Η Βουδαπέστη έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους ευρωπαϊκούς προορισμούς για τις μεγάλες κινηματογραφικές παραγωγές, προσελκύοντας διεθνή στούντιο, διάσημους ηθοποιούς και επενδύσεις εκατομμυρίων. Με κόστος γυρισμάτων έως και 50% χαμηλότερο από εκείνο των Ηνωμένων Πολιτειών, σύγχρονες εγκαταστάσεις και ένα σύστημα οικονομικών κινήτρων, η Ουγγαρία έχει δημιουργήσει μια ανταγωνιστική κινηματογραφική βιομηχανία που διεκδικεί σημαντικό μερίδιο της διεθνούς αγοράς.
Η επιτυχία της αποτυπώνεται στις παραγωγές που έχουν πραγματοποιηθεί στη χώρα. Από το βραβευμένο με Όσκαρ «Poor Things» του Γιώργου Λάνθιμου και το «Blade Runner 2049», μέχρι το «Dune», το «Dune: Part Two» και το «The Brutalist», η Ουγγαρία έχει φιλοξενήσει ορισμένες από τις πιο αναγνωρίσιμες κινηματογραφικές δημιουργίες των τελευταίων ετών.
Η παρουσία ηθοποιών όπως ο Άρνολντ Σβαρτσενέγκερ, ο Τομ Κρουζ, η Αν Χάθαγουεϊ, ο Λίαμ Χέμσγουορθ και η Ντακότα Φάνινγκ επιβεβαιώνει τη διεθνή απήχηση της χώρας, η οποία συνεχίζει να προσελκύει νέες παραγωγές, μεταξύ των οποίων και το «Wicker».
Το οικονομικό πλεονέκτημα που προσελκύει το Χόλιγουντ
Η ανάπτυξη της ουγγρικής κινηματογραφικής βιομηχανίας δεν στηρίζεται αποκλειστικά στη διαθεσιμότητα μεγάλων στούντιο. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει το χαμηλότερο κόστος παραγωγής, το οποίο δημιουργεί σημαντικά περιθώρια εξοικονόμησης για τις εταιρείες του Χόλιγουντ.
Οι δαπάνες για γυρίσματα μπορούν να είναι 30% έως 50% χαμηλότερες σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, χωρίς να απαιτούνται αντίστοιχοι περιορισμοί στην ποιότητα των εγκαταστάσεων ή στις τεχνικές δυνατότητες.
Ταυτόχρονα, η Βουδαπέστη προσφέρει ένα πρόσθετο πλεονέκτημα: τη δυνατότητα να μεταμορφώνεται κινηματογραφικά σε διαφορετικές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Η αρχιτεκτονική της, οι ιστορικοί δρόμοι και τα διαφορετικά αστικά τοπία έχουν επιτρέψει στην πόλη να χρησιμοποιηθεί ως σκηνικό για το Παρίσι, το Βερολίνο και τη Ρώμη, περιορίζοντας την ανάγκη μετακίνησης πολυμελών συνεργείων μεταξύ διαφορετικών χωρών. Ταινίες όπως οι «Εβίτα», «Max» και «Inferno» αξιοποίησαν αυτή τη δυνατότητα, αναδεικνύοντας τη σημασία της γεωγραφικής και αισθητικής ευελιξίας στην οικονομία των κινηματογραφικών παραγωγών.
Για τις εταιρείες παραγωγής, η συγκέντρωση εγκαταστάσεων, τεχνικών υπηρεσιών και διαφορετικών χώρων γυρισμάτων στην ίδια περιοχή μεταφράζεται σε χαμηλότερες λειτουργικές δαπάνες και καλύτερο προγραμματισμό.
Τα 193 εκατ. δολάρια και το στοίχημα των επενδυτικών κινήτρων
Το σημαντικότερο εργαλείο προσέλκυσης διεθνών παραγωγών είναι το σύστημα επιστροφής μέρους των επιλέξιμων δαπανών, το οποίο προβλέπει ενίσχυση που μπορεί να φτάσει το 30% του κόστους παραγωγής στην Ουγγαρία.
Ωστόσο, η προσωρινή αναστολή του προγράμματος και η επιβολή περιορισμών στις επιλέξιμες παραγωγές δημιούργησαν αβεβαιότητα στην αγορά. Η κινηματογραφική βιομηχανία χαρακτηρίζεται από μακροχρόνιο σχεδιασμό, καθώς οι μεγάλοι προϋπολογισμοί καταρτίζονται συχνά περισσότερο από έναν χρόνο πριν από την έναρξη των γυρισμάτων.
Επομένως, οποιαδήποτε αλλαγή στο καθεστώς ενισχύσεων επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα μιας χώρας.
Το πρόγραμμα επανεκκίνησε τον Δεκέμβριο, ενώ η νέα ουγγρική κυβέρνηση παρουσίασε προτάσεις για την ενίσχυση των διαθέσιμων κονδυλίων κατά 63 δισ. φιορίνια, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 193 εκατ. δολάρια.
Η αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών Ανίτα Όρμπαν έθεσε ως προτεραιότητα τη δημιουργία ενός σταθερού και προβλέψιμου πλαισίου, με στόχο την προσέλκυση περισσότερων διεθνών κινηματογραφικών επενδύσεων.
Το διακύβευμα είναι σημαντικό, καθώς οι παραγωγές δημιουργούν οικονομική δραστηριότητα που εκτείνεται πέρα από τα στούντιο, σε ξενοδοχεία, μεταφορές, εστίαση και εξειδικευμένες τεχνικές υπηρεσίες.
Από τους αδελφούς Λιμιέρ στις μεγάλες παραγωγές
Η σημερινή επιτυχία της Ουγγαρίας έχει βαθιές ιστορικές ρίζες. Το 1896, οι αδελφοί Λιμιέρ παρουσίασαν την κινηματογραφική εφεύρεσή τους στο Grand Hotel Royal της Βουδαπέστης, λίγους μήνες μετά τις πρώτες προβολές στο Παρίσι.
Ήδη από την ίδια χρονιά πραγματοποιήθηκαν κινηματογραφήσεις χαρακτηριστικών σημείων της πόλης, ενώ το 1901 δημιουργήθηκε η πρώτη ουγγρική ταινία που προοριζόταν για τη μεγάλη οθόνη.
Η ουγγρική συμβολή επεκτάθηκε αργότερα και στο αμερικανικό Χόλιγουντ.
Ο Άντολφ Ζούκορ υπήρξε συνιδρυτής της Paramount Pictures, ενώ ο Γουίλιαμ Φοξ δημιούργησε τη Fox Film Corporation, η οποία αποτέλεσε τη βάση για τη μετέπειτα Twentieth Century-Fox.
Η ιστορική αυτή σύνδεση αναδεικνύει μια κινηματογραφική παράδοση που σήμερα αξιοποιείται ως συγκριτικό επιχειρηματικό πλεονέκτημα.
Για την Ουγγαρία, η πρόκληση είναι πλέον η διατήρηση της δυναμικής απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό. Η σταθερότητα των κινήτρων, η συγκράτηση του κόστους και η συνεχής αναβάθμιση των υποδομών θα καθορίσουν κατά πόσον η χώρα θα ενισχύσει τη θέση της ως ένα από τα σημαντικότερα κινηματογραφικά κέντρα της Ευρώπης.