Το να βάζεις χρήματα στην άκρη για τα γεράματα θεωρείται εδώ και δεκαετίες στοιχειώδης πράξη οικονομικής αυτοπροστασίας. Για τον Έλον Μασκ, όμως, αυτό το «αξίωμα» έχει ημερομηνία λήξης. Και μάλιστα σύντομα.

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η τεχνητή νοημοσύνη, η αυτοματοποίηση και οι τεχνολογίες αιχμής θα αλλάξουν τόσο ριζικά την οικονομία, ώστε η έννοια της σύνταξης –και άρα της αποταμίευσης γι’ αυτήν– να χάσει κάθε νόημα. Η τοποθέτησή του έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, όχι μόνο επειδή αμφισβητεί έναν πυλώνα της προσωπικής οικονομικής διαχείρισης, αλλά και επειδή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την οικονομική πραγματικότητα που βιώνουν σήμερα εκατομμύρια άνθρωποι.

Μιλώντας στο podcast Moonshots with Peter Diamandis, ο Έλον Μασκ δήλωσε ευθέως ότι «δεν χρειάζεται να ανησυχεί κανείς για το αν αποταμιεύει για σύνταξη σε 10 ή 20 χρόνια», γιατί απλώς «δεν θα έχει σημασία». Όπως είπε, αν έστω μέρος των προβλέψεών του επαληθευτεί, η σύνταξη θα καταστεί μια ξεπερασμένη έννοια.

Το όραμα της «αφθονίας»

Στον πυρήνα της σκέψης του βρίσκεται ένα μέλλον ραγδαίας αύξησης της παραγωγικότητας. Η AI, η ρομποτική και οι τεχνολογίες ενέργειας, σύμφωνα με τον Μασκ, θα δημιουργήσουν συνθήκες γενικευμένης αφθονίας, όπου τα αγαθά και οι υπηρεσίες θα είναι άφθονα και φθηνά, ενώ όλοι θα έχουν πρόσβαση σε ένα είδος «καθολικού υψηλού εισοδήματος».

Σε αυτό το σενάριο, η ιατρική περίθαλψη θα είναι καλύτερη από κάθε προηγούμενη και διαθέσιμη σε όλους, η γνώση θα προσφέρεται δωρεάν και χωρίς περιορισμούς και οι ελλείψεις αγαθών θα αποτελούν παρελθόν. Με απλά λόγια, το μέλλον που περιγράφει μοιάζει περισσότερο με τεχνολογική ουτοπία παρά με την οικονομία όπως τη γνωρίζουμε.

Η δύσκολη μετάβαση και το πρόβλημα του νοήματος

Ο ίδιος, πάντως, δεν ωραιοποιεί τη διαδρομή μέχρι εκεί. Αντίθετα, προειδοποιεί ότι η μετάβαση θα είναι «ανώμαλη», με απότομες αλλαγές, κοινωνικούς κραδασμούς και έναν υπαρξιακό κίνδυνο: την απώλεια νοήματος από την εργασία.

«Αν έχεις όλα όσα θέλεις, είναι πράγματι αυτό το μέλλον που επιθυμείς;» διερωτήθηκε, επισημαίνοντας ότι σε έναν κόσμο όπου η δουλειά δεν είναι απαραίτητη, η ανθρώπινη ταυτότητα και ο σκοπός μπορεί να κλονιστούν.

Σύγκρουση με την πραγματικότητα

Η αισιόδοξη –ή ριζοσπαστική– αυτή πρόβλεψη έρχεται σε πλήρη σύγκρουση με τη σημερινή οικονομική εικόνα. Υψηλός πληθωρισμός, ακριβή στέγη, αυξημένα επιτόκια και στάσιμοι μισθοί έχουν οδηγήσει σε κρίση κόστους ζωής. Για πολλούς, η απόκτηση σπουδών, η πρόσβαση σε ποιοτική υγεία, η αγορά κατοικίας ή ακόμη και η δημιουργία οικογένειας μοιάζουν ολοένα και πιο μακρινά.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η άνετη συνταξιοδότηση φαντάζει σχεδόν άπιαστο όνειρο. Έρευνες δείχνουν ότι η πλειονότητα των Αμερικανών δεν αποταμιεύει επαρκώς, όχι από αμέλεια, αλλά επειδή απλώς δεν μπορεί.

Ευσεβής πόθος ή επικίνδυνη συμβουλή;

Έτσι, το όραμα του Μασκ μπορεί να εκληφθεί είτε ως μια αισιόδοξη ματιά στο μέλλον είτε ως μια επικίνδυνη υπόθεση εργασίας. Αν οι άνθρωποι πειστούν να εγκαταλείψουν την αποταμίευση και η τεχνολογική «αφθονία» δεν έρθει ποτέ –ή έρθει πολύ αργότερα–, το κόστος θα είναι βαρύ και απολύτως προσωπικό.

Η ιστορία δείχνει ότι οι τεχνολογικές επαναστάσεις αλλάζουν τον κόσμο, αλλά σπάνια με τον τρόπο και στον χρόνο που προβλέπουν οι πιο αισιόδοξοι οραματιστές.

Διαβάστε ακόμη

Καθοριστικός ο ρόλος των ελληνικών τραπεζών στην αναβάθμιση του Χ.Α.

Διαβατήρια: Προθεσμία έως 31 Ιανουαρίου για την παλιά διαδικασία – Ποια δικαιολογητικά καταργούνται

Πώς η Κίνα άλλαξε τη θάλασσα της ΝΑ Ασίας με επιχωματώσεις (vid)

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα