Εμφραγμα στις τράπεζες από «αστοχία» νόμου

Του Αλέξανδρου Κασιμάτη

Μεταξύ Σκύλλας και Χάρυβδης βρίσκονται οι ελληνικές τράπεζες για τα stress tests της ΕΚΤ. Το μαξιλάρι ασφαλείας από τη μετατροπή του αναβαλλόμενου φόρου σε κεφαλαιακή απαίτηση, ρύθμιση που έδωσε μεγάλη ανάσα στις τράπεζες, είναι μετέωρο μετά την παρέμβαση της European Banking Authority (EBA), ενώ παράλληλα η Κομισιόν έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να θεωρηθεί η επίμαχη ρύθμιση ως κρατική ενίσχυση. Η συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση του υπουργείου Οικονομικών που ψηφίστηκε από τη Βουλή αποδείχτηκε ότι ήταν σε δυσαρμονία με το θεσμικό πλαίσιο της ΕΒΑ.

Η συζήτηση γύρω από το τεχνικό θέμα της αναβαλλόμενης φορολογίας είναι ουσιαστική και ιδιαίτερα σημαντική, καθώς εξασφαλίζει πρόσθετο κεφαλαιακό μαξιλάρι ύψους 3 δισ. ευρώ για τις τέσσερις συστημικές τράπεζες. Τις επόμενες εβδομάδες, με τροπολογία θα πρέπει να αναπροσαρμοστεί η ρύθμιση για τη μετατροπή του αναβαλλόμενου φόρου σε κεφαλαιακή απαίτηση ώστε να καμφθούν οι ενστάσεις από την πλευρά ΕΚΤ – ΕΒΑ.

Συγκεκριμένα, η ΕΒΑ ζητά να γίνουν οι εξής αλλαγές στις διατάξεις που ψήφισε η Βουλή:

1 Αν το Δημόσιο πληρώσει την εγγύηση (στην περίπτωση που οι τράπεζες δεν καταφέρουν να συμψηφίσουν με τα κέρδη τους τις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις), να το πράξει με μετρητά και όχι με ομόλογα.

2 Οι τράπεζες να κατοχυρώνονται με απευθείας απαίτηση κατά του Δημοσίου, που σημαίνει ότι θα χρειαστεί να πάρουν προβλέψεις.

3 Η διάρκεια του συμψηφισμού της φορολογικής απαίτησης να μειωθεί από την 30ετία στη 12ετία.

4 Παρά την εκτενή αναφορά στη ρύθμιση για τις δημοσιονομικές επιπτώσεις, δεν έχει τηρηθεί επακριβώς η διαδικασία έγκρισης από την ΕΛΣΤΑΤ.

Το θέμα συζητήθηκε σε ειδική σύσκεψη που έγινε την Πέμπτη στο υπουργείο Οικονομικών υπό τον κ. Γκίκα Χαρδούβελη προκειμένου να βρεθεί λύση. Οι παραπάνω παρατηρήσεις θα υιοθετηθούν από την ελληνική πλευρά ώστε οι τράπεζες να προσμετρήσουν το όφελος από τις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και ταυτόχρονα το Δημόσιο να εξασφαλίσει ότι τα κεφάλαια του ΤΧΣ θα παραμείνουν διαθέσιμα για την κάλυψη δημοσιονομικών αναγκών.

Καθώς όμως το πρόβλημα εκδηλώθηκε μόλις 14 ημέρες πριν από την ανακοίνωση των stress tests, η ωφέλεια των 3 δισ. για τις ελληνικές τράπεζες δεν θα μετριάσει τις κεφαλαιακές ανάγκες που θα αναδείξει ο έλεγχος της ΕΚΤ, αλλά θα προσμετρηθεί όταν διευθετηθεί νομικά το ζήτημα. Συνεπώς η όποια οικονομική ωφέλεια προκύπτει από την τελική ρύθμιση θα ενταχθεί στο πρόγραμμα κεφαλαιακής ενίσχυσης των τραπεζών που θα ακολουθήσει.

Ωστόσο, είναι άγνωστο προς το παρόν αν η ωφέλεια από τη ρύθμιση θα παραμείνει στα 3 δισ. ή ο πήχης θα χαμηλώσει. Για παράδειγμα, αν τελικά νομοθετηθεί ως απαίτηση κι όχι ως εγγύηση, οι τράπεζες θα εγγράψουν προβλέψεις. Σε κάθε περίπτωση, η συρρίκνωση της διάρκειας της κεφαλαιακής απαίτησης σε 12 χρόνια καθιστά το μέτρο πιο βαρύ για το Δημόσιο και γι’ αυτό συζητείται η μείωση της διάρκειας στα 20 χρόνια αντί στα 12, όπως π.χ. ισχύει στην Πορτογαλία. Προκαλεί απορία το πώς το υπουργείο Οικονομικών προώθησε στη Βουλή μια διάταξη που δεν ήταν συμβατή με το θεσμικό πλαίσιο της ΕΒΑ. Ουσιαστικά το υπουργείο έδωσε και στη συνέχεια πήρε πίσω το σωσίβιο που προσέφερε -και μάλιστα για ένα θέμα που οι τράπεζες διαθέτουν σχετική τεχνογνωσία.

Παράλληλα, όμως, βαριά πέφτει και η σκιά της Κομισιόν για τη μετατροπή του αναβαλλόμενου φόρου σε κεφαλαιακή απαίτηση, καθώς από τις αρχές Σεπτεμβρίου η εν λόγω επιτροπή είχε αμφιβολίες για το μέτρο, διατυπώνοντας το ερώτημα αν αποτελεί κρατική ενίσχυση. Η Κομισιόν έχει αφήσει το θέμα ανοιχτό τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία. Ωστόσο, οι όποιες ενέργειες γίνουν από την πλευρά της Κομισιόν δεν θα έχουν επίπτωση στα stress tests της ΕΚΤ, καθώς απαιτείται χρόνος για την αντίδρασή της, να εκδοθεί κοινοτική οδηγία κ.ο.κ.

Εκτός όμως από την εμπλοκή όσον αφορά στη ρύθμιση αυτή καθαυτή, στη Φρανκφούρτη όπου είχαν μεταβεί οι τραπεζίτες στις 13 και 14 Οκτωβρίου εν όψει των stress tests συνάντησαν και άλλα σχετικά προβλήματα.
Συγκεκριμένα πληροφορήθηκαν ότι πρέπει να συγκαλέσουν γενικές συνελεύσεις που θα εγκρίνουν ότι παραιτούνται οι μέτοχοι των δικαιωμάτων τους αν δεν καταφέρει η τράπεζα να συμψηφίσει με κέρδη τις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και πληρώσει το Δημόσιο την εγγύηση, η οποία μετατρέπεται υποχρεωτικά σε μετοχές. Από τις 14 ως τις 26 Οκτωβρίου δεν ήταν πρακτικά δυνατόν να συγκληθούν γενικές συνελεύσεις.

Να σημειωθεί ότι η ΕΚΤ είναι ενδεχόμενο να ετεροχρονίσει την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των stress tests και οι σχετικές ανακοινώσεις να γίνουν τελικά στις 31 και όχι στις 26 Οκτωβρίου. Προς το παρόν δεν υπάρχει απόφαση, αλλά είναι ένα ενδεχόμενο που εξετάζεται τις τελευταίες ημέρες.