Κάθε καλοκαίρι, μαζί με τις υψηλές θερμοκρασίες και την αυξημένη παρουσία εντόμων, επανέρχεται στο προσκήνιο και η ανησυχία για νοσήματα που μεταδίδονται μέσω κουνουπιών. Ανάμεσά τους, ο ιός του Δυτικού Νείλου εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες απειλές για τη δημόσια υγεία, καθώς έχει πλέον εγκατασταθεί μόνιμα στο επιδημιολογικό τοπίο της χώρας. Αν και οι περισσότερες λοιμώξεις εξελίσσονται χωρίς σοβαρές επιπλοκές, οι επιστήμονες υπενθυμίζουν ότι ορισμένες κατηγορίες πολιτών παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτες και χρειάζονται αυξημένη προστασία.
Για τον λόγο αυτό, οι υγειονομικές αρχές έχουν ήδη ενεργοποιήσει ενισχυμένους μηχανισμούς επιτήρησης, ενώ απευθύνουν συστάσεις προς τους πολίτες να εφαρμόζουν συστηματικά μέτρα πρόληψης καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου κυκλοφορίας των κουνουπιών.
Μια λοίμωξη με σταθερή παρουσία
Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν αποτελεί φαινόμενο που περιορίζεται στην Ελλάδα. Κρούσματα καταγράφονται κάθε χρόνο σε πολλές περιοχές του πλανήτη και σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, ακολουθώντας την εποχική δραστηριότητα των κουνουπιών.
Στην Ελλάδα, η παρουσία του είναι πλέον διαχρονική. Από το 2010 μέχρι και το 2025 έχουν καταγραφεί συνολικά 2.184 περιστατικά λοίμωξης. Από αυτά, περίπου επτά στα δέκα αφορούσαν σοβαρές μορφές της νόσου με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος, ενώ εκατοντάδες ασθενείς έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας επιπλοκών της λοίμωξης.
Τα δεδομένα δείχνουν επίσης ότι ο ιός δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές. Κρούσματα έχουν εμφανιστεί σε όλες τις περιφέρειες της χώρας και σε μεγάλο αριθμό δήμων, γεγονός που καταδεικνύει ότι η πιθανότητα μετάδοσης δεν αφορά μόνο συγκεκριμένες ζώνες αλλά σχεδόν ολόκληρη την επικράτεια.
Με βάση την εικόνα των προηγούμενων ετών, οι ειδικοί θεωρούν ιδιαίτερα πιθανή την εμφάνιση νέων περιστατικών και κατά τη φετινή περίοδο, όπως συμβαίνει σχεδόν κάθε χρόνο από την πρώτη μεγάλη καταγραφή κρουσμάτων στη χώρα.
Πώς μεταδίδεται και ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Η μετάδοση του ιού γίνεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων κοινών κουνουπιών. Τα έντομα μολύνονται όταν τραφούν με αίμα άγριων πτηνών που φέρουν τον ιό και στη συνέχεια μπορούν να τον μεταδώσουν στον άνθρωπο.
Οι άνθρωποι που μολύνονται δεν αποτελούν πηγή μετάδοσης για άλλους ανθρώπους μέσω της καθημερινής επαφής. Η αλυσίδα μετάδοσης συνδέεται κυρίως με τα πτηνά και τα έντομα που λειτουργούν ως φορείς.
Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, η λοίμωξη δεν προκαλεί συμπτώματα ή εκδηλώνεται με ήπια εικόνα που θυμίζει κοινή ίωση. Ωστόσο, ένα πολύ μικρό ποσοστό ασθενών μπορεί να εμφανίσει σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές, όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα, οι οποίες απαιτούν άμεση νοσηλεία και στενή ιατρική παρακολούθηση.
Ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης αυξάνεται σημαντικά σε άτομα άνω των 50 ετών, σε ανθρώπους με χρόνια προβλήματα υγείας και σε όσους παρουσιάζουν ανοσοκαταστολή. Η προχωρημένη ηλικία εξακολουθεί να θεωρείται ο σημαντικότερος παράγοντας που συνδέεται με σοβαρές επιπλοκές και αυξημένη θνητότητα.
Τα μέτρα πρόληψης
Η συμπεριφορά του ιού εξαρτάται από πολλούς περιβαλλοντικούς και βιολογικούς παράγοντες, γεγονός που καθιστά δύσκολη την ακριβή πρόβλεψη των περιοχών όπου θα εμφανιστούν κρούσματα κάθε χρόνο. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συνιστούν την εφαρμογή προληπτικών μέτρων σε ολόκληρη τη χώρα.
Η χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών, η τοποθέτηση σητών και κουνουπιέρων, η αξιοποίηση ανεμιστήρων ή κλιματιστικών και η επιλογή ρούχων που καλύπτουν όσο το δυνατόν περισσότερο το σώμα αποτελούν βασικές γραμμές άμυνας απέναντι στα τσιμπήματα.
Εξίσου σημαντική θεωρείται η εξάλειψη των εστιών αναπαραγωγής των κουνουπιών. Οι πολίτες καλούνται να ελέγχουν συστηματικά αυλές, κήπους, ταράτσες και μπαλκόνια για σημεία όπου λιμνάζει νερό. Δοχεία, γλάστρες, βαρέλια και κάθε αντικείμενο που μπορεί να συγκρατήσει νερό πρέπει να αδειάζονται ή να καλύπτονται, ενώ απαιτείται τακτικός καθαρισμός υδρορροών, φρεατίων και αγωγών.
Οι ειδικοί δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στις ευπαθείς ομάδες, οι οποίες καλούνται να εφαρμόζουν τα μέτρα αυτά με αυξημένη συνέπεια καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού και του φθινοπώρου.
Κλιματική αλλαγή και νέα δεδομένα
Τα τελευταία χρόνια η επιστημονική κοινότητα εξετάζει όλο και πιο προσεκτικά τον ρόλο της κλιματικής αλλαγής στην εξάπλωση ασθενειών που μεταδίδονται μέσω εντόμων. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, οι ηπιότεροι χειμώνες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν την επιβίωση και την αναπαραγωγή των κουνουπιών για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.
Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο τον ιό του Δυτικού Νείλου. Σε πολλές περιοχές της Ευρώπης παρατηρείται η εξάπλωση ειδών κουνουπιών που μεταφέρουν άλλες σοβαρές ασθένειες, όπως ο δάγκειος πυρετός, ο chikungunya και ο Zika. Ορισμένα από αυτά τα είδη επεκτείνονται σταθερά προς νέες γεωγραφικές περιοχές, δημιουργώντας νέα δεδομένα για τα συστήματα δημόσιας υγείας.
Η αυξημένη κινητικότητα ανθρώπων και αγαθών, σε συνδυασμό με τις μεταβολές του κλίματος, δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο οι υγειονομικές αρχές καλούνται να βρίσκονται σε διαρκή επιφυλακή. Η συνεχής επιδημιολογική παρακολούθηση, η έγκαιρη ανίχνευση κρουσμάτων και η ενημέρωση του πληθυσμού αποτελούν βασικά εργαλεία για τον περιορισμό των κινδύνων και την αποτελεσματική προστασία της δημόσιας υγείας.
Διαβάστε ακόμη
«Προσωπική διαφορά» στο Δημόσιο: Επεκτείνεται και στους προσληφθέντες
Μουντιάλ 2026 και χρηματιστήρια: Αρχίζει το ματς…
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα