά η σχέση της σύνταξης που λαμβάνει με τη συνταξιοδοτική του αποταμίευση από την οποία προκύπτει αυτή η σύνταξη. Συνταξιοδοτική αποταμίευση είναι το ποσό που ο κάθε ασφαλισμένος στο ΕΣΚΑ συγκεντρώνει με τις εισφορές του κατά τη διάρκεια της ασφάλισής του, τοκισμένο με ένα θεμιτό επιτόκιο. Αυτό το ποσό δικαιούται να λάβει ως σύνταξη κατά τη διάρκεια της συντάξιμης ζωής του. Αν αυτό συμβεί τότε η δικαιοσύνη, αλλά και βιωσιμότητα του ΕΣΚΑ, θα είναι απολύτως εξασφαλισμένες.
β) Η εξασφάλιση της αναγκαίας κατώτατης σύνταξης, ακόμη και σε εκείνους που δεν πληρούν τις αναγκαίες ασφαλιστικές προϋποθέσεις, ανήκει ασφαλώς στην κοινωνική πολιτική του κράτους και πληρώνεται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Αυτό ωστόσο προϋποθέτει την υποχρεωτική ασφάλιση όλων των εργαζομένων (μισθωτών και αυτοαπασχολουμένων) στα αρμόδια ασφαλιστικά ταμεία, πολύ περισσότερο διότι αυτή η κατώτατη σύνταξη με τη νέα νομοθεσία είναι πολύ χαμηλή.
Απαιτούνται επομένως τα αναγκαία ένσημα για να εξασφαλιστεί μια αξιοπρεπής σύνταξη. Στα πλαίσια αυτά, η παρατηρούμενη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, αλλά ιδιαίτερα στην περίοδο της κρίσης 2010-2014, διόγκωση της μη εγγεγραμμένης εργασίας, της άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας με διακοπή της λειτουργίας του καταστήματος και, κυρίως, των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων των ασφαλισμένων επιχειρήσεων και εργαζομένων από εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία (που αναλύονται εκτενώς στην έκθεση του ΚΕΠΕ), αποτελεί μια πραγματική ωρολογιακή βόμβα στο ασφαλιστικό σύστημα της χώρας. Μια βόμβα της οποίας τα μόνα θύματα θα είναι οι συνεπείς ασφαλισμένοι που δεν φταίνε σε τίποτα, αλλά και αυτοί οι ίδιοι οι μη συνεπείς, ασφαλισμένοι που την τοποθέτησαν. Μη συνεπείς ασφαλισμένοι δεν είναι ασφαλώς οι άνεργοι ή εκείνοι που επιβαρύνθηκαν δυσανάλογα και εκτοπίστηκαν από την οικονομική κρίση και δεν έχουν πραγματικά δυνατότητα να παραμείνουν συνεπείς στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους στα ασφαλιστικά ταμεία. Διότι αυτοί οι ασφαλισμένοι θα γίνουν ξανά συνεπείς μόλις το μπορέσουν και θα προσπαθήσουν ακόμη και να καλύψουν σταδιακά το χαμένο έδαφος (όσο μπορέσουν) στα επόμενα χρόνια. Αυτοί οι ασφαλισμένοι δεν είναι το πρόβλημα για τα ΑΤ.
Το πρόβλημα είναι εκείνοι που αρνούνται να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους προς αυτά παρά το ότι έχουν κάθε δυνατότητα να το κάνουν. Στις δεκαετίες του 1970 και του 1980 οι ασφαλισμένοι στα ασφαλιστικά ταμεία της χώρας, και ιδιαίτερα οι αυτοαπασχολούμενοι και οι ελεύθεροι επαγγελματίες, με σαφώς πολύ πιο περιορισμένα οικονομικά μέσα από σήμερα, θεωρούσαν την πληρωμή των ασφαλιστικών τους εισφορών ως πρώτη προτεραιότητα. Και γι’ αυτό εκατομμύρια από αυτούς ζουν σήμερα με τη σύνταξή τους παρά τα μεγάλα οικονομικά προβλήματα που αντιμετώπισε η χώρα μας. Οι σημερινοί εργαζόμενοι-ασφαλισμένοι έχουν επίσης τη δυνατότητα και την απόλυτη ανάγκη να στηρίξουν τα Ταμεία τους με τη συμμετοχή τους και με την πληρωμή των υποχρεώσεών τους σε αυτά για να εξασφαλίσουν της ιατροφαρμακευτική τους περίθαλψη και τις συντάξεις τους όταν θα τα έχουν ανάγκη. Τα Ταμεία σήμερα αποτελούν το ίδιο μεγάλη ανάγκη, ιδιαίτερα για τους απλούς εργαζόμενους και τους επαγγελματίες, όπως αποτελούσαν και για τους σημερινούς συνταξιούχους. Για τους λόγους αυτούς, η αντιμετώπιση του προβλήματος της διόγκωσης των ληξιπρόθεσμων οφειλών στα ΑΤ δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί παρά μόνο με την εξασφάλιση των ακόλουθων αναγκαίων προϋποθέσεων: α) Ότι οι συνεπείς ασφαλισμένοι οι οποίοι πληρώνουν τακτικά τις εισφορές τους ακόμη και από το υστέρημά τους δεν θα επιβαρυνθούν εξαιτίας των οικονομικών προβλημάτων που δημιουργεί στα Ταμεία η άρνηση πληρωμής από τους μη συνεπείς ασφαλισμένους. β) Ότι οι μη συνεπείς ασφαλισμένοι δεν θα έχουν παροχές από το σύστημα που δεν θα δικαιολογούνται από τις πληρωμές που πράγματι έχουν καταβάλει στο σύστημα ή από πραγματική αδυναμία πληρωμής των υποχρεώσεών τους για κάποιο προσδιορισμένο χρονικό διάστημα.
Στον τομέα της οικονομίας, από τα στοιχεία του Ισοζυγίου Πληρωμών στο 1ο 5μηνο 2014 προκύπτουν οι ακόλουθες εξελίξεις που δείχνουν σαφώς την έναρξη της πορείας ανάκαμψής της ήδη από το 1ο 6μηνο.2014:
α) Η συνεχιζόμενη σημαντική αύξηση των εξαγωγών αγαθών χωρίς καύσιμα και πλοία με τις εξαγωγές λοιπών υπηρεσιών κατά 5,94% στο 1ο 5μηνο.2014, μετά την αύξησή τους κατά 2,15% στο 1ο 5μηνο.2013, κατά 7,52% στο 1ο 5μηνο.2012 και κατά 16,9% στο 1ο 5μηνο.11. Συνολικά στην περίοδο 1ο 5μηνο.2014 οι εξαγωγές αυτές ήταν αυξημένες κατά € 2,02 δις ή κατά 36,1% έναντι του 1ου 5μήνου του 2010.
β) Η μεγάλη αύξηση των εισπράξεων από τον εξωτερικό τουρισμό κατά 10,6% στο 1ο 5μηνο.2014, μετά την αύξησή τους κατά 11,7% και στο 1ο 5μηνο.2013. Επιβεβαιώνεται έτσι το συμπέρασμα ότι η ανάκαμψη της οικονομίας το 2014, όπως και η ουσιαστική επιβράδυνση της πτώσης του ΑΕΠ το 2013, έχουν την υπογραφή του Τουρισμού. Στηρίχτηκαν δηλαδή σε έναν από τους τομείς στους οποίους η Ελλάδα κατέχει αναμφισβήτητα συγκριτικά πλεονεκτήματα. Διότι, ο Τουρισμός είναι ένας πολύ σημαντικός τομέας της ελληνικής οικονομίας που συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάκαμψη και την ανάπτυξή της και στην αύξηση των ελληνικών εξαγωγών. Ήδη, η αύξηση των αφίξεων ξένων τουριστών αεροπορικώς στο 1ο 6μηνο.2014 ήταν πολύ μεγαλύτερη του αναμενομένου και έφτασε το +17,1%, έναντι της αύξησής τους κατά 9,1% και στο 1ο 6μηνο.2013 (βλέπε τον Πίνακα 1).
Είναι αξιοσημείωτη η σημαντική αύξηση των αφίξεων κατά 14,3% (ή κατά 203 χιλ. αφίξεις) σε ετήσια βάση τον Μάιο 2014 και κατά +12,4% (ή κατά 251 χιλ. αφίξεις) τον Ιούν.2014, παρά τη μεγάλη αύξηση στις αφίξεις κατά 17,5% σε ετήσια βάση τον Μάιο 2013, που ήταν και το Πάσχα του έτους 2013, και επίσης μετά την αύξηση κατά 13,7% που είχε σημειωθεί τον Ιούν.2013. Γενικά, η αύξηση των αφίξεων στο 1ο 6μηνο.2014 σηματοδοτεί αύξηση των αεροπορικών αφίξεων άνω του 10% και κατά το έτος 2014 ως σύνολο, μετά την αύξησή τους κατά +10,6% και το 2013. Ήδη είναι εμφανές ότι ο Τουρισμός θα έχει σημαντική συμβολή στην αναμενόμενη αύξηση του ΑΕΠ σε ετήσια βάση στο 2ο 3μηνο.2013.
γ) Η αξιοσημείωτη αύξηση και των εισπράξεων από τις διεθνείς μεταφορές (κυρίως από την ναυτιλία) κατά 7,0% στο 1ο 5μηνο.2014, οι οποίες είχαν αρνητική πορεία τα προηγούμενα έτη, με πτώση τους κατά -14,9% και στο 1ο 5μηνο.2013. Η θετική πορεία των εισπράξεων και από την ποντοπόρο ναυτιλία, που αναμένεται να διαμορφωθεί περί το 8,5% το 2014, αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα που αναμένεται να συμβάλλει στην αύξηση των εξαγωγών και του ΑΕΠ κατά το τρέχον έτος. Αυτό θα είναι σε πλήρη αντίθεση με την αρνητική επίπτωση που είχε αυτός ο πολύ σημαντικός για την Ελλάδα τομέας στην αύξηση του ΑΕΠ και των εξαγωγών στην περίοδο 2009-2013. Είναι αξιοσημείωτο ότι η ανάκαμψη των εισπράξεων από το εξωτερικό από την ελληνική ναυτιλία το 2014, συνοδεύτηκε με σημαντική πτώση των πληρωμών στο εξωτερικό από τον ίδιο τομέα με αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση του πλεονάσματος του ισοζυγίου των διεθνών μεταφορών (εισπράξεις από μείον πληρωμές στο εξωτερικό από ναυτιλιακές επιχειρήσεις εγκατεστημένες στην Ελλάδα) κατά +20,3% στο 1ο 5μηνο.2014. Οι εξελίξεις αυτές αποτελούν ένδειξη της αποκατάστασης σε σημαντικό βαθμό της εμπιστοσύνης στην σταθερότητα της ελληνικής οικονομίας μέσα στο Ευρώ και στις προοπτικές ανάκαμψης και ανάπτυξής της το 2014 και στα επόμενα έτη. Στο βαθμό που η ελληνική οικονομία θα επανέλθει σε ικανοποιητική ανοδική πορεία αναμένεται και σταθερή ανοδική πορεία των εσόδων από την ελληνική ναυτιλία, τα οποία αναμένεται να αποτελέσουν σημαντικό παράγοντα αύξηση των ελληνικών εξαγωγών και του ΑΕΠ σε ολόκληρη την περίοδο 2015-2020.
δ) Σημειώνεται επίσης η σημαντική αύξηση του πλεονάσματος του ισοζυγίου των κεφαλαιακών μεταβιβάσεων κατά € 315,5 εκατ., ή κατά 28,2%, στο 1ο 5μηνο.2014 λόγω των αυξημένων εισροών επιχορηγήσεων από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ-28 για επενδύσεις στην Ελλάδα. Οι εισροές αυτές είναι κατ’ εξοχή αναπτυξιακές και δεν δημιουργούν υποχρεώσεις επιστροφής κεφαλαίων για τη χώρα. Αποτελούν, επομένως αναπόσπαστο μέρος του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών (ΙΤΣ) της χώρας.
Με βάση τα ανωτέρω το έλλειμμα του ΙΤΣ της χώρας μειώθηκε σημαντικά στο 1ο 5μηνο.2014 στα € 1,05 δις (-0,58% του ΑΕΠ του 2014), και ήταν μειωμένο κατά -52,1% σε ετήσια βάση, μετά τη μείωσή του κατά -57,08% στο 1ο 5μηνο.2013, και επίσης κατά -52,1% στο 1ο 5μηνο.2012 μετά την πολύ μεγάλη πτώση του και κατά -187% στο 1ο 5μηνο.2011. Για το έτος 2014 αναμένεται τώρα ότι το ΙΤΣ με τις κεφαλαιακές μεταβιβάσεις θα είναι και πάλι πλεονασματικό στα επίπεδα του 0,5% του ΑΕΠ, από πλεόνασμα ύψους 1,3% του ΑΕΠ το 2013.
Το αναμενόμενο μικρότερο πλεόνασμα στο ΙΤΣ το 2014, οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι η εισροή επιχειρηματικών κεφαλαίων από το εξωτερικό για επενδύσεις στην ελληνική οικονομία ήταν επίσης εντυπωσιακή στο 1ο 5μηνο 2014 και αναμένεται να είναι το ίδιο σημαντική και για το 2014 ως σύνολο. Ειδικότερα, σημειώθηκε αύξηση των Ξένων Άμεσων Επενδύσεων (ΞΑΕ) από ξένους κατοίκους στην Ελλάδα στα € 881,2 εκατ. στο 1ο 5μηνο.2014, από € 327,2 εκατ. στο 1ο 5μηνο.2013 και από εκροές € 905,4 εκατ. στο 1ο 5μηνο.2012. Πιο εντυπωσιακή ήταν η αύξηση των εισροών κεφαλαίων για επενδύσεις χαρτοφυλακίου (κυρίως ΑΜΚ τραπεζών και ομολογιακή έκδοση Ελλ. Δημοσίου) από ξένους κατοίκους (θεσμικούς επενδυτές και τράπεζες), που ανήλθαν στα € 7,63 δις στο 1ο 5μηνο.2014, έναντι εκροών ύψους € 6,32 δις στο 1ο 5μηνο.2013 και εκροών ύψους € 30,85 δις στο 1ο 5μηνο.2012.
Αυτές οι εισροές αναμένεται να συμβάλουν στην αύξηση των επενδύσεων και γενικά της εγχώριας ζήτησης και κατά συνέπεια στην ανάκαμψη της οικονομίας. Ταυτόχρονα, ωστόσο, η επαν-εισροή επιχειρηματικών κεφαλαίων από το εξωτερικό και η αύξηση της εγχώριας ζήτησης, ιδιαίτερα για επενδύσεις αλλά και για κατανάλωση, συμβάλλουν και στην αύξηση των εισαγωγών αγαθών και υπηρεσιών και επομένως περιορίζουν την τάση για αύξηση του πλεονάσματος του ΙΤΣ.
Σχετικά με το μεγάλο θέμα των ελληνικών εξαγωγών που απασχολεί πολλούς αναλυτές και σχολιαστές τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, σημειώνονται τα ακόλουθα:
α) Όπως ήδη τονίστηκε ανωτέρω και έχει αναλυθεί εκτενώς σε προηγούμενα Εβδομαδιαία Δελτία, όλες οι κατηγορίες εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών (εκτός των εσόδων από τη ναυτιλία) σημειώνουν σημαντική ανάκαμψη και ανάπτυξη στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στην περίοδο 2009-2014, παρά την δραματική πτώση του ΑΕΠ και των εισαγωγών της χώρας στην ίδια περίοδο. Ως αποτέλεσμα έχει σημειωθεί σημαντική αύξηση των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών ως ποσοστό του ΑΕΠ στην ίδια περίοδο που μειώθηκε κατακόρυφα το ποσοστό των εισαγωγών ως προς το ΑΕΠ (Διάγραμμα 1.).
β) Ο μόνος εξαγωγικός τομέας στον οποίο σημειώθηκε σημαντική αρνητική εξέλιξη τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα κατά το 2009 ήταν οι εισπράξεις από την ελληνική ποντοπόρο ναυτιλία. Οι εισπράξεις αυτές διαμορφώθηκαν στα € 12,09 δις το 2013, από € 19,19 δις το 2008 σημειώνοντας μεγάλη πτώση κατά € 7,1 δις (με πτώση κατά € 5,6 δις εντός του 2009). Σημειώνεται ότι οι εισπράξεις από τη ναυτιλία είχαν ανέλθει στα € 19,19 δις το 2008 με άνοδό τους κατά 122,1% έναντι του 2000. Όταν κατάρρευσε η εμπιστοσύνη στην ελληνική οικονομία το 2009 σημειώθηκε η προαναφερθείσα μεγάλη πτώση των εισροών αυτών των εισοδημάτων και κεφαλαίων στην Ελλάδα μειώνοντας ανάλογα και τις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2009, όπως φαίνεται στο Διάγραμμα 1.
γ) Αυτή η μεγάλη πτώση των εισροών εισοδημάτων και κεφαλαίων από την ελληνική ναυτιλία προσδιορίζει την αρνητική πορεία των ελληνικών εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών που καταγράφεται και από τους αναλυτές του ΔΝΤ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε τελευταίες εκθέσεις τους και φαίνεται επίσης στο Διάγραμμα 1. Έτσι, οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών στην Ελλάδα φαίνεται να καταποντίζονται στην περίοδο 2008-2013, αντίθετα με τις άλλες χώρες που εφαρμόζουν προγράμματα προσαρμογής, των οποίων οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών σημειώνουν εντυπωσιακή άνοδο.
Αυτή η πτώση των ελληνικών εξαγωγών παρουσιάζεται ως απόδειξη ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να μην είναι διεθνώς ανταγωνιστική, παρά την ήδη σημειωθείσα εντυπωσιακή εσωτερική υποτίμηση, άνω του 20% στην περίοδο 2009-2014, που έχει επαναφέρει την διεθνή ανταγωνιστικότητα της χώρας – με βάση το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος – στα επίπεδα του 1994.
Ειδικότερα, οι αναλυτές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (European Economy, June 2014) αναφέρονται στο «αίνιγμα των χαμένων ελληνικών εξαγωγών», το οποίο επιχειρούν να λύνουν χωρίς, ωστόσο, αναφορά στη μεγάλη πτώση των εισπράξεων από τη ναυτιλία κατά € 7,1 δις. Ως βασικό παράγοντα που συμβάλλει στη διαμόρφωση των ελληνικών εξαγωγών κατά περίπου 33% χαμηλότερα από το επίπεδο στο οποίο θα έπρεπε να ανέρχονταν σε μια χώρα με το επίπεδο ανάπτυξης και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Ελλάδος, θεωρούν την «χαμηλή ποιότητα των θεσμών» στην Ελλάδα, έναντι του μέσου όρου των χωρών του ΟΟΣΑ και της ΕΕ-28.
Ωστόσο, όπως φαίνεται στο Διάγραμμα 2, χωρίς τα χαμένα έσοδα από τη ναυτιλία (που ελάχιστη σχέση έχουν με την ποιότητα των θεσμών, ή με την ανταγωνιστικότητα κόστους στην Ελλάδα) δεν φαίνεται να υπάρχει σημαντικό θέμα χαμένων ελληνικών εξαγωγών, ιδιαίτερα στην περίοδο 2009-2014. Οι τελευταίες, όχι μόνο δεν είχαν «φοβερά φτωχή» εξέλιξη, αλλά, αντίθετα, είχαν αξιοσημείωτη αύξηση στην περίοδο 2009-2014. Αυτό δε συνέβη, παρά τα τεράστια προβλήματα, ακόμη και ποσοτικά και χρηματοδοτικά εμπόδια στην ανάπτυξή τους, που αντιμετώπισαν στην περίοδο της μεγάλης κρίσης στην Ελλάδα. Μάλιστα, αν ως έτος βάσης επιλεγεί το 2009, οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών της Ελλάδος, ειδικότερα δε εκείνες που παράγονται στην εγχώρια οικονομίας της, είχαν ανάλογη αύξηση με τις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών της Ιρλανδία και της Ιταλίας και ελαφρά χαμηλότερο ρυθμό αύξησης από τις αντίστοιχες εξαγωγές της Ισπανίας και της Πορτογαλίας – οι οποίες πράγματι σημείωσαν ακόμη πιο εντυπωσιακή αύξηση των εξαγωγών τους από την Ελλάδα στην περίοδο 2009-2013. Αυτό συνέβη προφανώς διότι οι εξαγωγές όλων των άλλων χωρών που εφήρμοσαν προγράμματα προσαρμογής στην περίοδο 2009-2013 δεν αντιμετώπισαν τα μεγάλα χρηματοδοτικά και ποσοτικά εμπόδια που αντιμετώπισαν οι ελληνικές εξαγωγές στην ίδια περίοδο. Επιπλέον, οι ευνοϊκές επιπτώσεις στις ελληνικές εξαγωγές από τη βελτίωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της χώρας αναμένεται να ενταθούν ουσιαστικά από το 2014 και στα επόμενα χρόνια, όπου σημειώνεται ήδη και αναμένεται να ενταθεί από το 2015 η εισροή επιχειρηματικών κεφαλαίων για επενδύσεις που θα αυξήσουν περαιτέρω την εξαγωγική δυνατότητα των ελληνικών επιχειρήσεων.
Το σπουδαιότερο δε είναι ότι από το 2014 ανακάμπτουν και οι εισπράξεις από την παγκόσμιας εμβέλειας ελληνική ναυτιλία και θα καταστούν και αυτές βασικός παράγοντας για την αύξηση των ελληνικών εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών και για την αύξηση των επενδύσεων και του ΑΕΠ της χώρας στα επόμενα έτη.
Όσον αφορά το χαμηλό ποσοστό των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών στο ΑΕΠ της χώρας, που πράγματι είχε περιοριστεί στο πολύ χαμηλό 20,1% το 2009 (βλέπε Διάγραμμα 1), και αυτό δεν δικαιολογεί την εκτίμηση ότι η Ελλάδα είναι «μια απίστευτα κλειστή οικονομία». Κατ’ αρχήν, η Ελλάδα έχει απελευθερώσει πλήρως τις εμπορικές της συναλλαγές και το λογαριασμό κεφαλαίων της από το 1994 και από το 2001 είναι πλήρες μέλος της ΖτΕ. Επομένως, η ελληνική οικονομία είναι απολύτως σύμφωνη με τον ορισμό της ανοικτής οικονομίας. Το χαμηλό ποσοστό των εξαγωγών αγαθών και ακόμη και των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών στο ΑΕΠ της χώρας επίσης έχει αναλυθεί εκτενώς και εξηγηθεί, τουλάχιστον από τη δεκαετία του 1980. Έως το 2009 η Ελλάδα χρηματοδοτούσε ένα σχετικά πολύ χαμηλό ποσοστό των εισαγωγών της σε αγαθά με εξαγωγές αγαθών (είχε ένα μεγάλο έλλειμμα στο εμπορικό της ισοζύγιο) διότι το υπόλοιπο μέρος των εισαγωγών χρηματοδοτούνταν με το πλεόνασμα των ισοζυγίων των αδήλων πόρων (δηλαδή των ισοζυγίων υπηρεσιών, εισοδημάτων και εισοδηματικών και κεφαλαιακών μεταβιβάσεων) και με το πλεόνασμα του λογαριασμού κεφαλαίων. Είχε μεγάλο έλλειμμα, έως και 12% του ΑΕΠ στο ΙΤΣ διότι το χρηματοδοτούσε με τις τεράστιες αυτόνομες καθαρές εισροές κεφαλαίων από το εξωτερικό. Συνολικά, η Ελλάδα είχε τα ανωτέρω ελλείμματα και το χαμηλό ποσοστό των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών στο ΑΕΠ της, επειδή ως απολύτως ανοικτή οικονομία δεχόταν χωρίς επιφύλαξη αυτές τις μεγάλες και αυξανόμενες αυτόνομες εισροές κεφαλαίων από το εξωτερικό και τις χρησιμοποιούσε για να χρηματοδοτήσει τη συνεχή αύξηση των εγχώριων εισοδημάτων και της εγχώριας ζήτησης και των εισαγωγών στην οικονομία της.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.