Μειώσεις έως και 20% στις συντάξεις από το 2015

Της Μαίρης Λαμπαδίτη

Mειώσεις έως 20% στις συντάξεις αλλά και μικρές αυξήσεις θα επιφέρει σε βάθος χρόνου το νέο καθεστώς υπολογισμού των συντάξεων που θα εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2015 με άξονα τη βασική σύνταξη των 360 ευρώ.

■ Οι συντάξεις για όσους θεμελιώνουν δικαίωμα μέχρι 31/12/2014 στο ΙΚΑ δεν έχουν ουσιαστικά καμία αλλαγή και εξακολουθούν να υπολογίζονται με βάση τον μέσο όρο των ετήσιων αποδοχών της καλύτερης πενταετίας μέσα στην τελευταία δεκαετία.

■ Για όσους, όμως, θεμελιώνουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα από 1/1/2015 και μετά εφαρμόζεται ο νέος τρόπος υπολογισμού με βάση ολόκληρο τον εργασιακό βίο που οδηγεί μοιραία σε μειώσεις.

Για πολλά χρόνια, ωστόσο, θα ισχύσει μεικτό σύστημα υπολογισμού. Για παράδειγμα, όσοι συνταξιοδοτηθούν το 2015 η σύνταξή τους θα αποτελείται από το άθροισμα δύο επιμέρους ποσών: το πρώτο ποσό θα αντιστοιχεί στον χρόνο ασφάλισης μέχρι 31/12/2010 και το δεύτερο θα αντιστοιχεί στον χρόνο ασφάλισης που συμπληρώθηκε από 1/1/2011 και μετά.

■ Βαρύτερες απώλειες έως 18%-20% θα υποστούν σε βάθος χρόνου οι ασφαλισμένοι με υψηλές αποδοχές και λιγότερα από 25 χρόνια ασφάλισης.

■ Κερδισμένοι θα βγουν όσοι έχουν χαμηλές αποδοχές κάτω από 1.000 ευρώ και τουλάχιστον 37 έτη ασφάλισης. Οι αυξήσεις στις συντάξεις γι’ αυτή την κατηγορία ασφαλισμένων μπορεί να φτάσουν το 12%.

■ Την πρώτη πενταετία 2015-2020 οι μειώσεις θα είναι μικρές, της τάξης του 2%.

■ Τη δεκαετία 2020-2030 οι μειώσεις θα φθάσουν κατά μέσο όρο το 4,5%.

■ Τη δεκαπενταετία 2030-2045, όταν το νέο σύστημα θα έχει ωριμάσει, οι μειώσεις κατά μέσο όρο θα ανέρχονται σε 7,5% ενώ σε ορισμένες κατηγορίες θα ξεπερνούν το 25%.

Για τον καθορισμό του ύψους της βασικής σύνταξης, σύμφωνα με τον νόμο Λοβέρδου – Κουτρουμάνη (Ν.3863/2010), θα λαμβάνονται υπόψη το ΑΕΠ και η μεταβολή του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι, αν ληφθούν υπόψη τα οικονομικά μεγέθη του 2014, τότε η βασική σύνταξη διαμορφώνεται στα 360 ευρώ. Αν όμως ληφθεί υπόψη η περίοδος 2010-2014, η βασική σύνταξη θα συρρικνωθεί στα 330 ευρώ.

Εκτός από τη βασική σύνταξη, από τις αρχές του 2015, όσοι συνταξιοδοτούνται θα λαμβάνουν και τη λεγόμενη αναλογική σύνταξη, η οποία αντιστοιχεί στα έτη της ασφάλισής τους μετά το 2011, με συντελεστές από 0,8% έως και 1,5% για κάθε εργάσιμο έτος.

Ο υπουργός Εργασίας έχει ορίσει υπηρεσιακή επιτροπή για την προετοιμασία της εφαρμογής του νέου νόμου, που αλλάζει εκ θεμελίων το ασφαλιστικό οικοδόμημα της χώρας. Το έργο είναι περίπλοκο καθώς απαιτεί διευκρινίσεις, υπουργικές αποφάσεις και αλλαγή λογισμικού στα Ταμεία. Τους τρεις μήνες που υπολείπονται πρέπει να αποσαφηνιστούν θέματα σχετικά με τις συντάξεις χηρείας, αναπηρίας και τη διαδοχική ασφάλιση. Το πιο σημαντικό που πρέπει να διευκρινιστεί είναι αν τη βασική σύνταξη των 360 ευρώ, που δικαιούνται ανασφάλιστοι και άποροι ηλικιωμένοι, θα την εισπράττουν στα 65 όπως όριζε ο νόμος του 2010 ή στα 67 έτη όπως ορίζει ο Ν.4093 του 2012.

Με την εφαρμογή του νόμου Λοβέρδου – Κουτρουμάνη, η μείωση στις συντάξεις επέρχεται σταδιακά. Η τρόικα όμως απαιτεί οι μειώσεις να επιτευχθούν το συντομότερο δυνατό, γι’ αυτό και έθεσε στις διαπραγματεύσεις του Παρισιού θέμα μείωσης των κατώτατων συντάξεων, με το επιχείρημα ότι δεν απέχουν πολύ από τον κατώτατο μισθό, με αποτέλεσμα να δημιουργείται αντικίνητρο για την απασχόληση.

Στο στόχαστρο των δανειστών μπαίνουν οι κατώτατες συντάξεις και το ΕΚΑΣ, γιατί σε αυτή την κατηγορία εντοπίζεται μικρότερη αναλογικότητα εισφορών – παροχών. Δηλαδή με 15 χρόνια ασφάλισης μπορεί κάποιος να εξασφαλίσει την κατώτατη σύνταξη του ΙΚΑ, ύψους 495 ευρώ, η οποία εμπεριέχει ένα μεγάλο κομμάτι (175 ευρώ κατά μέσο όρο) προνοιακής επιχορήγησης από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Μια άλλη κατηγορία συντάξεων που ενισχύονται με προνοιακό μπόνους ύψους 220 ευρώ είναι οι συντάξεις του πρώην ΤΕΒΕ. Αν καταργηθεί το μπόνους, οι 250.000 συνταξιούχοι που ανήκουν στο πρώην ΤΕΒΕ θα υποστούν απώλειες 30%-36%.

Το υπουργείο Εργασίας έχει αποκλείσει κάθε ενδεχόμενο μείωσης των κατώτατων συντάξεων. Ωστόσο έχει ζητήσει και έχει λάβει από το πρώην ΤΕΒΕ καταστάσεις στις οποίες υπογραμμίζεται η μικρότερη αναλογία εισφορών – παροχών.

Στο ίδιο μήκος κύματος, με στόχο τη μείωση της κρατικής δαπάνης, κινείται και η πρόταση της τρόικας για αύξηση του ελάχιστου ορίου συνταξιοδότησης από τη 15ετία στην 20ετία (6.000 ένσημα αντί για 4.500).

Το μέτρο κρίθηκε από τους συνδικαλιστές και την αντιπολίτευση ακραία αντικοινωνικό εξαιτίας της υψηλής ανεργίας, καθώς χιλιάδες άνεργοι δεν θα καταφέρουν ποτέ να συμπληρώσουν τις προϋποθέσεις προκειμένου να πάρουν έστω και την ελάχιστη σύνταξη. Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ, σήμερα καταγράφονται 350.000 άνεργοι χωρίς επίδομα ανεργίας, ηλικίας 45-64 ετών, οι οποίοι ελπίζουν να πάρουν μια σύνταξη αφού δεν είναι δυνατόν να βρουν δουλειά. Αν γίνουν πιο αυστηρές οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, αυτή η «ώριμη» γενιά των ανέργων που δημιούργησε η κρίση θα αρκεστεί στη βασική σύνταξη των 360 ευρώ όταν φτάσει στην ηλικία των 67 ετών.

Το ΠΑΣΟΚ έχει διαμηνύσει σε όλους τους τόνους ότι θα ασκήσει βέτο να μην περάσει η συγκεκριμένη πρόταση αλλά και οποιαδήποτε νέα επώδυνη ασφαλιστική ρύθμιση έρθει προς ψήφιση.

Ανησυχητική μείωση εσόδων στα Ταμεία

Την ώρα που το οικονομικό επιτελείο επιβάλλει με όλους τους τρόπους «ρήτρα μηδενικού ελλείμματος» στα Ταμεία προκειμένου να συντηρούνται με ίδιους πόρους ώστε να ελαχιστοποιηθεί η συνεισφορά των κρατικών επιχορηγήσεων, τα έσοδα σημειώνουν ανησυχητική κάμψη της τάξης του 15% κατά μέσο όρο τους τελευταίους μήνες. Για να περιορίσει τις απώλειες το οικονομικό επιτελείο ξεπάγωσε τις διαδικασίες συμψηφισμού ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τα ασφαλιστικά ταμεία με επιστροφές φόρου ή ΦΠΑ. Αιτία της υστέρησης εσόδων είναι η χαλάρωση των οφειλετών που σταμάτησαν να πληρώνουν μετά τις πρωθυπουργικές δηλώσεις, ότι θα προωθηθεί ευνοϊκότερη ρύθμιση χρεών έως 100 δόσεις.

«Ποιος θα μπει σε ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών σήμερα με 33 δόσεις, όταν περιμένει να ανακοινωθεί ένα ευνοϊκότερο μέτρο;» αναρωτιέται ανώτατο στέλεχος του ΟΑΕΕ, υπογραμμίζοντας ότι οι μισοί από τους οφειλέτες που υπέβαλαν αίτηση για την πάγια ρύθμιση κατέβαλαν την πρώτη δόση και στη συνέχεια σταμάτησαν να πληρώνουν, με αποτέλεσμα να τεθούν εκτός ρύθμισης. Η ασάφεια και η καθυστέρηση της ανακοίνωσης των μέτρων -εκτιμά το ανώτατο στέλεχος του ΟΑΕΕ- θα δημιουργήσουν ακόμα μεγαλύτερη κάμψη στα έσοδα του Οργανισμού, ο οποίος, πλην της κρατικής χρηματοδότησης που έχει σχεδόν απορροφηθεί, θα χρειαστεί ενίσχυση 100 εκατ. ευρώ από τον λογαριασμό ΑΚΑΓΕ για να αντεπεξέλθει στις υποχρεώσεις του έως το τέλος του έτους.