Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι εκπρόθεσμες φορολογικές δηλώσεις φέρνει το νέο πλαίσιο της φορολογικής διοίκησης, επιχειρώντας να βάλει τέλος σε μια πρακτική που για χρόνια προκαλούσε αντιδράσεις σε φορολογούμενους και επαγγελματίες της αγοράς. Χιλιάδες πολίτες που βρέθηκαν αντιμέτωποι με πρόστιμα εκατοντάδων ευρώ ακόμη και για τυπικές παραλείψεις ή για καθυστερημένες δηλώσεις χωρίς ουσιαστική φορολογική επιβάρυνση, πλέον βλέπουν το καθεστώς να αλλάζει αισθητά.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά σε αναμόρφωση των διατάξεων του Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών, περιορίζοντας σημαντικά την επιβολή διοικητικών προστίμων σε περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει ουσιαστική φορολογική ζημία για το Δημόσιο. Η παρέμβαση αφορά τόσο φυσικά πρόσωπα όσο και επιχειρήσεις και εφαρμόζεται ήδη από τα μέσα Μαΐου.
Η νέα προσέγγιση θεωρείται από φοροτεχνικούς ένα βήμα εξορθολογισμού, καθώς μέχρι σήμερα ακόμη και μικρές καθυστερήσεις μπορούσαν να επιφέρουν αυτόματα πρόστιμα 100, 250 ή 500 ευρώ, ανεξαρτήτως του ύψους της οφειλής ή του αν υπήρχε τελικά φόρος προς πληρωμή.
Τέλος στα οριζόντια πρόστιμα
Η βασική φιλοσοφία του νέου πλαισίου είναι ότι οι κυρώσεις δεν θα επιβάλλονται πλέον αδιακρίτως σε κάθε εκπρόθεσμη δήλωση. Η φορολογική διοίκηση αποκτά πλέον τη δυνατότητα να διαχωρίζει τις περιπτώσεις πραγματικής φορολογικής παράβασης από εκείνες που θεωρούνται καθαρά τυπικές ή διαδικαστικές.
Με τη νέα διάταξη, όταν από την εκπρόθεσμη δήλωση δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή ή όταν το ποσό είναι πολύ χαμηλό, τα πρόστιμα καταργούνται. Το μέτρο καλύπτει μεγάλο εύρος δηλώσεων και αναμένεται να επηρεάσει σημαντικό αριθμό φορολογουμένων που μέχρι σήμερα επιβαρύνονταν δυσανάλογα.
Η εφαρμογή του νέου καθεστώτος ξεκίνησε με τη δημοσίευση του νόμου 5301 στις 15 Μαΐου 2026, ενώ προβλέπεται και αναδρομική ισχύς για προηγούμενες περιπτώσεις.
Ποιες δηλώσεις απαλλάσσονται
Σύμφωνα με τις νέες ρυθμίσεις, δεν θα επιβάλλονται πλέον πρόστιμα στις εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος όταν το αποτέλεσμα είναι μηδενικό, πιστωτικό ή όταν ο οφειλόμενος φόρος δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.
Εκτός προστίμων μένουν επίσης δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα που δεν δημιουργούν φορολογική υποχρέωση, καθώς και εκπρόθεσμες δηλώσεις έμμεσων φόρων, τελών ή εισφορών — με εξαίρεση τον ΦΠΑ και τον φόρο μεταβίβασης ακινήτων — όταν το ποσό προς καταβολή παραμένει χαμηλό.
Το ίδιο ισχύει και για εκπρόθεσμες δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων, υπό την προϋπόθεση ότι η οφειλή δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για ανηλίκους. Δεν θα επιβάλλονται πρόστιμα σε δηλώσεις που κατατίθενται για λογαριασμό ανήλικων τέκνων ή για φορολογικές υποχρεώσεις που αφορούν χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο φορολογούμενος ήταν ακόμη ανήλικος.
Τι αλλάζει στον ΦΠΑ
Για τις δηλώσεις ΦΠΑ διατηρείται το διοικητικό πρόστιμο, ωστόσο περιορίζεται σημαντικά το ύψος του. Στις περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει φόρος προς πληρωμή, το πρόστιμο μειώνεται πλέον στα 100 ευρώ, αντί των 250 ή 500 ευρώ που ίσχυαν μέχρι σήμερα.
Παράλληλα, καταργείται το πρόστιμο των 100 ευρώ για ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ, ενώ διευρύνονται οι περιπτώσεις στις οποίες δεν επιβάλλονται κυρώσεις για τροποποιητικές δηλώσεις.
Οι διορθωτικές δηλώσεις που γίνονται για την αποκατάσταση λαθών δεν θα επιβαρύνονται πλέον με πρόστιμα, εφόσον η πρόσθετη φορολογική υποχρέωση παραμένει χαμηλή ή όταν η αρχική δήλωση είχε κατατεθεί εμπρόθεσμα.
Αναδρομικές επιστροφές χρημάτων
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της νέας ρύθμισης είναι η αναδρομική εφαρμογή της από τις 19 Απριλίου 2024. Αυτό σημαίνει ότι φορολογούμενοι που έχουν ήδη πληρώσει πρόστιμα για περιπτώσεις που πλέον απαλλάσσονται, θα δικαιούνται επιστροφή χρημάτων ή συμψηφισμό.
Η ΑΑΔΕ αναμένεται να εκδώσει αναλυτικές οδηγίες για τον τρόπο με τον οποίο θα πραγματοποιούνται οι επιστροφές, οι μειώσεις ή οι συμψηφισμοί των ποσών που έχουν ήδη βεβαιωθεί.
Στις περιπτώσεις όπου δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η διαδικασία επιβολής ή είσπραξης προστίμου, η διαδικασία θα διακόπτεται αυτόματα και τα ποσά δεν θα αναζητούνται από τη φορολογική διοίκηση.
Διαβάστε ακόμη
Σε δίλημμα η ΕΚΤ για την αύξηση των επιτοκίων και την αντιμετώπιση του πληθωρισμού
Bitcoin: Κάτω από το φράγμα των $60.000, στα χαμηλότερα επίπεδα από τον Οκτώβριο του 2024
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα