search icon

business stories

Από το θωρηκτό Αβέρωφ στα drones: Οι γνωστές και άγνωστες ιστορίες για τις δωρεές εκατομμυρίων στις Ενοπλες Δυνάμεις (Δείτε φωτογραφίες και βίντεο)

Από τις χρυσές δραχμές του Γεωργίου Αβέρωφ μέχρι τα drones και τις σύγχρονες στρατιωτικές υποδομές – Η διαχρονική προσφορά εφοπλιστών, επιχειρηματιών και ιδρυμάτων στην εθνική άμυνα

Στο μακρινό 1909, στα ναυπηγεία του Λιβόρνο της Ιταλίας, ένα πολεμικό πλοίο που προοριζόταν αρχικά για το ιταλικό Ναυτικό έμελλε να αλλάξει την πορεία της ελληνικής ιστορίας. Και αυτό γιατί η απόκτησή του από την Ελλάδα δεν ήταν μόνο αποτέλεσμα μιας σημαντικής κυβερνητικής απόφασης, αλλά και της τελευταίας επιθυμίας ενός Έλληνα επιχειρηματία που είχε δημιουργήσει μια τεράστια περιουσία στην Αίγυπτο.

Το όνομά του ήταν Γεώργιος Αβέρωφ. Είχε πεθάνει δέκα χρόνια νωρίτερα, χωρίς ποτέ να αντικρίσει το πλοίο που θα έφερε το όνομά του και θα συνέδεε την επιχειρηματική του επιτυχία με μερικές από τις σημαντικότερες στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας μεγαλώνοντας την Ελλάδα με ιστορικές μάχες απέναντι στον Τουρκικό στόλο.

Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, η παράδοση αυτή όχι μόνο δεν έχει χαθεί, αλλά γνωρίζει μια νέα περίοδο ανάπτυξης. Εφοπλιστές, μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι, ιδρύματα και ιδιώτες διαθέτουν εκατομμύρια ευρώ για την ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, χρηματοδοτώντας πλέον όχι μόνο πολεμικά πλοία, αλλά drones, στρατιωτικά νοσοκομεία, εγκαταστάσεις εκπαίδευσης και υποδομές κυβερνοάμυνας.

Από τον Ιούλιο του 2023 μέχρι τον Αύγουστο του 2026 οι καταγεγραμμένες δωρεές έφτασαν τα 116,8 εκατ. ευρώ, ενώ στις αρχές Νοεμβρίου ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας έκανε λόγο για περίπου 130 εκατ. ευρώ.

Την ίδια στιγμή, μια νέα πρωτοβουλία για τη συγκέντρωση 250 εκατ. ευρώ από την ελληνική εφοπλιστική κοινότητα, με στόχο την απόκτηση σύγχρονων επιχειρησιακών μέσων για το Πολεμικό Ναυτικό, φιλοδοξεί να ανοίξει ένα ακόμη κεφάλαιο στην ιστορία των μεγάλων εθνικών δωρεών.

Με αφορμή την Ημέρα των Ενόπλων Δυνάμεων, στις 21 Νοεμβρίου, η διαδρομή από τον Αβέρωφ μέχρι τους σημερινούς επιχειρηματίες αναδεικνύει μια λιγότερο γνωστή πλευρά της σχέσης του ελληνικού επιχειρηματικού κόσμου με την εθνική άμυνα.

Ο επιχειρηματίας από το Μέτσοβο που χρηματοδότησε έναν θρύλο

Ο Γεώργιος Αβέρωφ δεν ήταν εφοπλιστής, ήταν όμως ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες επιχειρηματίες και εθνικούς ευεργέτες του 19ου αιώνα.

Με καταγωγή από το Μέτσοβο, εγκαταστάθηκε στην Αίγυπτο, όπου απέκτησε μεγάλη περιουσία από τις εμπορικές του δραστηριότητες. Το όνομά του συνδέθηκε με σπουδαίες δωρεές, από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο μέχρι την αναμαρμάρωση του Παναθηναϊκού Σταδίου.

Ωστόσο, μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις του αφορούσε το Πολεμικό Ναυτικό. Με τη διαθήκη του, που συντάχθηκε το 1898, προέβλεψε ότι το 20% της περιουσίας του θα διατεθεί για την απόκτηση πολεμικού πλοίου που θα έφερε το όνομά του.

Το κληροδότημα έφτασε τα 8 εκατομμύρια χρυσές δραχμές, ποσό τεράστιο για την εποχή.

Η ευκαιρία παρουσιάστηκε το 1909, όταν η Ελλάδα αποφάσισε να αποκτήσει το θωρακισμένο καταδρομικό που κατασκευαζόταν στα ναυπηγεία Ορλάντο του Λιβόρνο.

Η συνολική αξία αγοράς ανήλθε σε 23.650.000 χρυσές δραχμές, με το κληροδότημα Αβέρωφ να καλύπτει περίπου το ένα τρίτο. Μάλιστα, τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν ως προκαταβολή, εξασφαλίζοντας την αγορά του πλοίου μέσα από τα χέρια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία επίσης το διεκδικούσε.

Δύο χρόνια αργότερα, το Θωρηκτό «Αβέρωφ» εντάχθηκε στον ελληνικό Στόλο και στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-1913, υπό τον ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις νικηφόρες ναυμαχίες της Έλλης και της Λήμνου, συμβάλλοντας στην επέκταση της ελληνικής επικράτειας.

Το αποτέλεσμα εκείνης της δωρεάς αποδείχθηκε πολύ σημαντικότερο από την οικονομική της αξία.

Από το Ταμείο Εθνικού Στόλου στα 54 εκατ. δολάρια του 1974

Η περίπτωση Αβέρωφ δεν υπήρξε μεμονωμένη πράξη ευεργεσίας.

Ήδη από το 1866 είχε ιδρυθεί η «Εταιρεία για Σχηματισμό Εθνικού Στόλου», με στόχο τη συγκέντρωση χρημάτων για την απόκτηση πολεμικών πλοίων. Το 1900 δημιουργήθηκε το Ταμείο Εθνικού Στόλου, στο οποίο περιήλθαν η περιουσία της εταιρείας και το κληροδότημα Αβέρωφ.

Στην ιστορία του καταγράφονται δωρεές Ελλήνων από την Αίγυπτο, την Ινδία, την Κίνα, την Αιθιοπία και τη Νέα Ζηλανδία.

Ένα ακόμη σημαντικό κεφάλαιο γράφτηκε το 1974, μέσα στην εθνική κρίση που προκάλεσε η τουρκική εισβολή στην Κύπρο.

Τότε, οι Έλληνες εφοπλιστές κινητοποιήθηκαν προσφέροντας 44 εκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή έξι πυραυλακάτων και τον εξοπλισμό τους. Στην προσπάθεια συμμετείχαν και ομογενειακές οργανώσεις, συγκεντρώνοντας επιπλέον 10 εκατομμύρια δολάρια.

Συνολικά, η κινητοποίηση απέφερε 54 εκατομμύρια δολάρια, αποδεικνύοντας ότι η συλλογική χρηματοδότηση εξοπλιστικών προγραμμάτων από τη ναυτιλιακή κοινότητα έχει βαθιές ιστορικές ρίζες.

Ιάκωβος Τσούνης: Ο εφοπλιστής που άφησε την περιουσία του στις Ένοπλες Δυνάμεις

Ανάμεσα στους σύγχρονους συνεχιστές αυτής της παράδοσης ξεχωρίζει ο Ιάκωβος Τσούνης, ο εφοπλιστής που συνέδεσε το όνομά του με σημαντικές προσφορές προς τις Ένοπλες Δυνάμεις.

Ο Τσούνης, που έφυγε από τη ζωή τον Απρίλιο του 2021, είχε αναπτύξει φιλανθρωπική δράση ήδη από τη δεκαετία του 1950, προσφέροντας οικονομική βοήθεια και εξοπλισμό σε στρατιωτικές μονάδες.

Σύμφωνα με στοιχεία που είχε δημοσιοποιήσει το υπουργείο Εθνικής Άμυνας κατά τη βράβευσή του, η συνολική αξία των δωρεών του είχε φτάσει περίπου τα 23 εκατ. ευρώ.

Ανάμεσα στις σημαντικότερες προσφορές του ήταν 60 αποβατικά σκάφη για τις Ειδικές Δυνάμεις, η ανακαίνιση του έκτου ορόφου του 401 Γενικού Στρατιωτικού Νοσοκομείου Αθηνών και η χρηματοδότηση του Μνημείου των Αθανάτων.

Ωστόσο, η σημαντικότερη ίσως απόφασή του δεν αφορούσε κάποια μεμονωμένη δωρεά. Με τη διαθήκη του επέλεξε να αφήσει την περιουσία του στις Ένοπλες Δυνάμεις, συνεχίζοντας μια παράδοση που είχαν θεμελιώσει οι μεγάλοι ευεργέτες του 19ου αιώνα.

Ο Πάνος Λασκαρίδης και οι δωρεές που ξεπέρασαν τα όρια του Ναυτικού

Ξεχωριστή θέση στην ιστορία των σύγχρονων δωρεών κατέχει και ο εφοπλιστής Πάνος Λασκαρίδης, η προσφορά του οποίου δεν περιορίζεται πλέον στο Πολεμικό Ναυτικό.

Σημαντικότερη ίσως πτυχή της δραστηριότητάς του είναι η παραχώρηση τεσσάρων μεγάλων πλοίων γενικής υποστήριξης, των «Άτλας Ι», «Ηρακλής», «Αίας» και «Περσέας», που ενίσχυσαν τις δυνατότητες του ελληνικού Στόλου.

Το 2024, στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας, πραγματοποιήθηκε η τελετή ένταξης του «Περσέα», ενός πλοίου γενικής υποστήριξης ειδικών επιχειρήσεων, που παραχωρήθηκε ως δωρεά του εφοπλιστή.

Οι προσφορές του περιλαμβάνουν επίσης εξοπλισμό για πολεμικά πλοία και παρεμβάσεις στο Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών.

Το πιο πρόσφατο κεφάλαιο, ωστόσο, αφορά την Πολεμική Αεροπορία. Τον Ιούλιο του 2026 υπεγράφη σύμβαση δωρεάς για νέες εγκαταστάσεις της 5ης Μοίρας Ικάρων στη Σχολή Ικάρων, με χρηματοδότηση 4,5 εκατ. ευρώ.

Το έργο προβλέπει ένα σύγχρονο διώροφο κτίριο περίπου 4.000 τετραγωνικών μέτρων, με 128 κλίνες και ειδικούς χώρους μελέτης για τους αυριανούς αξιωματικούς.

Από τα πολεμικά πλοία στα drones και τον κυβερνοχώρο

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συμμετοχή επιχειρηματιών στη χρηματοδότηση τεχνολογιών αιχμής.

Χαρακτηριστική είναι η προσφορά του Αθανάσιου Λασκαρίδη, ο οποίος εμφανίζεται στους επίσημους πίνακες δωρεών του 2024 με συνεισφορά 5,75 εκατ. ευρώ για την απόκτηση δύο μη επανδρωμένων αεροσκαφών V-BAT της αμερικανικής Shield AI, για τον Στρατό Ξηράς.

Παράλληλα, το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανασίου Κ. Λασκαρίδη καταγράφεται με δωρεά 5 εκατ. ευρώ για νέο κτίριο στο Στρατόπεδο Παπάγου, το οποίο θα στεγάσει τη Διεύθυνση Κυβερνοχώρου του ΓΕΕΘΑ.

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η δωρεά του εφοπλιστή Κωνσταντίνου Μαρτίνου, ύψους 4,5 εκατ. ευρώ, για ακόμη ένα σύστημα V-BAT, η οποία περιλαμβάνεται στους καταλόγους του 2026.

Οι συγκεκριμένες προσφορές αναδεικνύουν τη μεταβολή των προτεραιοτήτων της εθνικής άμυνας: από τα συμβατικά οπλικά συστήματα στις τεχνολογίες επιτήρησης, συλλογής πληροφοριών και κυβερνοάμυνας.

υπεθα

Από τη ΔΕΗ και τη Motor Oil μέχρι τη HELLENiQ Energy και την Τράπεζα Πειραιώς

Η νέα γενιά δωρεών, ωστόσο, δεν περιορίζεται στους εφοπλιστές. Μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι από την ενέργεια, τον τραπεζικό και τον βιομηχανικό τομέα έχουν αναλάβει τη χρηματοδότηση σημαντικών στρατιωτικών υποδομών.

Η ΔΕΗ προχώρησε τον Σεπτέμβριο του 2026 σε δωρεά 6 εκατ. ευρώ για την ανακαίνιση και αναβάθμιση των Κέντρων Εκπαίδευσης Νεοσυλλέκτων, με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εκπαίδευσης των στρατευμένων.

Η HELLENiQ Energy περιλαμβάνεται στους δωρητές του 2026 με ποσό 7,5 εκατ. ευρώ για την αναβάθμιση εσωτερικών χώρων στο Στρατόπεδο Παπάγου.

Αντίστοιχα, η Motor Oil, του ομίλου της οικογένειας Βαρδινογιάννη, έχει προσφέρει 4,5 εκατ. ευρώ για νέες πτέρυγες νοσηλείας στο Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών και επιπλέον 2 εκατ. ευρώ για τον εκσυγχρονισμό του Ναυτικού Νοσοκομείου Κρήτης.

Στις μεγάλες προσφορές συγκαταλέγεται η χρηματοδότηση 10 εκατ. ευρώ από την Τράπεζα Πειραιώς για τη μεταμόρφωση της βόρειας όψης του κεντρικού κτιρίου του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, βάσει των σχεδίων του γλύπτη Κώστα Βαρώτσου.

Στο ίδιο έργο συμμετέχει και η Metlen, με δωρεά περίπου 7 εκατ. ευρώ για την κατασκευή και τοποθέτηση σταθερών περσίδων στην πρόσοψη του κτιρίου.

Στους επίσημους καταλόγους περιλαμβάνονται ακόμη δωρεές της Metlen για τη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος για εγκαταστάσεις της Διοίκησης Υποβρυχίων Καταστροφών και του Ιδρύματος Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου για την ανέγερση αμφιθεάτρου στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων.

Τα 130 εκατ. ευρώ και η νέα γενιά δωρητών

Η αυξανόμενη συμμετοχή επιχειρήσεων και ιδιωτών αποτυπώνεται στα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Άμυνας.

Από τον Ιούλιο του 2023 έως τις 21 Αυγούστου 2026, οι δωρεές ανήλθαν συνολικά σε 116.821.231 ευρώ.

Το 2024 καταγράφηκαν 23,19 εκατ. ευρώ, το 2025 το ποσό αυξήθηκε στα 38,05 εκατ. ευρώ, ενώ μόνο κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026 έφτασε τα 55,28 εκατ. ευρώ.

Οι δωρητές του 2026 είχαν ήδη ανέλθει, έως τον Αύγουστο, στους 138, ενώ στις αρχές Νοεμβρίου ο Νίκος Δένδιας ανακοίνωσε ότι το συνολικό ύψος των δωρεών είχε προσεγγίσει πλέον τα 130 εκατ. ευρώ.

Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται μεγάλες επιχειρηματικές οικογένειες, αλλά και μικρότεροι δωρητές, εταιρείες και ιδρύματα, που προσφέρουν από τεχνολογικό εξοπλισμό μέχρι υλικά ανακαίνισης στρατιωτικών εγκαταστάσεων.

Για τον συντονισμό των διαδικασιών έχει δημιουργηθεί ειδικό Τμήμα Αποδοχής Δωρεών στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας.

Το νέο κεφάλαιο των 250 εκατ. ευρώ από τους εφοπλιστές

Περισσότερο από έναν αιώνα μετά το κληροδότημα Αβέρωφ και 52 χρόνια μετά τη συλλογική προσφορά των εφοπλιστών για τις πυραυλακάτους, η ελληνική ναυτιλιακή κοινότητα βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο μιας μεγάλης πρωτοβουλίας.

Στις αρχές Νοεμβρίου, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας ανακοίνωσε ότι απηύθυνε επιστολή προς την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών, ζητώντας τη συνδρομή της με ποσό 250 εκατ. ευρώ.

Ο σχεδιασμός προβλέπει τη χρηματοδότηση νέων επιχειρησιακών δυνατοτήτων του Πολεμικού Ναυτικού, με έμφαση στα μη επανδρωμένα και αυτόνομα θαλάσσια συστήματα.

Η πρωτοβουλία βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της επιδίωξης δωρεάς, χωρίς να έχει ανακοινωθεί οριστική συμφωνία για το σύνολο του ποσού.

Η επιλογή των θαλάσσιων drones αποτυπώνει και την τεχνολογική αλλαγή που συντελείται στις Ένοπλες Δυνάμεις. Από τα μεγάλα πολεμικά πλοία των αρχών του 20ού αιώνα και τις πυραυλακάτους της δεκαετίας του 1970, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στα αυτόνομα συστήματα, στους αισθητήρες και στις νέες τεχνολογίες επιτήρησης.

Μια ιστορία που συνεχίζεται

Από έναν επιχειρηματία της Αλεξάνδρειας που άφησε μέρος της περιουσίας του για την αγορά ενός πολεμικού πλοίου, μέχρι τους σημερινούς εφοπλιστές που χρηματοδοτούν drones και τους επιχειρηματικούς ομίλους που δημιουργούν στρατιωτικές υποδομές, η παράδοση της εθνικής ευεργεσίας διατρέχει διαφορετικές εποχές της ελληνικής ιστορίας.

Οι ανάγκες, τα ποσά και οι τεχνολογίες άλλαξαν. Εκείνο που παραμένει είναι η παρουσία ανθρώπων και επιχειρήσεων που επιλέγουν να διαθέσουν μέρος της οικονομικής τους δύναμης για την ενίσχυση της άμυνας της χώρας.

Exit mobile version