Σε έναν διαρκή αγώνα δρόμου με τις ανατιμήσεις βρίσκονται τα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς το κύμα ακρίβειας εξακολουθεί να επιβαρύνει βασικές καθημερινές δαπάνες, από την ενέργεια και τις μετακινήσεις μέχρι το καλάθι του σούπερ μάρκετ.
Οι αυξήσεις δεν περιορίζονται στα καύσιμα. Επεκτείνονται σε τρόφιμα, ενοίκια, ξενοδοχεία και αεροπορικά εισιτήρια, ενώ ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η μεγάλη απόκλιση ανάμεσα στις τιμές παραγωγού και τις τελικές τιμές λιανικής για ορισμένα αγροτικά προϊόντα.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του MEGA, που επικαλείται στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι μεγαλύτερες ετήσιες ανατιμήσεις, από τον Σεπτέμβριο του 2025 έως τον Σεπτέμβριο του 2026, εντοπίζονται στην ενέργεια, όπου οι αυξήσεις ξεπερνούν ακόμη και το 50%.
Ενέργεια και καύσιμα: Αυξήσεις έως 55,2% σε έναν χρόνο
Το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στις ενεργειακές δαπάνες, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τόσο τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς όσο και το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Στην κορυφή των ανατιμήσεων βρίσκεται το φυσικό αέριο, με αύξηση 55,2%, ενώ ακολουθεί το πετρέλαιο θέρμανσης, με άνοδο 53,2%. Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της χειμερινής περιόδου, καθώς τα νοικοκυριά προετοιμάζονται για τις αυξημένες ανάγκες θέρμανσης.
Σημαντικές επιβαρύνσεις καταγράφονται και στις μετακινήσεις. Το πετρέλαιο κίνησης έχει ακριβύνει κατά 38,8%, ενώ η βενζίνη εμφανίζει αύξηση 22,5% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα.
Ανοδικά κινείται και το ηλεκτρικό ρεύμα, με αύξηση 15%, συμπληρώνοντας την εικόνα της πίεσης που ασκούν οι ενεργειακές τιμές σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Οι συγκεκριμένες μεταβολές αποτυπώνουν το εύρος των ανατιμήσεων σε αγαθά και υπηρεσίες που δύσκολα μπορούν να περιοριστούν από την καθημερινότητα των καταναλωτών.
Ξενοδοχεία και αεροπορικά εισιτήρια: Σημαντικά ακριβότερες οι υπηρεσίες
Η ακρίβεια δεν σταματά στην ενέργεια. Ισχυρές αυξήσεις εμφανίζονται και στον τομέα των υπηρεσιών, με τις δαπάνες για διαμονή και μεταφορές να καταγράφουν ιδιαίτερα μεγάλες μεταβολές.
Συγκεκριμένα, οι τιμές σε ξενοδοχεία, μοτέλ και πανδοχεία έχουν αυξηθεί κατά 29,8% σε ετήσια βάση, ενώ οι αεροπορικές μεταφορές επιβατών είναι ακριβότερες κατά 22%.
Αύξηση 12,4% καταγράφεται στις άλλες υπηρεσίες ενημέρωσης και επικοινωνίας, ενώ τα ενοίκια κατοικιών έχουν ενισχυθεί κατά 5,9%.
Οι ανατιμήσεις αυτές περιορίζουν περαιτέρω το διαθέσιμο εισόδημα, καθώς επηρεάζουν τόσο τις ανελαστικές δαπάνες, όπως η στέγαση, όσο και άλλες ανάγκες, όπως τα ταξίδια και οι μετακινήσεις.
Ακριβότερο το τραπέζι: Μοσχάρι και ψάρια με διψήφιες αυξήσεις
Ιδιαίτερα αισθητή παραμένει η πίεση και στα τρόφιμα, καθώς αρκετά βασικά προϊόντα εξακολουθούν να πωλούνται σε σημαντικά υψηλότερες τιμές σε σχέση με πέρυσι.
Το μοσχαρίσιο κρέας έχει ανατιμηθεί κατά 12,3%, ενώ οι τιμές στα ψάρια έχουν αυξηθεί κατά 11,5%, επιβαρύνοντας δύο σημαντικές κατηγορίες του οικογενειακού καλαθιού.
Ακολουθούν το αρνί και το κατσίκι, με αύξηση 9,7%, και τα αυγά, με άνοδο 6,6%. Μικρότερη, αλλά επίσης ανοδική, είναι η μεταβολή στις τιμές του ψωμιού και των λοιπών προϊόντων αρτοποιίας, που φτάνει το 2%.
Οι συνεχείς αυξήσεις αναγκάζουν τους καταναλωτές να επανεξετάζουν τις αγορές τους, αναζητώντας οικονομικότερες επιλογές και προσφορές, προκειμένου να συγκρατήσουν τις μηνιαίες δαπάνες.
Από το χωράφι στο ράφι: Φασόλια με «καπέλο» έως 202%
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα που προκύπτει από τη σύγκριση των τιμών παραγωγού με εκείνες που συναντούν οι καταναλωτές στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα ελληνικά φασόλια, για τα οποία η τελική τιμή λιανικής εμφανίζεται έως και 202% υψηλότερη από την τιμή που λαμβάνει ο παραγωγός.
Ειδικότερα, στη Φλώρινα, η τιμή παραγωγού για τα φασόλια πλακέ διαμορφώνεται στα 4,80 ευρώ το κιλό, ενώ για τα φασόλια ελέφαντες φτάνει τα 5,50 ευρώ το κιλό.
Την ίδια στιγμή, η τιμή λιανικής για ελληνικά φασόλια σε σούπερ μάρκετ εμφανίζεται να φτάνει τα 14,52 ευρώ το κιλό.
Με βάση την τιμή των 4,80 ευρώ, η διαφορά μέχρι το ράφι ανέρχεται σε 9,72 ευρώ ανά κιλό, δηλαδή η λιανική τιμή είναι περίπου τριπλάσια της τιμής παραγωγού.
Αντίστοιχα, σε σύγκριση με την τιμή παραγωγού των 5,50 ευρώ, η διαφορά φτάνει τα 9,02 ευρώ το κιλό.
Η απόκλιση αυτή αναδεικνύει το ζήτημα της διαμόρφωσης των τελικών τιμών στην εφοδιαστική αλυσίδα, χωρίς ωστόσο να σημαίνει ότι ολόκληρη η διαφορά αποτελεί κέρδος των ενδιάμεσων επιχειρήσεων, καθώς μεσολαβούν δαπάνες συσκευασίας, μεταφοράς, αποθήκευσης και διάθεσης.
Η πίεση στα νοικοκυριά και το στοίχημα των παρεμβάσεων
Με τις ανατιμήσεις να εκτείνονται από την ενέργεια έως τα βασικά τρόφιμα, η διαχείριση του οικογενειακού προϋπολογισμού γίνεται ολοένα δυσκολότερη.
Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρίσκονται πλέον οι αναμενόμενες κυβερνητικές αποφάσεις για την επιδότηση του πετρελαίου θέρμανσης, καθώς οι υψηλές τιμές των καυσίμων ενισχύουν την ανάγκη στήριξης των νοικοκυριών.
Ωστόσο, η εικόνα της αγοράς δείχνει ότι το πρόβλημα της ακρίβειας είναι ευρύτερο. Οι αυξήσεις σε καύσιμα, τρόφιμα, υπηρεσίες και στέγαση συσσωρεύουν επιβαρύνσεις, ενώ οι μεγάλες διαφορές τιμών από την παραγωγή έως τη λιανική εντείνουν τον προβληματισμό για το τελικό κόστος που καλείται να πληρώσει ο καταναλωτής.
Το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο η αντιμετώπιση των αυξημένων ενεργειακών αναγκών του χειμώνα, αλλά και η συγκράτηση του συνολικού κόστους ζωής, που εξακολουθεί να απορροφά σημαντικό μέρος του εισοδήματος των ελληνικών νοικοκυριών.