Χρέη άνω των 203 εκατ. ευρώ προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ άφησε πίσω του, μέσα σε τρία χρόνια, ένα εκτεταμένο δίκτυο εταιρειών που συνδέεται με επιχειρήσεις εστίασης και νυχτερινής διασκέδασης. Πίσω από τους τυπικούς διαχειριστές, οι ελεγκτές εντόπισαν πρόσωπα που φέρονται να διατηρούσαν τον πραγματικό έλεγχο της δραστηριότητας, αποφεύγοντας να εμφανίζονται στις εταιρικές θέσεις.
Η επιχείρηση της ομάδας ΔΕΟΣ της ΑΑΔΕ, με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη, έχει οδηγήσει μέχρι στιγμής σε 18 συλλήψεις. Το εύρος της υπόθεσης αποτυπώνεται σε περισσότερα από 4.200 εμπλεκόμενα ΑΦΜ, πάνω από 2.000 επιχειρήσεις και περισσότερα από 700 σημεία δραστηριότητας στη Θεσσαλονίκη, στη Χαλκιδική και σε άλλες περιοχές.
Από τις συνολικές οφειλές, τα 68 εκατ. ευρώ αφορούν ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος, ενώ τα υπόλοιπα 135 εκατ. ευρώ ασφαλιστικές εισφορές. Η μεγαλύτερη επιβάρυνση εντοπίζεται, επομένως, στα χρέη προς τον ΕΦΚΑ, τα οποία αντιπροσωπεύουν περίπου τα δύο τρίτα του συνολικού ποσού.
Η πραγματική διοίκηση πίσω από την εταιρική «βιτρίνα»
Το σχήμα στηριζόταν στον διαχωρισμό ανάμεσα σε εκείνους που εμφανίζονταν επισήμως ως υπεύθυνοι και σε εκείνους που ασκούσαν την επιχειρηματική δραστηριότητα. Περίπου 1.300 πρόσωπα καταγράφονται ως «αχυράνθρωποι», ενώ η έρευνα αφορά και 700 υποκρυπτόμενα πρόσωπα.
Οι πρώτοι αναλάμβαναν στα χαρτιά θέσεις διαχειριστών και μοναδικών εταίρων. Δεν συμμετείχαν όμως ουσιαστικά στη λειτουργία των επιχειρήσεων. Πίσω τους φέρονται να βρίσκονταν, μεταξύ άλλων, γνωστοί επιχειρηματίες που συνδέονται με δεκάδες μπαρ και νυχτερινά κέντρα στη Θεσσαλονίκη και στη Χαλκιδική.
Με αυτή τη διάρθρωση, οι εταιρείες συσσώρευαν υποχρεώσεις χωρίς να υπάρχουν οι προϋποθέσεις πραγματικής εξόφλησής τους. Τα πρόσωπα που εμφανίζονταν ως υπεύθυνα λειτουργούσαν ως τυπική ασπίδα για τους πραγματικούς διαχειριστές, τους οποίους οι ελεγκτές επιχείρησαν να ταυτοποιήσουν μέσα από την πολύμηνη έρευνα.
Καθοριστική αποδείχθηκε η διασταύρωση των εταιρικών στοιχείων με τις διευθύνσεις λειτουργίας. Η επανεμφάνιση επιχειρηματικής δραστηριότητας στα ίδια σημεία, σε συνδυασμό με τους ονομαστικούς διαχειριστές, επέτρεψε τη σύνδεση των επιμέρους περιπτώσεων και την αποτύπωση του ευρύτερου μηχανισμού.
Το πλήθος των ΑΦΜ δεν ταυτίζεται, συνεπώς, με τον αριθμό των καταστημάτων. Η υπόθεση αφορά πολλαπλές εταιρικές παρουσίες που δραστηριοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια σε περισσότερες από 700 διευθύνσεις, με κοινό χαρακτηριστικό την απόσταση ανάμεσα στην επίσημη και στην πραγματική διοίκηση.
Η συγκέντρωση των στοιχείων σε αυτή την κλίμακα απαιτούσε συνδυασμό ελέγχων και εισαγγελικής διερεύνησης. Στην έρευνα συμμετείχαν 60 ελεγκτές και επτά εισαγγελικοί λειτουργοί, με αντικείμενο τόσο την οικονομική δραστηριότητα όσο και την ταυτότητα όσων βρίσκονταν πίσω από τις εταιρείες.
Ασθενείς και άνθρωποι σε ανάγκη ως ονομαστικοί διαχειριστές
Η στρατολόγηση δεν περιοριζόταν σε πρόσωπα του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Το κύκλωμα φέρεται να αναζητούσε ανθρώπους με σοβαρά προβλήματα υγείας και έντονη οικονομική ανάγκη, προσφέροντας μικρή αμοιβή για τη χρήση των στοιχείων τους.
Στις περιπτώσεις που εξετάζονται περιλαμβάνονται προσεγγίσεις ασθενών έξω από το Θεαγένειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης και το νοσοκομείο «Άγιος Σάββας» στην Αθήνα. Μεταξύ των προσώπων που φέρονται να επιλέγονταν ήταν ακόμη και καρκινοπαθείς.
Οι άνθρωποι αυτοί εμφανίζονταν στη συνέχεια ως εταιρικοί υπεύθυνοι, χωρίς πραγματικό ρόλο στη λειτουργία των καταστημάτων. Η οικονομική τους ευαλωτότητα αποτελούσε το μέσο προσέγγισης, ενώ η τυπική ανάληψη της διαχείρισης εξυπηρετούσε την απόκρυψη εκείνων που ασκούσαν τον έλεγχο.
Μεταξύ των συλληφθέντων βρίσκεται και γνωστός ηθοποιός-μοντέλο, ο οποίος παραδέχθηκε ότι χρησιμοποιούνταν ως «αχυράνθρωπος». Η μηνιαία αμοιβή που περιέγραψε κυμαινόταν από 200 έως 700 ευρώ, αποτυπώνοντας το ύψος των ανταλλαγμάτων για την ονομαστική συμμετοχή στο σχήμα.
Οι λογιστές, ο δικηγόρος και τα ευρήματα των ερευνών
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η φερόμενη συμμετοχή τριών λογιστών και ενός δικηγόρου στην οργάνωση του δικτύου. Οι λογιστές εξετάζονται για τον ρόλο τους στη σύσταση των εταιρειών και στη διαχείριση της εταιρικής παρουσίας των «αχυρανθρώπων».
Ο δικηγόρος φέρεται να χρησιμοποιούσε πλαστές εξουσιοδοτήσεις για ενέργειες που συνδέονταν με τη λήψη αδειών από δήμο, Πυροσβεστική και υγειονομικές υπηρεσίες. Οι συγκεκριμένες πράξεις διερευνώνται ως μέρος της υποστήριξης της λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Παράλληλα με τα εταιρικά δεδομένα, οι έρευνες ανέδειξαν στοιχεία πολυτελούς διαβίωσης ορισμένων εμπλεκομένων. Περιλαμβάνονται ταξίδια σε εξωτικούς προορισμούς, τα οποία προβάλλονταν με φωτογραφίες στα κοινωνικά δίκτυα.
Σε πολυτελείς βίλες ενός επιχειρηματία εντοπίστηκαν όπλα, γεμιστήρες, ακριβά ρολόγια και χρηματικά ποσά. Στους 18 συλληφθέντες περιλαμβάνεται επίσης η σύζυγος ενός από τους επιχειρηματίες. Οι συλληφθέντες αναμένεται να οδηγηθούν στον εισαγγελέα για την άσκηση ποινικών διώξεων.