Η κυβέρνηση προχωρά σε σημαντική αυστηροποίηση του πλαισίου που διέπει τις συναλλαγές με μετρητά, επιδιώκοντας να περιορίσει τα περιθώρια φοροδιαφυγής και να ενισχύσει την παρακολούθηση της οικονομικής δραστηριότητας μέσω του τραπεζικού συστήματος. Στο επίκεντρο του νέου νομοσχεδίου βρίσκεται η υποχρεωτική χρήση ηλεκτρονικών τρόπων πληρωμής για κάθε συναλλαγή που φτάνει ή ξεπερνά τα 500 ευρώ, αποκλείοντας ουσιαστικά τη χρήση φυσικού χρήματος για μεγαλύτερες αγορές και πληρωμές.
Η βασική διαφοροποίηση σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς αφορά τον τρόπο υπολογισμού του ορίου. Μέχρι σήμερα, η αξιολόγηση μπορούσε να γίνεται ανά παραστατικό, αφήνοντας περιθώρια για κατατμήσεις ποσών. Με το νέο σύστημα, εξετάζεται η συνολική αξία της συναλλαγής, ανεξάρτητα από τον αριθμό των αποδείξεων ή των τιμολογίων που εκδίδονται. Έτσι, ακόμη και αν μια αγορά «σπάσει» σε περισσότερα παραστατικά, εφόσον το τελικό ποσό υπερβαίνει τα 500 ευρώ, η εξόφληση θα πρέπει να πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω τραπεζικών ή άλλων ηλεκτρονικών μέσων.
Περιορισμός του «σπασίματος» συναλλαγών
Με τη νέα ρύθμιση, το υπουργείο Οικονομικών επιχειρεί να βάλει τέλος σε μια διαδεδομένη πρακτική της αγοράς, κατά την οποία μεγάλες συναλλαγές κατακερματίζονταν σε μικρότερα ποσά ώστε να παραμένουν κάτω από το επιτρεπόμενο όριο πληρωμής με μετρητά. Η μέθοδος αυτή είχε χρησιμοποιηθεί σε αρκετούς επαγγελματικούς κλάδους, περιορίζοντας την αποτελεσματικότητα των προηγούμενων περιορισμών.
Πλέον, το σύνολο της συναλλαγής αντιμετωπίζεται ως μία ενιαία οικονομική πράξη. Για παράδειγμα, αγορά ύψους 1.000 ευρώ δεν θα μπορεί να εξοφληθεί με συνδυασμό κάρτας και μετρητών, ούτε να «σπάσει» σε δύο ή περισσότερες αποδείξεις χαμηλότερης αξίας ώστε να αποφευχθεί η υποχρεωτική ηλεκτρονική πληρωμή. Ο νέος κανόνας εφαρμόζεται συνολικά και δεν αφήνει περιθώρια διαφορετικής διαχείρισης ανά παραστατικό.
Αυστηρότερες κυρώσεις και αυξημένοι έλεγχοι
Το νέο πλαίσιο συνοδεύεται και από σημαντικά αυστηρότερες ποινές για όσους δεν συμμορφώνονται. Το πρόστιμο για κάθε παράβαση καθορίζεται πλέον στο διπλάσιο του ποσού που καταβλήθηκε παράνομα με μετρητά, αυξάνοντας αισθητά το οικονομικό βάρος για επιχειρήσεις και επαγγελματίες που θα επιχειρήσουν να παρακάμψουν τις προβλέψεις του νόμου.
Στόχος του οικονομικού επιτελείου είναι η κύρωση να λειτουργήσει αποτρεπτικά και να περιορίσει τη χρήση μετρητών σε συναλλαγές μεγαλύτερης αξίας. Ωστόσο, κυβερνητικά στελέχη αναγνωρίζουν ότι η πραγματική αποτελεσματικότητα του μέτρου θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ένταση των φορολογικών ελέγχων και από την ικανότητα των ελεγκτικών μηχανισμών να εντοπίζουν παραβάσεις στην πράξη.
Πίεση για περισσότερες ηλεκτρονικές πληρωμές
Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, η ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών εκτιμάται ότι θα βελτιώσει την ιχνηλασιμότητα του χρήματος και θα συμβάλει στην αύξηση των φορολογικών εσόδων. Μέσω της υποχρεωτικής διεκπεραίωσης των συναλλαγών από τραπεζικά συστήματα, οι αρχές θεωρούν ότι θα μπορούν να εντοπίζουν ευκολότερα αποκλίσεις, αδήλωτα εισοδήματα και πρακτικές απόκρυψης οικονομικής δραστηριότητας.
Η λογική πίσω από τη ρύθμιση είναι ότι όσο περιορίζεται η κυκλοφορία μετρητών στις μεγάλες συναλλαγές, τόσο δυσκολότερη γίνεται η απόκρυψη συναλλαγών από τις φορολογικές αρχές. Παράλληλα, το οικονομικό επιτελείο υποστηρίζει ότι δημιουργείται ένα πιο διαφανές και ελεγχόμενο περιβάλλον για την αγορά.
Οι δυσκολίες για επιχειρήσεις και καταναλωτές
Παρά τα προσδοκώμενα οφέλη, η εφαρμογή ενός συστήματος σχεδόν αποκλειστικής χρήσης ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής συνοδεύεται και από σημαντικές προκλήσεις. Για πολλές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα μικρού και μεσαίου μεγέθους, η αυξημένη εξάρτηση από τραπεζικές υπηρεσίες συνεπάγεται πρόσθετο λειτουργικό κόστος, όπως τραπεζικές προμήθειες, χρεώσεις συναλλαγών και ανάγκη αναβάθμισης υποδομών.
Ταυτόχρονα, απαιτείται προσαρμογή των επιχειρησιακών διαδικασιών ώστε να υποστηρίζονται πλήρως οι ηλεκτρονικές συναλλαγές, κάτι που δεν είναι πάντοτε εύκολο για μικρότερες επιχειρήσεις ή επαγγελματίες που λειτουργούν με περιορισμένους πόρους.
Αντίστοιχα, αν και οι ψηφιακές πληρωμές έχουν επεκταθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, η χρήση μετρητών παραμένει ισχυρή σε ορισμένες κοινωνικές ομάδες. Υπάρχουν πολίτες που συνεχίζουν να βασίζονται στο φυσικό χρήμα είτε λόγω συνήθειας είτε επειδή αντιμετωπίζουν περιορισμένη πρόσβαση σε τραπεζικές υπηρεσίες ή ψηφιακά εργαλεία.
Το στοίχημα της εφαρμογής
Καθοριστικό ρόλο για την επιτυχία του νέου πλαισίου θα παίξει η εφαρμογή του στην πράξη. Η εμπειρία από παλαιότερες παρεμβάσεις δείχνει ότι ακόμη και τα πιο αυστηρά νομοθετικά μέτρα δεν αποδίδουν χωρίς επαρκείς ελέγχους και συστηματική παρακολούθηση της αγοράς.
Σε κάθε περίπτωση, η κατεύθυνση της πολιτικής είναι πλέον ξεκάθαρη. Η χρήση μετρητών περιορίζεται σταδιακά ακόμη περισσότερο, ενώ οι συναλλαγές μεγαλύτερης αξίας μεταφέρονται υποχρεωτικά στο τραπεζικό σύστημα. Το αν αυτή η στρατηγική θα οδηγήσει σε ουσιαστική μείωση της φοροδιαφυγής ή αν η αγορά θα αναζητήσει νέους τρόπους προσαρμογής, θα φανεί το επόμενο διάστημα.
Διαβάστε ακόμη
CNBC: Όταν ο «δράκος» συνάντησε τον «αετό» – Τα 5 βασικά σημεία της συνάντησης Σι – Τραμπ (vid)
Δεν υπάρχουν ναυαγοσώστες: “Ας τους αντικαταστήσουμε με κάμερες και AI”
Ugly shoes: Γιατί τα «άσχημα» παπούτσια έγιναν η μεγαλύτερη τάση της μόδας (pics)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα