Η ψηφιακή μνήμη του σύγχρονου κόσμου στηρίζεται σήμερα σε μέσα που, όσο εξελιγμένα κι αν είναι, έχουν περιορισμένο προσδόκιμο ζωής. Σκληροί δίσκοι, SSD και μαγνητικές ταινίες φθείρονται με το πέρασμα του χρόνου και απαιτούν διαρκή αντικατάσταση και μεταφορά δεδομένων. Σε αυτό το πλαίσιο, η Microsoft εξετάζει μια ριζικά διαφορετική προσέγγιση: τη χρήση γυαλιού ως μέσου μακροχρόνιας – δυνητικά «αιώνιας» – αποθήκευσης.
Σύμφωνα με μελέτη της Microsoft Research, το γυαλί θα μπορούσε να διατηρήσει τεράστιους όγκους πληροφοριών για διάστημα που υπερβαίνει τα 10.000 χρόνια, εφόσον αποθηκευτεί υπό κατάλληλες συνθήκες. Η προοπτική αυτή ανατρέπει τα δεδομένα στον τομέα της αρχειακής αποθήκευσης, ιδίως για υλικό που πρέπει να διαφυλαχθεί στο διηνεκές, όπως νομικά αρχεία, κρατικά δεδομένα ή ιστορικά τεκμήρια.
Η τεχνολογία πίσω από το Project Silica
Η ερευνητική ομάδα Project Silica της Microsoft Research έχει αναπτύξει ένα αρχειακό σύστημα με την ονομασία Silica. Το σύστημα βασίζεται στην εγγραφή δεδομένων μέσα στο γυαλί μέσω λέιζερ femtosecond, εξαιρετικά σύντομων παλμών φωτός που επιτρέπουν τη χάραξη πληροφοριών στο εσωτερικό του υλικού.
Οι πληροφορίες αποτυπώνονται σε δομές που ονομάζονται voxels, δηλαδή τρισδιάστατα «εικονοστοιχεία» μέσα στη μάζα του γυαλιού. Με τον τρόπο αυτό, τα δεδομένα δεν περιορίζονται σε μια επιφανειακή στρώση, αλλά κατανέμονται σε βάθος, αυξάνοντας θεαματικά την πυκνότητα αποθήκευσης.
Η ταχύτητα εγγραφής αγγίζει τα 65,9 megabits ανά δευτερόλεπτο, ενώ η πυκνότητα φτάνει τα 1,59 gigabit ανά κυβικό χιλιοστό. Σε πρακτικό επίπεδο, αυτό μεταφράζεται σε 4,84 terabytes αποθηκευμένων δεδομένων σε ένα κομμάτι γυαλιού επιφάνειας 12 τετραγωνικών εκατοστών και πάχους μόλις δύο χιλιοστών.
Όπως επισημαίνουν οι Φενγκ Τσεν και Μπο Γου από το Πανεπιστήμιο Shandong σε συνοδευτικό σχολιασμό, η συγκεκριμένη χωρητικότητα αντιστοιχεί περίπου σε 2 εκατομμύρια έντυπα βιβλία ή σε 5.000 ταινίες 4K υπερυψηλής ευκρίνειας.
Ανθεκτικότητα σε ακραίες συνθήκες
Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της τεχνολογίας είναι η ανθεκτικότητα του γυαλιού σε παράγοντες που συνήθως υποβαθμίζουν άλλα μέσα αποθήκευσης. Η έρευνα αναδεικνύει ότι το υλικό παρουσιάζει υψηλή αντοχή στην υγρασία, στις μεταβολές θερμοκρασίας και στις ηλεκτρομαγνητικές παρεμβολές.
Η ομάδα πραγματοποίησε πειράματα επιτάχυνσης γήρανσης προκειμένου να εκτιμήσει τη διάρκεια ζωής του συστήματος. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα δεδομένα θα μπορούσαν να παραμείνουν αναγνώσιμα έως και 10.000 χρόνια, εφόσον το γυαλί αποθηκεύεται σε θερμοκρασία 290 βαθμών Κελσίου. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι σε θερμοκρασία δωματίου η ανθεκτικότητα ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Παράλληλα, οι ερευνητές σημειώνουν ότι διαφορετικές συνθέσεις γυαλιού μπορεί να επηρεάζουν την ποιότητα εγγραφής και ανάγνωσης, ενώ διευκρινίζουν ότι η τεχνολογία μπορεί να αξιοποιήσει εμπορικά διαθέσιμα λέιζερ, γεγονός που ενισχύει τις προοπτικές πρακτικής εφαρμογής.
Τα όρια και οι προκλήσεις
Παρά τις εντυπωσιακές επιδόσεις, οι εκτιμήσεις διάρκειας ζωής δεν λαμβάνουν πλήρως υπόψη εξωτερικούς παράγοντες όπως η μηχανική καταπόνηση ή η χημική διάβρωση. Τέτοιες επιδράσεις θα μπορούσαν, σε βάθος χρόνου, να αλλοιώσουν τόσο το ίδιο το γυάλινο μέσο όσο και τα αποθηκευμένα δεδομένα.
Επιπλέον, ζητήματα κόστους, ταχύτητας ανάγνωσης και κλιμάκωσης της παραγωγής παραμένουν ανοιχτά, ιδίως εάν η τεχνολογία προορίζεται να εξυπηρετήσει τεράστια αρχεία δεδομένων κρατών ή πολυεθνικών οργανισμών.
Ενα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της γνώσης
Στο άρθρο τους, οι Τσεν και Γου περιγράφουν το Silica ως μια εν δυνάμει τομή στην ιστορία της ανθρώπινης μνήμης. Συγκρίνουν τη σημασία του με τα μαντικά οστά της αρχαιότητας, την περγαμηνή του Μεσαίωνα και τον σύγχρονο σκληρό δίσκο, υποστηρίζοντας ότι ένα μικρό κομμάτι γυαλιού θα μπορούσε κάποτε να μεταφέρει τη γνώση και τον πολιτισμό σε βάθος χιλιετιών.
Εάν η τεχνολογία εξελιχθεί και υιοθετηθεί σε μεγάλη κλίμακα, το γυαλί ενδέχεται να αποτελέσει το νέο θεμέλιο της ψηφιακής κληρονομιάς. Σε έναν κόσμο όπου ο όγκος δεδομένων αυξάνεται εκθετικά, η αναζήτηση ενός μέσου που αντέχει στον χρόνο δεν είναι απλώς τεχνική πρόκληση, αλλά ζήτημα πολιτισμικής επιβίωσης.
Διαβάστε ακόμη
Ρεύμα: Σήμα για καθοδικές τιμές στα πράσινα τιμολόγια τον Μάρτιο 2026
Παράνομος τζόγος: 11.000 sites έκλεισαν – Ερχονται νέοι έλεγχοι και κύμα με «λουκέτα»
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.