Οι πλεκτές τσάντες από ράφια, που άλλοτε αποτελούσαν μια οικονομική επιλογή για τις καλοκαιρινές διακοπές, έχουν μετατραπεί σε περιζήτητα αξεσουάρ πολυτελείας, με τιμές που ξεπερνούν ακόμη και τα 1.000 ευρώ. Από τις παραλίες της Μεσογείου έως τις ακριβές μπουτίκ του Παρισιού και του Λονδίνου, το φυσικό αυτό υλικό έχει κερδίσει μια ξεχωριστή θέση στις συλλογές οίκων όπως η Prada, η Saint Laurent και η Loewe.
Πίσω από την εμπορική επιτυχία βρίσκεται η Μαδαγασκάρη, μια χώρα που σπάνια συνδέεται με τη βιομηχανία της υψηλής μόδας. Σύμφωνα με το Economic Development Board της χώρας, περίπου το 80% της παγκόσμιας ζήτησης για ράφια καλύπτεται από τη Μαδαγασκάρη, όπου η επεξεργασία και η ύφανση της φυσικής ίνας αποτελούν παραδοσιακές δραστηριότητες.
Η ράφια δεν είναι καινούργια στον χώρο της μόδας. Ήδη από τη δεκαετία του 1960, προσωπικότητες όπως η Brigitte Bardot και η Jacqueline Kennedy είχαν συμβάλει στην καθιέρωση των πλεκτών τσαντών ως καλοκαιρινού αξεσουάρ. Σήμερα, ωστόσο, το υλικό έχει περάσει από τις υπαίθριες αγορές στις βιτρίνες των μεγαλύτερων οίκων πολυτελείας.
Από τους φοίνικες στα ακριβά αξεσουάρ
Η ράφια προέρχεται από φύλλα συγκεκριμένων ειδών φοίνικα που ευδοκιμούν στη Μαδαγασκάρη, σε άλλες περιοχές της τροπικής Αφρικής και στην Κεντρική και Νότια Αμερική.
Τα φύλλα μπορούν να φτάσουν ακόμη και τα 20 μέτρα σε μήκος. Μετά τη συγκομιδή, αφαιρούνται λεπτές λωρίδες από την κάτω επιφάνειά τους, οι οποίες αποξηραίνονται στον ήλιο, αποκτώντας τις χαρακτηριστικές μπεζ και καφέ αποχρώσεις.
Ακολουθεί η χειροποίητη επεξεργασία από εξειδικευμένους τεχνίτες. Η κατασκευή μιας τσάντας ή ενός καπέλου απαιτεί χρόνο και δεξιοτεχνία, ενώ ένα μόνο χειροποίητο καπέλο μπορεί να χρειαστεί ημέρες εργασίας και δεκάδες χιλιάδες βελονιές.
Παρά την αυξημένη διεθνή ζήτηση, τα οικονομικά οφέλη δεν φτάνουν απαραίτητα στους ανθρώπους που συλλέγουν και επεξεργάζονται το υλικό. Σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών που επικαλείται το CNN, περίπου το 75% του πληθυσμού της Μαδαγασκάρης ζει κάτω από το όριο της φτώχειας.
Παράλληλα, η πίεση στους φυσικούς πόρους εντείνεται. Μελέτη του 2023, δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό Global Ecology and Conservation, καταγράφει απώλεια 4,85 εκατ. εκταρίων δενδρώδους κάλυψης στη χώρα από το 2000. Η εντατική συγκομιδή ράφιας επιβαρύνει επίσης τα οικοσυστήματα, χωρίς ωστόσο να ευθύνεται αποκλειστικά για τη συνολική απώλεια της βλάστησης.
Η επιχείρηση που απασχολεί 1.000 εργαζομένους
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Eileen Akbaraly, επιχειρηματίας ιταλοϊνδικής καταγωγής που μεγάλωσε στη Μαδαγασκάρη, ίδρυσε το 2019 τη Made For A Woman, με έδρα την πρωτεύουσα Ανταναναρίβο.
Στόχος της εταιρείας είναι να συνδυάσει την παραγωγή ειδών πολυτελούς μόδας με καλύτερες εργασιακές συνθήκες και μεγαλύτερη διαφάνεια στην προέλευση των πρώτων υλών.
Η επιχείρηση απασχολεί σήμερα περίπου 1.000 εργαζομένους, εκ των οποίων περισσότερο από το 90% είναι γυναίκες. Ανάμεσά τους βρίσκονται γυναίκες από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, όπως επιζώσες ενδοοικογενειακής βίας και πρώην εργαζόμενες στη βιομηχανία του σεξ.
Η Made For A Woman προσφέρει επαγγελματική κατάρτιση, πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, εκπαιδευτικές δυνατότητες και παιδική φροντίδα, ενώ υποστηρίζει ότι εξασφαλίζει δίκαιες αμοιβές.
Διαθέτει πιστοποίηση B Corp και, σύμφωνα με το CNN, έχει υποβληθεί σε ανεξάρτητο έλεγχο στο πλαίσιο της διαδικασίας επαλήθευσης του World Fair Trade Organization, σχετικά με την τήρηση των αρχών του δίκαιου εμπορίου.
Το QR code που αποκαλύπτει την προέλευση κάθε προϊόντος
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της εταιρείας είναι η δυνατότητα παρακολούθησης της διαδρομής κάθε προϊόντος, από την πρώτη ύλη έως την τελική κατασκευή.
Κάθε τσάντα ή άλλο προϊόν συνοδεύεται από έναν κωδικό QR, μέσω του οποίου ο καταναλωτής μπορεί να ενημερωθεί για τους τεχνίτες που το δημιούργησαν, τους συλλέκτες της ράφιας και τα οικοσυστήματα από τα οποία προέρχεται το υλικό.
Η πρακτική αυτή εντάσσεται στη λογική του Ψηφιακού Διαβατηρίου Προϊόντος (Digital Product Passport), που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία στη διεθνή βιομηχανία της μόδας.
Οι τιμές αντανακλούν την τοποθέτηση της εταιρείας στην αγορά πολυτελείας. Μια χειροποίητη τσάντα από ανακυκλωμένη ράφια κοστίζει περίπου 891 δολάρια, ενώ ένα φόρεμα από βαμβάκι και ράφια, για την κατασκευή του οποίου απαιτούνται μήνες εργασίας, φτάνει τα 1.714 δολάρια.
Η Made For A Woman έχει ήδη συνεργαστεί με μεγάλους οίκους, όπως η Chloé και η Fendi, αλλά και με τον ιταλικό retailer Modes.
Για την Akbaraly, οι συνεργασίες αυτές αποτελούν ευκαιρία να αναδειχθεί μια διαφορετική αντίληψη για την πολυτέλεια, στην οποία μεγαλύτερη σημασία έχουν η προέλευση των υλικών, η χειροτεχνία και οι συνθήκες παραγωγής.
Η Μαδαγασκάρη διεκδικεί αναγνώριση στη διεθνή μόδα
Για τον σχεδιαστή Domi Sanji, η ράφια αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της πολιτισμικής ταυτότητας της Μαδαγασκάρης. Συνδέεται με την έννοια του «fihavanana», που εκφράζει την αλληλεγγύη, τους κοινωνικούς δεσμούς και τον αμοιβαίο σεβασμό.
Παρότι η χώρα είναι γνωστή διεθνώς για τη μοναδική βιοποικιλότητά της, η συμβολή της στην παραγωγή ειδών υψηλής μόδας παραμένει λιγότερο αναγνωρισμένη.
Επιχειρήσεις όπως η Made For A Woman επιδιώκουν να αλλάξουν αυτή την εικόνα, ώστε η Μαδαγασκάρη να μην αποτελεί απλώς προμηθευτή πρώτων υλών, αλλά και τόπο δημιουργίας προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Το ζητούμενο είναι ένα μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής αξίας που δημιουργείται από την εμπορική επιτυχία των προϊόντων πολυτελείας να επιστρέφει στους ανθρώπους που τα κατασκευάζουν.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.