Νέο τοπίο στην πρόσβαση των επενδυτών στον ηλεκτρικό χώρο, στη σύνδεση έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και στην ανάπτυξη των data centers επιχειρεί να διαμορφώσει το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που βρίσκεται υπό εξέταση στη Βουλή. Οι προωθούμενες διατάξεις στοχεύουν στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των υφιστάμενων ηλεκτρικών δικτύων, αλλά και στην αντιμετώπιση των περιορισμών που δυσκολεύουν την υλοποίηση νέων ενεργειακών επενδύσεων.
Κατά την ακρόαση των φορέων στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου, οι διαχειριστές των δικτύων και η Ρυθμιστική Αρχή τοποθετήθηκαν θετικά απέναντι στις βασικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, η αλλαγή στον τρόπο κατανομής του κόστους σύνδεσης των έργων ΑΠΕ προκαλεί αντιδράσεις, ενώ η αυτοδιοίκηση ζητεί μεγαλύτερη συμμετοχή στα οικονομικά οφέλη της ενεργειακής μετάβασης.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται οι ευέλικτες συμβάσεις σύνδεσης, η διαχείριση της περιορισμένης δυναμικότητας των δικτύων, οι νέοι όροι για τα κέντρα δεδομένων και η δυνατότητα διαμοιρασμού ενέργειας μεταξύ καταναλωτών. Παράλληλα, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ρυθμίσεις για την ακίνητη περιουσία και την περιβαλλοντική προστασία.
ΑΔΜΗΕ: Περισσότερες συνδέσεις χωρίς υποχρεωτικά νέα δίκτυα
Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά τη δυνατότητα σύναψης ευέλικτων συμβάσεων σύνδεσης, οι οποίες επιτρέπουν την ένταξη νέων εγκαταστάσεων στο ηλεκτρικό σύστημα ακόμη και όταν δεν μπορεί να εξασφαλιστεί η πλήρης απορρόφηση της παραγόμενης ενέργειας.
Ο ΑΔΜΗΕ εκτιμά ότι η νέα διαδικασία μπορεί να αυξήσει τη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα, αξιοποιώντας καλύτερα τις υφιστάμενες υποδομές και περιορίζοντας την ανάγκη κατασκευής νέων δικτύων με δυσανάλογα υψηλό κόστος.
Ο εκπρόσωπος του διαχειριστή, Κωνσταντίνος Τσιρέκης, εξήγησε ότι το νέο πλαίσιο θα εφαρμοστεί σταδιακά, με ειδικές μελέτες για τις περιοχές όπου η διαθέσιμη δυναμικότητα είναι περιορισμένη ή έχει εξαντληθεί.
Οι διαχειριστές θα εξετάζουν τις πραγματικές δυνατότητες νέων συνδέσεων και, ύστερα από έγκριση της ΡΑΑΕΥ, θα καθορίζονται οι όροι ευελιξίας και τα επιτρεπόμενα επίπεδα απορρόφησης ενέργειας. Έτσι, οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές θα μπορούν να γνωρίζουν εκ των προτέρων τους περιορισμούς και να αξιολογούν την οικονομική βιωσιμότητα των έργων τους.
Η βασική επιδίωξη είναι να διευρυνθεί ο διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος, χωρίς το κόστος κάθε νέας σύνδεσης να μεταφέρεται κατ’ ανάγκη στους καταναλωτές μέσω πρόσθετων επενδύσεων στα δίκτυα.
Οι νέοι κανόνες για τα data centers
Ξεχωριστή θέση στις ρυθμίσεις καταλαμβάνουν τα κέντρα δεδομένων (data centers), καθώς η ανάπτυξή τους δημιουργεί σημαντικές απαιτήσεις ηλεκτρικής ισχύος και αυξάνει την πίεση στις διαθέσιμες υποδομές.
Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, το νομοσχέδιο επιχειρεί να διαμορφώσει σαφέστερους κανόνες σύνδεσης, ώστε η Ελλάδα να παραμείνει ελκυστικός προορισμός για τεχνολογικές επενδύσεις, χωρίς να δεσμεύεται ηλεκτρικός χώρος από αιτήματα που δεν αντιστοιχούν σε πραγματικά ώριμα επενδυτικά σχέδια.
Παράλληλα, εισάγονται υποχρεώσεις για την κάλυψη μέρους των ενεργειακών αναγκών των κέντρων δεδομένων από νέες μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας του συστήματος και τον περιορισμό του κόστους.
Την ανάγκη αποτελεσματικής διαχείρισης του ηλεκτρικού χώρου αναγνωρίζει και η Ελληνική Ένωση Κατασκευαστών και Λειτουργών Κέντρων Δεδομένων (GRDCA). Ο πρόεδρός της, Αλέξανδρος Μπεχράκης, υποστήριξε τη δημιουργία ειδικού θεσμικού πλαισίου, επισημαίνοντας ότι η δυναμικότητα των δικτύων πρέπει να κατευθύνεται σε πραγματικές επενδύσεις και όχι σε κερδοσκοπικά αιτήματα.
Η Ένωση κατέθεσε, πάντως, προτάσεις βελτίωσης των διατάξεων, προειδοποιώντας ότι η μη υιοθέτησή τους ενδέχεται να επηρεάσει την ανταγωνιστικότητα του κλάδου.
ΡΑΑΕΥ: Στήριξη στις αλλαγές για τις συνδέσεις ΑΠΕ
Θετική απέναντι στις βασικές ενεργειακές ρυθμίσεις εμφανίστηκε και η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο άρθρο 42, το οποίο αφορά τον επιμερισμό του κόστους σύνδεσης ενεργειακών εγκαταστάσεων.
Ο εκπρόσωπος της Αρχής, Δημήτρης Φούρλαρης, υποστήριξε ότι οι νέοι κανόνες θα συμβάλουν στην ορθολογικότερη χωροθέτηση των έργων, αποτρέποντας επιλογές εγκατάστασης σε περιοχές που βρίσκονται μακριά από το δίκτυο ή δεν διαθέτουν το κατάλληλο ενεργειακό δυναμικό.
Κατά τη ΡΑΑΕΥ, η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών μπορεί να οδηγήσει σε πιο υγιή ανάπτυξη των επενδύσεων ΑΠΕ. Η Αρχή αξιολόγησε επίσης θετικά τις προβλέψεις για τη βιομηχανία και τα data centers, θεωρώντας ότι οι προϋποθέσεις που τίθενται θα περιορίσουν τα αιτήματα σύνδεσης σε επίπεδα συμβατά με τις δυνατότητες του ηλεκτρικού συστήματος.
ΔΕΔΔΗΕ: Νέες δυνατότητες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Στη βελτίωση της διαφάνειας και της πρόσβασης στο ηλεκτρικό δίκτυο επικεντρώθηκε ο ΔΕΔΔΗΕ, ο οποίος θεωρεί ότι οι αλλαγές δημιουργούν καλύτερες προϋποθέσεις για παραγωγούς, καταναλωτές, συστήματα αποθήκευσης και ενεργοβόρες εγκαταστάσεις.
Ο εκπρόσωπός του, Δημήτρης Τσαλέμης, επισήμανε ότι ο διαχειριστής διαθέτει ήδη πληροφοριακά συστήματα για την υποβολή αιτήσεων σύνδεσης, ενώ δημοσιοποιούνται στοιχεία σχετικά με τα αιτήματα παραγωγών και αυτοκαταναλωτών, καθώς και τη διαθέσιμη δυναμικότητα των υποσταθμών.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη θεσμοθέτηση του δικαιώματος κοινής χρήσης ανανεώσιμης ενέργειας από νοικοκυριά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα ενισχύει τον ρόλο των καταναλωτών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, επιτρέποντας τη συμμετοχή τους σε σχήματα διαμοιρασμού ενέργειας.
Στην εφαρμογή των νέων δυνατοτήτων αναμένεται να συμβάλουν και οι περισσότεροι από 2 εκατομμύρια έξυπνοι μετρητές που έχουν ήδη εγκατασταθεί στο δίκτυο διανομής, διευκολύνοντας την εποπτεία της κατανάλωσης και την αποτελεσματικότερη λειτουργία του συστήματος.
Σταθερά τιμολόγια και προστασία καταναλωτών
Στις διατάξεις που αφορούν άμεσα τους καταναλωτές αναφέρθηκε ο περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Χριστόδουλος Τοψίδης, εκπροσωπώντας την Ένωση Περιφερειών Ελλάδας.
Μεταξύ των σημαντικότερων παρεμβάσεων ξεχώρισε την υποχρέωση των προμηθευτών να διαθέτουν σταθερά τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους, καθώς και την ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών από διακοπές ηλεκτροδότησης.
Θετικά αξιολόγησε επίσης την αυξημένη εποπτεία των προμηθευτών, με στόχο τον περιορισμό ακραίων διακυμάνσεων και κινδύνων στην αγορά, αλλά και τη μείωση των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) για τους οικιακούς καταναλωτές.
Παράλληλα, η ΕΝΠΕ ζητεί μεγαλύτερη συμμετοχή των περιφερειών στον ενεργειακό σχεδιασμό, καλύτερη πρόσβαση των έργων τους στα δίκτυα και ουσιαστική αξιοποίηση του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νήσων.
Ειδική αναφορά έγινε και στις παραδοσιακές καλύβες στις προστατευόμενες περιοχές του Δέλτα του Έβρου, με την ΕΝΠΕ να ζητεί οριστική λύση που θα συνδυάζει την προστασία του οικοσυστήματος με τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας.
ΚΕΔΕ: Μεγαλύτερα ανταποδοτικά οφέλη από τις ΑΠΕ
Την ανάγκη να αυξηθούν τα οικονομικά οφέλη για τις περιοχές που φιλοξενούν έργα ανανεώσιμης ενέργειας ανέδειξε η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ).
Ο εκπρόσωπός της, Λευτέρης Ραβιόλος, παρουσίασε τρεις βασικές διεκδικήσεις: αύξηση των ανταποδοτικών τελών υπέρ των δήμων και των κατοίκων, καθιέρωση δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος απόδοσης των χρημάτων και πρόσθετες ενισχύσεις για περιοχές με υψηλή συγκέντρωση έργων ΑΠΕ.
Η αυτοδιοίκηση ζητεί μεγαλύτερη διαφάνεια στον τρόπο υπολογισμού και κατανομής των ανταποδοτικών πόρων, ώστε οι τοπικές κοινωνίες να διαπιστώνουν το οικονομικό όφελος και στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.
Η αντίδραση των αιολικών επενδυτών για το κόστος σύνδεσης
Διαφορετική θέση διατύπωσε η Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ), εκφράζοντας αντιρρήσεις για το άρθρο 42 και την προβλεπόμενη κατάργηση του υφιστάμενου μηχανισμού επιμερισμού του κόστους σύνδεσης.
Ο πρόεδρός της, Παναγιώτης Λαδακάκος, υπερασπίστηκε το σημερινό σύστημα 50%-50%, υποστηρίζοντας ότι οι παραγωγοί εξακολουθούν να έχουν ισχυρό οικονομικό κίνητρο να περιορίζουν το κόστος, αφού καλύπτουν οι ίδιοι το μισό της σχετικής δαπάνης.
Η ΕΛΕΤΑΕΝ ζητεί την απόσυρση του άρθρου. Εναλλακτικά, προτείνει να προβλεφθεί μεταβατική προστασία για έργα των οποίων οι επενδυτές έχουν ήδη αποδεχθεί την οριστική προσφορά σύνδεσης.
Όπως εξηγεί, σε αυτό το στάδιο έχουν κατατεθεί εγγυητικές επιστολές και οι επενδύσεις βρίσκονται κοντά στη λήψη οριστικής απόφασης, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την αποφυγή αιφνίδιων αλλαγών στο οικονομικό τους πλαίσιο.
Ακίνητα, Καραϊσκάκη και Θερμαϊκός
Πέρα από τις ενεργειακές διατάξεις, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και παρεμβάσεις για την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας.
Ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ, Στράτος Παραδιάς, χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντικό το άρθρο 80, το οποίο επιτρέπει τη λειτουργική συνένωση όμορων κτισμάτων και διηρημένων ιδιοκτησιών στο ίδιο κτίριο, ακόμη και όταν υπάρχουν σχετικοί περιορισμοί στους κανονισμούς.
Για την εφαρμογή της ρύθμισης απαιτείται συναίνεση τουλάχιστον του 67% των συνιδιοκτητών και διασφάλιση της στατικής επάρκειας. Η ΠΟΜΙΔΑ θεωρεί ότι η δυνατότητα αυτή μπορεί να διευκολύνει τη δημιουργία μεγαλύτερων και λειτουργικότερων επαγγελματικών, εμπορικών και βιομηχανικών εγκαταστάσεων.
Στις προβλέψεις για το γήπεδο Καραϊσκάκη αναφέρθηκε ο δήμαρχος Πειραιά, Γιάννης Μώραλης, επισημαίνοντας τη θετική στάση του Δημοτικού Συμβουλίου και της τοπικής κοινότητας. Χαρακτήρισε τη σχετική επένδυση ιδιαίτερα σημαντική για τον Πειραιά, εντάσσοντάς την στον ευρύτερο σχεδιασμό αναβάθμισης του Νέου Φαλήρου, από την οδό Πειραιώς έως την παραλιακή και το ΣΕΦ.
Τέλος, ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΦΥΠΕΚΑ, Κωνσταντίνος Τριάντης, αναφέρθηκε στην υπαγωγή του Θερμαϊκού Κόλπου στον Οργανισμό, με στόχο τη συνολικότερη αντιμετώπιση της ρύπανσης, των στερεών αποβλήτων και των φαινομένων ευτροφισμού.
Η παρέμβαση αφορά όχι μόνο το παραλιακό μέτωπο της Θεσσαλονίκης, αλλά και σημαντικά οικοσυστήματα, όπως το Δέλτα Αξιού – Λουδία – Αλιάκμονα και οι λιμνοθάλασσες του Αγγελοχωρίου.
Σύμφωνα με τον ΟΦΥΠΕΚΑ, η νέα ρύθμιση θα εξασφαλίσει σταθερό μηχανισμό χρηματοδότησης των αναγκαίων περιβαλλοντικών έργων και δράσεων, επιτρέποντας πιο ολοκληρωμένη αντιμετώπιση των προβλημάτων στην ευρύτερη περιοχή.