Έπειτα από περίπου 80 χρόνια κατά τα οποία το πλαίσιο παρέμενε σχεδόν αμετάβλητο, το κληρονομικό δίκαιο εισέρχεται σε περίοδο ουσιαστικών μετασχηματισμών. Οι νέες παρεμβάσεις επιχειρούν να διορθώσουν διαχρονικές στρεβλώσεις που δημιουργούσαν αδιέξοδα στις περιουσίες και δυσχέραιναν τη διαχείριση των ακινήτων.
Στον πυρήνα της μεταρρύθμισης βρίσκεται η κατάργηση του καθεστώτος «εξ αδιαιρέτου», η ενίσχυση της θέσης των συζύγων και των συντρόφων στη διανομή της περιουσίας, καθώς και η αντιμετώπιση του φαινομένου χιλιάδων ακινήτων που παραμένουν ανεκμετάλλευτα εξαιτίας νομικών εκκρεμοτήτων μεταξύ κληρονόμων.
Στόχος είναι να περιοριστεί το φαινόμενο της εγκατάλειψης περιουσιών που παραμένουν αδρανείς επί χρόνια και να δοθούν πιο λειτουργικές λύσεις στη μεταβίβαση και αξιοποίησή τους. Με τις νέες ρυθμίσεις επιδιώκεται να ξεπεραστούν τα αδιέξοδα που μέχρι σήμερα οδηγούσαν σε συγκρούσεις μεταξύ συγγενών και σε πλήρη ακινησία στη διαχείριση της κληρονομιάς.
Κεντρική αλλαγή θεωρείται η ουσιαστική κατάργηση του συστήματος «εξ αδιαιρέτου», γνωστού και ως «αδελφομοίρια». Στο ισχύον καθεστώς, πολλά ακίνητα καταλήγουν να ανήκουν σε πολλούς συγκληρονόμους που συχνά αδυνατούν να συμφωνήσουν για την αξιοποίησή τους, με αποτέλεσμα να παραμένουν αχρησιμοποίητα για δεκαετίες.
Με το νέο σύστημα προβλέπεται διαφορετικός τρόπος κατανομής της περιουσίας. Αντί κάθε κληρονόμος να αποκτά ποσοστό συγκυριότητας στο ίδιο ακίνητο, ένας από αυτούς θα λαμβάνει ολόκληρη την ιδιοκτησία και οι υπόλοιποι θα αποζημιώνονται οικονομικά ή θα αποκτούν άλλο περιουσιακό στοιχείο ισοδύναμης αξίας. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να περιοριστεί η πολυδιάσπαση των περιουσιακών στοιχείων και να διευκολυνθεί η αξιοποίησή τους.
Για παράδειγμα, όταν ένας γονέας μεταβιβάζει ακίνητο σε ένα από τα παιδιά του, το άλλο παιδί δεν θα καθίσταται πλέον συγκύριος μέσω της νόμιμης μοίρας. Αντίθετα, θα λαμβάνει αποζημίωση ή άλλο περιουσιακό στοιχείο αντίστοιχης αξίας. Σε περίπτωση που προκύψει διαφωνία, ο ενδιαφερόμενος κληρονόμος θα έχει τη δυνατότητα να προσφύγει στο δικαστήριο, το οποίο θα καθορίζει την αποζημίωση και θα επιλύει τη διαφορά.
Βασικός στόχος της μεταρρύθμισης είναι να αποτραπεί ο κατακερματισμός των περιουσιών σε μικρά ποσοστά, μια πρακτική που στο παρελθόν οδήγησε σε αδρανοποίηση χιλιάδων ακινήτων. Ταυτόχρονα επαναπροσδιορίζονται τα μερίδια που δικαιούνται σύζυγοι και παιδιά, ώστε να επιτευχθεί πιο ισορροπημένη κατανομή της κληρονομιάς.
Αλλαγές στα ποσοστά και στα δικαιώματα των συζύγων
Σημαντικές είναι και οι μεταβολές που αφορούν τη θέση του επιζώντος συζύγου στη διανομή της περιουσίας. Όταν υπάρχει ένα παιδί, το ποσοστό του συζύγου αυξάνεται από 25% σε 33%. Αντίθετα, όταν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, διατηρείται η ισχύουσα αναλογία, με 25% να αντιστοιχεί στον σύζυγο και 75% στα παιδιά.
Παράλληλα εισάγεται πρόβλεψη που εξασφαλίζει το δικαίωμα παραμονής στην κοινή κατοικία για τον σύντροφο που επιβιώνει μετά τον θάνατο του άλλου. Το δικαίωμα αυτό παρέχεται ακόμη και όταν δεν υπάρχει γάμος ή σύμφωνο συμβίωσης, επιτρέποντας στον σύντροφο να συνεχίσει να κατοικεί στο σπίτι για τουλάχιστον τρία χρόνια, εκτός εάν υπάρξει διαφορετική συμφωνία με τους υπόλοιπους κληρονόμους.
Μία ακόμη σημαντική καινοτομία αφορά τα ζευγάρια που συμβιώνουν χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης. Εάν δεν υπάρχουν παιδιά ή άλλοι συγγενείς, ο επιζών σύντροφος θα έχει πλέον τη δυνατότητα να κληρονομεί το σύνολο της περιουσίας. Με τον τρόπο αυτό αποτρέπεται η μεταβίβαση της περιουσίας στο Δημόσιο, όπως προβλέπεται σήμερα σε αντίστοιχες περιπτώσεις.
Επιπλέον, εισάγεται μια νέα δυνατότητα διαχείρισης της ιδιοκτησίας για τους ηλικιωμένους ιδιοκτήτες. Θα μπορούν να πωλούν το σπίτι ή το εξοχικό τους ενόσω βρίσκονται στη ζωή, να εισπράττουν το τίμημα και ταυτόχρονα να συμφωνούν με τον αγοραστή ότι θα συνεχίσουν να κατοικούν στο ακίνητο μέχρι το τέλος της ζωής τους. Εναλλακτικά, θα μπορούν να παραμένουν στο ίδιο ακίνητο καταβάλλοντας ενοίκιο, αποφεύγοντας έτσι τη μετακόμιση και τη διατάραξη της καθημερινότητάς τους.
Διαβάστε ακόμη
Tα τρία σοκ που πλήττουν τις αγορές δημιουργούν μια «τέλεια καταιγίδα» (γραφήματα)
Τι ισχύει για τις χρεώσεις στους τραπεζικούς λογαριασμούς – Η απάντηση των τραπεζών
5 φυτά με ανάπτυξη σε χρόνο ρεκόρ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα