Ολύμπιος Παπαδημητρίου: «Ας αφήσουν τη φαρμακοβιομηχανία να ξεδιπλώσει το τεράστιο δυναμικό της»

στην Παναγιώτα Καρλατήρα

Ζωτικό χώρο για βιώσιμη ανάπτυξη του φαρμακευτικού κλάδου ζητεί από την Πολιτεία ο πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ) Ολύμπιος Παπαδημητρίου μιλώντας στο «business stories».

Ο γενικός διευθυντής της εταιρείας Novo Nordisk Ελλάς, που βρίσκεται στο τιμόνι του ΣΦΕΕ από τον περασμένο Απρίλιο, υπογραμμίζει ότι ο κλάδος είναι έτοιμος να ξεδιπλώσει το τεράστιο δυναμικό του, αλλά με την προϋπόθεση ότι θα ολοκληρωθούν οι μεταρρυθμίσεις στη φαρμακευτική πολιτική. Σε ό,τι αφορά, δε, τα φαινόμενα διαφθοράς που έχουν καταγραφεί στο πεδίο της Υγείας, θεωρεί ότι η λειτουργία θεσμών όπως η Δικαιοσύνη αλλά και η αυτορρύθμιση του κλάδου θα συμβάλουν στην εξάλειψή τους.

-Συμπληρώσατε ήδη ένα εξάμηνο στην προεδρία του ΣΦΕΕ, μια ιδιαίτερα νευραλγική θέση στην παρούσα συγκυρία, καθώς η χώρα βγαίνει από βαθιά κρίση, αλλά σε ό,τι αφορά τον κλάδο σας με φόντο (και) κρούσματα διαφθοράς. Ποιες είναι οι πρωτοβουλίες και οι δράσεις που θα αποτυπώσουν τη βούληση και τον στόχο του ΣΦΕΕ στη μεταμνημονιακή εποχή;

Ο φαρμακευτικός κλάδος κατάφερε κανένας πολίτης να μη στερηθεί τη φαρμακευτική του αγωγή στα χρόνια της κρίσης, αλλά και να έρθουν νέες καινοτόμες θεραπείες στη χώρα σε μια μακρά περίοδο οικονομικής πίεσης. Η δημόσια φαρμακευτική δαπάνη μειώθηκε κατά 60%, κυρίως χάρη στη συνεισφορά του δικού μας κλάδου μέσω της εφαρμογής υποχρεωτικών εκπτώσεων και επιστροφών. Ενα μέρος αυτών μάλιστα αφορά χρήματα που δεν εισπράττουμε εμείς, αλλά οι άλλοι εταίροι της αλυσίδας διανομής.

Ενώ, λοιπόν, την περίοδο 2012-2017 καταγράφεται τουλάχιστον 14% αύξηση στον αριθμό κουτιών που καταναλώνονται, οι επιστροφές χρημάτων στο κράτος από τις φαρμακευτικές εταιρείες αυξάνονται κατά 450%. Ο σύνδεσμός μας διεκδικεί πλέον τη βιωσιμότητα του κλάδου, με βάση ένα νέο μείγμα φαρμακευτικής πολιτικής, το οποίο θα περιλαμβάνει αφενός μια λογική αναδιαμόρφωση του συνολικού προϋπολογισμού του φαρμάκου και θα εισάγει την αρχή της συνυπευθυνότητας με την Πολιτεία στον καταλογισμό των αυτόματων επιστροφών (clawback) και αφετέρου την υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που θα εξασφαλίσουν την ορθολογική διαχείριση της ζήτησης και χρήσης φαρμάκων.

-Ο κλάδος του φαρμάκου έχει βρεθεί στη δίνη του κυκλώνα σε ό,τι αφορά τη διαφθορά, ενώ έφτασε και στη Βουλή με τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής. Πώς θεωρείτε ότι θα βγει ο κλάδος από αυτή την κατάσταση;

Η θέση του ΣΦΕΕ από την πρώτη στιγμή ήταν να επιληφθεί άμεσα η Δικαιοσύνη προκειμένου να διαλευκανθεί η υπόθεση και να αποδοθούν ευθύνες αν και όπου υπάρχουν. Εφόσον αποδειχθούν παράνομες πρακτικές, ο πρώτος που θα πρέπει να προβληματιστεί είναι η Πολιτεία αφού φαίνεται ότι υπάρχουν θεσμικά κενά και ανεπάρκεια των ελεγκτικών μηχανισμών, ώστε τέτοια φαινόμενα να αποτρέπονται εν τη γενέσει τους.

Ωστόσο, οι γενικεύσεις και οι αφορισμοί σε επίπεδο όλου του κλάδου είναι άδικοι και ισοπεδώνουν ό,τι συνεισφέρουμε στο σύστημα υγείας και στην καλή υγεία των πολιτών. Εμείς συνεχίζουμε τη διαχρονική προσπάθειά μας για περισσότερη αυτορρύθμιση και διαφάνεια ώστε να εξαλειφθούν τυχόν κρούσματα διαφθοράς. Ακολουθούμε έναν Κώδικα Δεοντολογίας που επικαιροποιείται συνεχώς και έχει ως βάση του τον αντίστοιχο Κώδικα της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων (EFPIA). Η δημοσιοποίηση των σχέσεων των φαρμακευτικών εταιρειών με τους επαγγελματίες υγείας και τις επιστημονικές εταιρείες, που προβλέπεται από τον Κώδικα, εντάχθηκε και σε νόμο, τον Ν. 4316/2014, αλλά εφαρμόστηκε μερικώς λόγω κωλυμάτων, που όμως δεν προέρχονται από τον κλάδο του φαρμάκου. Εχουμε κάνει σημαντικά βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση και μεριμνούμε για το πώς θα κάνουμε και τα επόμενα.

-Η σύσταση και λειτουργία του Φορέα Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (ΗΤΑ) έχει δρομολογηθεί από την ηγεσία του υπουργείου Υγείας. Τι περιμένει ο ΣΦΕΕ από την ενεργοποίηση αυτού του οργανισμού;

Η αντικειμενική αξιολόγηση της φαρμακευτικής καινοτομίας είναι ζητούμενο, αφού μόνο έτσι θα εξασφαλιστεί η πρόσβαση των ασθενών στα νέα φάρμακα με βιώσιμους όρους και για τα ασφαλιστικά ταμεία και για τις φαρμακευτικές εταιρείες. Προς το παρόν η λειτουργία του φορέα αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες κάποιων ανθρώπων. Φαίνεται λοιπόν ότι το HTA αναδεικνύεται σε… επίσημη μέθοδο καθυστέρησης της εισόδου νέων φαρμάκων στη χώρα. Ελπίζω η πραγματικότητα να με διαψεύσει και το υποτιθέμενο χρονοδιάγραμμα των 6 μηνών για την αξιολόγηση ενός νέου προϊόντος να μην υπερτριπλασιαστεί.

-Ποια είναι η εκτίμησή σας για το μέτρο του clawback, το οποίο θα ισχύσει μέχρι το 2022, δηλαδή εννέα χρόνια μετά τη θεσμοθέτησή του, η οποία σημειωτέον το χαρακτήριζε προσωρινό μέτρο. Θεωρείτε ότι δρομολογούνται μεταρρυθμίσεις στην Υγεία που θα επιτρέψουν την άρση του;

Δεν θα κουραστώ να επαναλαμβάνω πως ο έντονα απρόβλεπτος μηχανισμός του clawback καλύπτει τις αστοχίες τής εκάστοτε κυβέρνησης να ελέγξει τη δαπάνη και τη συνταγογράφηση, ενώ παράλληλα λειτουργεί ως ένας επιπρόσθετος κωδικός εσόδων του κράτους κι έχει ένα ανεξέλεγκτο ύψος 3,5 φορές πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο που φέρνει τις εταιρείες σε μεγάλη απόγνωση. Είναι μαγικό αυτό, το κράτος έχει μετατρέψει σε έσοδο τις δαπάνες του! Η προσέγγιση «κλειστός προϋπολογισμός – ανοιχτή κατανάλωση» πλήττει ευθέως τη βιωσιμότητα του κλάδου, ενώ ταυτόχρονα απαλλάσσει την Πολιτεία από την ευθύνη της να υλοποιήσει δομικές μεταρρυθμίσεις. Τέτοιες είναι η αξιοποίηση του συστήματος ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, η εφαρμογή περιοριστικών θεραπευτικών πρωτοκόλλων, η κατάρτιση μητρώων ασθενών, η δημιουργία ηλεκτρονικού φακέλου ασθενούς, η θέσπιση ενός νέου συστήματος τιμολόγησης και η συγκράτηση της υποκατάστασης καταξιωμένων οικονομικών θεραπειών με πιο σύγχρονες και ακριβότερες. Αρκετές έχουν δρομολογηθεί, άλλες όχι, σίγουρα όμως η ταχύτητα υλοποίησης είναι βραδύτερη του αναμενομένου και, το κυριότερο, δεν υπάρχει ακόμη ορατό αποτέλεσμα.

-Υπάρχουν πολλές προσδοκίες τόσο από την κυβέρνηση όσο και από τον κλάδο της φαρμακοβιομηχανίας, σε συνέχεια της τυπικής εξόδου από τα μνημόνια. Εσείς τι θεωρείτε ότι σηματοδοτεί ουσιαστικά η έξοδος αυτή σε επιχειρηματικό, εργασιακό, επιστημονικό επίπεδο, αλλά και γενικότερα για την ελληνική οικονομία και κοινωνία;

Τώρα είναι η ευκαιρία να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του κλάδου με το μείγμα πολιτικής που περιέγραψα προηγουμένως. Αν γίνει αυτό, αυτός ο κατεξοχήν αναπτυξιακός και εξωστρεφής κλάδος θα ξεδιπλώσει το τεράστιο δυναμικό του. Με τη θεσμοθέτηση, δε, και των κατάλληλων επενδυτικών και φορολογικών κινήτρων θα υλοποιήσει επενδυτικά πλάνα, θα φέρει περισσότερη κλινική έρευνα στη χώρα, θα αυξήσει την απασχόληση σε ποσότητα αλλά και ποιότητα και εν τέλει θα έχει ακόμη μεγαλύτερη συμβολή στην εθνική οικονομία.