Για να μπεις στο clean room της Open Cosmos Aegean στην Παλλήνη, πρέπει πρώτα να αφήσεις πίσω σου οτιδήποτε θυμίζει «κανονικό» εργαστήριο: στολή, καλύμματα, γάντια, έλεγχος. Η είσοδος γίνεται μεθοδικά, σχεδόν τελετουργικά. Κάθε σωματίδιο σκόνης είναι ανεπιθύμητο.

Πίσω από το γυαλί, πάνω σε μεταλλικούς πάγκους, βρίσκονται απλωμένα εξαρτήματα, καλώδια, πλακέτες. Σκόρπιο hardware, που από μόνο του δεν λέει πολλά. Κι όμως, από αυτά τα κομμάτια θα προκύψουν δορυφόροι που σε λίγους μήνες θα βρίσκονται σε τροχιά εκατοντάδες χιλιόμετρα πάνω από τη Γη.

Υπήρχε μια εποχή που η συζήτηση για τον ρόλο της Ελλάδας στη διαστημική βιομηχανία ακουγόταν σχεδόν σαν ανέκδοτο. Σήμερα, σε έναν αποστειρωμένο χώρο στα ανατολικά της Αθήνας, το ανέκδοτο έχει μετατραπεί σε παραγωγή.

«Είναι μια υποδομή που στήνεται για να μείνει και να δουλεύει και για την Ελλάδα και για πελάτες εκτός Ελλάδας», λέει η διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας, Μαρία Καλαμά, λίγο προτού ξεκινήσει η ξενάγηση στις εγκαταστάσεις της Open Cosmos Aegean στην Παλλήνη.

Εχοντας επιστρέψει στην Ελλάδα για να ηγηθεί αυτής της προσπάθειας, η ίδια βρίσκεται σήμερα στην πρώτη γραμμή της δημιουργίας ενός οικοσυστήματος που φιλοδοξεί να δώσει στη χώρα ουσιαστική θέση στη διαστημική βιομηχανία, με όχημα το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων για το οποίο η εταιρεία έχει αναλάβει να κατασκευάσει τους επτά σε σύνολο δεκατριών.

Αυτό όμως, όπως ξεκαθαρίζει, είναι μόνο η αρχή. «Αυτή τη στιγμή έχουμε ήδη κλείσει μια σύμβαση για περαιτέρω δορυφόρους για πελάτη στη Μέση Ανατολή και κάνουμε active bid από την Ελλάδα και σε άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής και της Κεντρικής Ασίας».

Σήμερα στη μονάδα της Παλλήνης απασχολούνται περίπου 30 εργαζόμενοι, στην πλειονότητά τους Ελληνες που επέστρεψαν από το εξωτερικό, αλλά και μηχανικοί από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα για να μεταφέρουν τεχνογνωσία και εμπειρία από αντίστοιχα διεθνή projects. Οπως έκανε εξάλλου και η ίδια η κυρία Καλαμά. Εφυγε από την Ελλάδα το 1998 για σπουδές στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε μια περίοδο όπου η Αεροδιαστημική απουσίαζε πλήρως από τον εγχώριο ακαδημαϊκό και επαγγελματικό χάρτη. Σπούδασε ηλεκτρολόγος – ηλεκτρονικός μηχανικός και ακολούθησε καριέρα αποκλειστικά στον διαστημικό τομέα, εργαζόμενη διαδοχικά στην Αγγλία, στη Γαλλία και την Ισπανία.

Ποια είναι η Open Cosmos

Ποια όμως είναι η Open Cosmos; Πρόκειται για έναν πανευρωπαϊκό όμιλο διαστημικής τεχνολογίας που δεν χτίστηκε γύρω από ένα μεμονωμένο προϊόν, αλλά γύρω από την ιδέα της διαστημικής υποδομής ως υπηρεσίας. Η εταιρεία ιδρύθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο από δύο Ισπανούς μηχανικούς, τον Rafel Jordà Siquier και τον Aleix Megias, σε μια περίοδο όπου το λεγόμενο «New Space» άρχιζε να αλλάζει ριζικά τους όρους πρόσβασης στο

Διάστημα μειώνοντας το κόστος και αυξάνοντας τις δυνατότητες των μικρών δορυφόρων.

Σήμερα ο όμιλος έχει παρουσία με παραγωγική δραστηριότητα στην Ισπανία, στην Πορτογαλία και την Ελλάδα, ενώ διατηρεί τον στρατηγικό του πυρήνα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οπως εξηγεί ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος του ομίλου Rafel Jordà Siquier, αυτή η επιλογή δεν αφορά απλώς τη γεωγραφία, αλλά τον τρόπο με τον οποίο χτίζεται μια εταιρεία που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως υποδομή σε παγκόσμια κλίμακα.

Ο ίδιος διαβεβαιώνει ότι η επιλογή της Ελλάδας δεν προέκυψε συγκυριακά, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική κατανομής παραγωγικών δυνατοτήτων και ανάπτυξης κόμβων. «Χτίζουμε μια πραγματικά πανευρωπαϊκή εταιρεία. Πιστεύω βαθιά ότι το ταλέντο είναι ομοιόμορφα κατανεμημένο σε όλο τον κόσμο», λέει και εξηγεί: «Αυτό που δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένο είναι οι ευκαιρίες. Και γύρω από τις ευκαιρίες, το ταλέντο τείνει να συγκεντρώνεται. Γι’ αυτό κάνουμε πολύ συνειδητές επιλογές να τοποθετούμε ευκαιρίες και να αναπτύσσουμε φιλόδοξα projects σε περιοχές όπου μπορούμε να λειτουργήσουμε ως καταλύτης και να φέρουμε πίσω πολύ από αυτό το ταλέντο. Η Ελλάδα είναι μια χώρα στην οποία θα συνεχίσουμε να επενδύουμε. Δεν ήρθαμε για ένα πρόγραμμα. Από τις ελληνικές μας δομές δεν θα προσφέρουμε λύσεις μόνο για την Ελλάδα. Θα κατασκευάζουμε στην Ελλάδα δορυφόρους για ανθρώπους και οργανισμούς σε όλο τον κόσμο».

Οι τέσσερις πυλώνες

Οπως εξηγεί ο ίδιος, η Open Cosmos στηρίζεται σε τέσσερις πυλώνες. «Ξεκινήσαμε από τις βασικές μας δυνατότητες, που είναι ο σχεδιασμός, η κατασκευή και οι δοκιμές δορυφόρων. Αυτός ήταν ο πρώτος πυλώνας, το OpenOrbit: η δυνατότητα να σχεδιάζουμε, να κατασκευάζουμε και να λειτουργούμε δορυφόρους end-to-end», λέει ο κ. Siquier και προσθέτει: «Στη συνέχεια εξελίξαμε αυτό το μοντέλο στο OpenConstellation. Δημιουργήσαμε μια κοινή υποδομή που μοιράζεται, ώστε οργανισμοί και κυβερνήσεις να μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πολύ περισσότερα δεδομένα, σε πολύ περισσότερες περιοχές του κόσμου, χωρίς να χρειάζεται να κατασκευάζουν κάθε φορά το δικό τους σμήνος. Επειτα, ήρθε το DataCosmos. Εχοντας όλη αυτή την κοινή υποδομή, το κρίσιμο ερώτημα ήταν πώς κάνουμε τα δεδομένα πραγματικά χρήσιμα. Εκεί μπαίνουν τα analytics, η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι cloud πλατφόρμες. Και σήμερα βρισκόμαστε στον τέταρτο πυλώνα: πώς κάνουμε όλα αυτά τα δεδομένα διαθέσιμα σε πραγματικό χρόνο. Πώς επιτρέπουμε στην πληροφορία να φτάνει οπουδήποτε στον κόσμο αμέσως. Αυτό είναι οι υπηρεσίες συνδεσιμότητας».

Πώς όλα αυτά μεταφράζονται στην πράξη στην Ελλάδα; Αρχικά, όπως εξηγεί η κυρία Καλαμά, η μονάδα της Παλλήνης, και γενικά η θυγατρική, εντάσσεται οργανικά στον καταμερισμό ρόλων του ομίλου, ως παραγωγικός κόμβος που σχετίζεται απευθείας με τις κεντρικές δυνατότητες της Open Cosmos και δεν περιορίζεται στην υλοποίηση μεμονωμένου έργου. «Αυτό που φτιάχνουμε εδώ δεν είναι ένα project που ξεκινά και τελειώνει. Είναι υποδομή. Στήνουμε δυνατότητες που συνδέονται απευθείας με τους πυλώνες του ομίλου, από την κατασκευή και τις δοκιμές δορυφόρων μέχρι τη συμμετοχή μας σε διεθνή προγράμματα και σμήνη», αναφέρει.

Το επόμενο μεγάλο βήμα για την ελληνική συμμετοχή στο Διάστημα αναμένεται το ερχόμενο καλοκαίρι, οπότε προγραμματίζεται η εκτόξευση των πρώτων ελληνικών μικροδορυφόρων στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων. Με την είσοδό τους σε τροχιά, το πρόγραμμα περνά από τη φάση της κατασκευής σε αυτή της επιχειρησιακής αξιοποίησης. Καθοριστικό ρόλο θα έχει το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος, το οποίο θα μπορεί πλέον να αντλεί δορυφορικά δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, τόσο για κρατικές ανάγκες όσο και για εφαρμογές πολιτικής προστασίας, περιβάλλοντος, αγροδιατροφής και ασφάλειας.

Στο μεταξύ, η Open Cosmos έχει ήδη περάσει από τον σχεδιασμό στην πράξη. Πρόσφατα προχώρησε στην εκτόξευση των πρώτων δορυφόρων του νέου της σμήνους σε χαμηλή τροχιά (LEO), ενεργοποιώντας στην πράξη το επόμενο στάδιο της στρατηγικής της. Η εκτόξευση αυτή δεν είχε μόνο τεχνολογικό χαρακτήρα, αλλά και κανονιστική και επιχειρησιακή σημασία, καθώς συνδέεται άμεσα με τη χρήση του ραδιοφάσματος που έχει απονεμηθεί στον όμιλο από το Λιχτενστάιν και με την ανάπτυξη υπηρεσιών συνδεσιμότητας σε παγκόσμια κλίμακα.

Από scale-up σε υποδομή

Με την ελληνική μονάδα να περνά από την κατασκευή στην επιχειρησιακή αξιοποίηση και με νέα διεθνή projects να προστίθενται στο pipeline, η Open Cosmos έχει πλέον αφήσει πίσω της τη φάση της τυπικής scale-up εταιρείας. «Οταν μιλάμε για τέτοιου τύπου έργα, δεν μιλάμε πια με τη λογική μιας startup. Χρειάζεσαι βάθος χρόνου, σταθερότητα και επενδυτές που καταλαβαίνουν τι σημαίνει να χτίζεις υποδομή και όχι απλώς να υλοποιείς ένα project», λέει η κυρία Καλαμά.

Η ωρίμανση αυτή αποτελεί και την προϋπόθεση για τα πιο βαριά στοιχήματα που ακολουθούν: projects με υψηλό αρχικό κόστος αλλά και δυνατότητα κλίμακας, τα οποία δεν θα μπορούσαν να υλοποιηθούν χωρίς σταθερό επιχειρηματικό υπόβαθρο και πρόσβαση σε κεφάλαια μακράς πνοής.

Η μετάβαση από το scale-up στην υποδομή οδηγεί αναπόφευκτα στο πιο φιλόδοξο εγχείρημα της Open Cosmos, τη συνδεσιμότητα σε πραγματικό χρόνο. Πρόκειται για το σημείο όπου η εταιρεία παύει να είναι μόνο πάροχος δεδομένων και αναλαμβάνει ρόλο κρίσιμης ψηφιακής υποδομής, με όλες τις κεφαλαιακές, τεχνολογικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις που αυτό συνεπάγεται.

Οπως εξηγεί ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος του ομίλου, το εγχείρημα αυτό συνδέεται άμεσα με τη χρήση ραδιοφάσματος και τη δημιουργία ενός νέου δορυφορικού layer επικοινωνίας. «Οταν η κυβέρνηση του Λιχτενστάιν μας απέδωσε τα δικαιώματα χρήσης του ραδιοφάσματος, βάσει της διεθνούς νομοθεσίας, έπρεπε να το φέρουμε σε χρήση. Αυτός ήταν και ο λόγος που προχωρήσαμε στην εκτόξευση των πρώτων δορυφόρων. Αυτό που χτίζουμε καταλήγει σε ένα πλήρους κλίμακας δορυφορικό σύστημα, με εκατοντάδες δορυφόρους, το οποίο θα προσφέρει ένα παγκόσμιο επίπεδο συνδεσιμότητας. Είναι σαν να δημιουργούμε ένα οπτικό καλώδιο στο Διάστημα. Η ανάγκη για τέτοιου είδους υποδομές γίνεται όλο και πιο εμφανής, γιατί όλα τα επίγεια δίκτυα μπορούν να καταρρεύσουν, είτε λόγω πολέμου, είτε λόγω φυσικών καταστροφών, είτε λόγω τεχνικών αστοχιών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η δορυφορική υποδομή μπορεί να λειτουργήσει ως το μοναδικό αξιόπιστο δίκτυο».

Η αγορά

Την ίδια ώρα, το Διάστημα παύει να αφορά αποκλειστικά κυβερνήσεις και δημόσιους οργανισμούς και μετατρέπεται σε εργαλείο για ολόκληρους κλάδους της οικονομίας. Οπως εξηγεί ο κ. Siquier, η ζήτηση από τον ιδιωτικό τομέα αυξάνεται ακριβώς επειδή οι επιχειρήσεις χρειάζονται αξιόπιστα δεδομένα και επικοινωνία, ανεξάρτητα από τα επίγεια δίκτυα.

«Δεν μιλάμε πια μόνο για κυβερνήσεις. Υπάρχει αυξανόμενη ζήτηση από ιδιωτικές εταιρείες που χρειάζονται δεδομένα και συνδεσιμότητα σε πραγματικό χρόνο. Κλάδοι όπως η ναυτιλία, η ενέργεια, τα logistics, οι ασφάλειες και η αγροδιατροφή βασίζονται όλο και περισσότερο σε πληροφορία που δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από τα επίγεια δίκτυα. Αυτό που κάνουμε είναι να κατεβάζουμε το κόστος και την πολυπλοκότητα, ώστε το Διάστημα να γίνει προσβάσιμο ως υποδομή. Οχι ως κάτι εξωτικό ή πειραματικό, αλλά ως μέρος της καθημερινής λειτουργίας των επιχειρήσεων. Εκεί βρίσκεται και η πραγματική κλίμακα: όταν δεν εξυπηρετείς έναν πελάτη ή ένα κράτος, αλλά ολόκληρες αγορές».

Η Ελλάδα την επόμενη μέρα

Το ερώτημα, μετά τα πρώτα έργα και τα εθνικά προγράμματα, είναι αν η Ελλάδα μπορεί πράγματι να περάσει σε μια πλήρη και βιώσιμη διαστημική βιομηχανία. Γύρω από τη δραστηριότητα της Open Cosmos Aegean έχει ήδη αρχίσει να οικοδομείται ένα ευρύτερο οικοσύστημα περίπου 12-13 ελληνικών και ευρωπαϊκών εταιρειών που συμμετέχουν στην εφοδιαστική αλυσίδα, σε υποσυστήματα, υπηρεσίες και εξειδικευμένες εργασίες. Πρόκειται για μια κρίσιμη μετάβαση: από το μεμονωμένο έργο στη διαμόρφωση μιας λειτουργικής αλυσίδας αξίας με πολλαπλασιαστικό αποτύπωμα.

Κατά την άποψη της διευθύνουσας συμβούλου της Open Cosmos Aegean, η συζήτηση αυτή ξεκινά πλέον από εντελώς διαφορετική αφετηρία σε σχέση με το παρελθόν. «Η βιομηχανία, κατά την άποψή μου, είναι ήδη βιώσιμη. Αυτό που έλειπε μέχρι τώρα είναι αυτό που κάνουμε εμείς: μια εταιρεία που έρχεται, συναρμολογεί και εξάγει. Αυτό πλέον υπάρχει. Υπάρχουν οι εγκαταστάσεις της ΕΑΒ οι οποίες ετοιμάζονται και θα μας επιτρέψουν να πάμε στο 100%, και υπάρχουν και τα επενδυτικά κεφάλαια που έλειπαν παλαιότερα. Υπάρχουν πλέον επενδυτές που είναι ανοιχτοί να επενδύσουν στο Διάστημα.

Αυτό που λείπει ίσως είναι ο καλός και έξυπνος πελάτης. Τουλάχιστον με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης έχουμε έναν έξυπνο πελάτη. Είναι πολύ σημαντικό ότι η ελληνική κυβέρνηση έκανε αυτά τα προγράμματα με procurement και με όρο ότι τουλάχιστον το 30% θα πρέπει να απορροφηθεί στην Ελλάδα. Εμείς απορροφούμε το 77%! Αυτό, για μένα, πρέπει να γίνει κανόνας. Και στα εθνικά προγράμματα, αλλά και στα αμυντικά. Αν η Ελλάδα μπορούσε ένα πολύ μικρό ποσοστό από αυτά που δαπανά στην άμυνα να το επενδύσει με αυτούς τους όρους, να απαιτήσει δηλαδή παραγωγή τεχνολογίας εδώ, τότε τα πράγματα θα άλλαζαν ουσιαστικά. Αλλά αυτό πρέπει να το απαιτήσει ο πελάτης για να γίνει.

Σήμερα μπορεί να απέχουμε από κάποια πράγματα, όπως την παραγωγή ή τη συναρμολόγηση τηλεσκοπίων. Αλλά εταιρείες όπως εμείς το “απέχω” το ξεπερνάμε εύκολα και γρήγορα. Οταν ξεκινήσαμε εδώ, δεν είχαμε τίποτα και μέσα σε έναν χρόνο βλέπετε τι καταφέραμε! Με πολιτική θέληση μπορούμε να τα καταφέρουμε. Και προσωπικά, ναι, βλέπω μόνο πρόοδο. Δεν βασίζομαι μόνο σε κυβερνητικούς πελάτες. Αυτό είναι το κλειδί. Από πλευράς αγοράς, είμαστε σε πολύ καλή συγκυρία και χαίρομαι που η στρατηγική αυτονομία, σε ευρωπαϊκό και ελληνικό επίπεδο, είναι πλέον κάτι κατανοητό», καταλήγει.

Διαβάστε ακόμη 

«Large» το ΔΝΤ για Ελλάδα: Έκπληξη για τις αντοχές, εύσημα για τις πολιτικές αλλά και συστάσεις

Διακήρυξη Τραμπ για την 25η Μαρτίου: Τιμούμε τη σοφία και την αποφασιστικότητα του ελληνικού λαού που απέρριψε τις αλυσίδες του δεσποτισμού

Πετρέλαιο: Πτώση τιμών με φόντο τη διπλωματική στροφή των ΗΠΑ προς το Ιράν (γράφημα)

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα