Η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα με ακριβό φυσικό αέριο, περιορισμένα αποθέματα και έναν πόλεμο που εξακολουθεί να διαταράσσει τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές. Οι τιμές καταγράφουν άνοδο για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα, ξεπερνώντας τα 86 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καθώς η αβεβαιότητα γύρω από το Ιράν και οι συνεχιζόμενες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ επαναφέρουν στο προσκήνιο τον κίνδυνο στενότητας στον εφοδιασμό.
Η ενίσχυση των συμβολαίων στον ολλανδικό κόμβο TTF, το σημείο αναφοράς της ευρωπαϊκής αγοράς, αποτυπώνει την ανησυχία ότι οι διπλωματικές προσδοκίες δεν μεταφράζονται ακόμη σε ασφαλείς παραδόσεις. Οι συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου παραμένουν χωρίς ουσιαστική πρόοδο, ενώ η περίοδος θέρμανσης αυξάνει σταδιακά τις ανάγκες κατανάλωσης.
Παρότι οι τιμές υποχώρησαν μέσα στον Νοέμβριο, με φόντο τις προσδοκίες για πρόοδο στις ειρηνευτικές επαφές μετά τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές, η αποκλιμάκωση παραμένει εύθραυστη. Κάθε νέα διαταραχή στις θαλάσσιες μεταφορές περιορίζει την ορατότητα για την προσφορά και ενισχύει το ασφάλιστρο κινδύνου στις ευρωπαϊκές τιμές.
Μικρότερα αποθέματα, μεγαλύτερη έκθεση
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι η Ευρώπη καλείται να αντιμετωπίσει τον χειμώνα με αισθητά μικρότερο απόθεμα ασφαλείας. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, οι αποθηκευμένες ποσότητες στην έναρξη της περιόδου θέρμανσης βρίσκονται στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2013. Αυτό αυξάνει την εξάρτηση από συνεχείς εισαγωγές LNG, ακριβώς όταν η διαθεσιμότητά του παραμένει περιορισμένη.
Η εικόνα επιβαρύνεται από την υποχώρηση των εισαγωγών. Η ACER καταγράφει μείωση κατά 14% στις συνολικές εισαγωγές LNG της ΕΕ το καλοκαίρι του 2026, ενώ ουσιαστικά δεν έφθασαν σημαντικές ποσότητες από το Κατάρ. Παράλληλα, το αμερικανικό LNG καλύπτει πλέον περίπου το 30% της συνολικής ευρωπαϊκής προσφοράς φυσικού αερίου, αναδεικνύοντας τη συγκέντρωση της εξάρτησης σε λιγότερες πηγές.
Ο καιρός αναδεικνύεται, συνεπώς, σε καθοριστικό παράγοντα. Σε σενάριο χαμηλότερων από τις συνηθισμένες θερμοκρασιών και συνεχιζόμενων διαταραχών στο Ορμούζ, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας υπολογίζει ότι η πληρότητα των ευρωπαϊκών αποθηκών θα μπορούσε να υποχωρήσει κάτω από το 10% στα τέλη Μαρτίου 2027. Πρόκειται για δυσμενές σενάριο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, που καταδεικνύει, ωστόσο, τα περιορισμένα περιθώρια απορρόφησης νέων κραδασμών.
Ο ανταγωνισμός για LNG και το κόστος
Η δυσκολία δεν περιορίζεται στις απευθείας προμήθειες από το Κατάρ. Η απώλεια καταριανών φορτίων αναγκάζει τους αγοραστές να αναζητούν εναλλακτικές, μεταφέροντας την πίεση σε ολόκληρη την παγκόσμια αγορά. Η Ευρώπη ανταγωνίζεται την Ασία για ευέλικτα φορτία, με την τελική κατεύθυνσή τους να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ποιος προσφέρει υψηλότερη τιμή.
Η νέα παραγωγή εκτός Περσικού Κόλπου έχει περιορίσει τις απώλειες, χωρίς να τις καλύπτει πλήρως. Κατά τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, οι φορτώσεις LNG από Κατάρ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μειώθηκαν κατά περισσότερα από 60 δισ. κυβικά μέτρα μεταξύ Μαρτίου και Οκτωβρίου, σε ετήσια βάση. Η αύξηση της παραγωγής άλλων χωρών αντιστάθμισε περίπου τα δύο τρίτα αυτής της μείωσης.
Ενδεικτική των δυσκολιών είναι η απόφαση της Orlen να καταγγείλει μία από τις δύο μακροχρόνιες συμβάσεις της με την QatarEnergy, επικαλούμενη παρατεταμένη αδυναμία παραδόσεων λόγω ανωτέρας βίας. Η σύμβαση αφορούσε ένα εκατομμύριο τόνους LNG ετησίως. Η δεύτερη συμφωνία παραμένει ενεργή, ενώ η πολωνική εταιρεία διαβεβαιώνει ότι καλύπτει τις ανάγκες της από άλλες πηγές.
Για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ο κίνδυνος αφορά τόσο στη διαθεσιμότητα όσο και στο κόστος. Η ακριβότερη ενέργεια πιέζει τη βιομηχανία και μεταφέρεται στην ηλεκτροπαραγωγή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι οι υποδομές μπορούν να καλύψουν τη ζήτηση μέσω αυξημένων εισαγωγών LNG. Ωστόσο, η εξασφάλιση επαρκών φορτίων σε ανταγωνιστικές τιμές παραμένει το μεγάλο στοίχημα ενός δύσκολου ενεργειακού χειμώνα.
