Έχουν ανιχνευθεί στον εγκέφαλο, το αίμα, τους πνεύμονες, στο μητρικό γάλα, ακόμα και τον πλακούντα… Τα μικροπλαστικά και τα νανοπλαστικά, τα οποία προκύπτουν από τη διάσπαση μεγαλύτερων πλαστικών αντικειμένων, έχει αποδειχθεί ότι έχουν βρει το δρόμο για να εισέλθουν στον ανθρώπινο οργανισμό. Οι πρώτες έρευνες που πιστοποιούσαν την παρουσία των μικροσκοπικών σωματιδίων διεξήχθησαν στα τέλη του 2010, αλλά τα περισσότερα ευρήματα προέρχονται από μελέτες από τα τέλη του 2020 κι έπειτα. Παρότι, ήδη από τη δεκαετία του 1970 είχε εντοπιστεί ρύπανση από μικροπλαστικά στο περιβάλλον και τις θάλασσες.
Αυτό που προκύπτει τώρα είναι ότι η βιομηχανία γνώριζε εδώ και χρόνια ότι τα μικροπλαστικά που εισέρχονται στον οργανισμό με την κατάποση, μπορούν να προσεγγίσουν ζωτικά όργανα. Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Los Angeles Times, έγγραφα χημικών και πετροχημικών εταιριών αποκαλύπτουν ότι οι πιθανοί κίνδυνοι ήταν γνωστοί.
Συγκεκριμένα, ο Γερμανός επιστήμονας Γκέραρντ Φολκχάιμερ, παρουσίασε το 1974, μια έρευνα σύμφωνα με την οποία τα τμήματα από πλαστικό PVC που μπορεί να καταπιεί ο άνθρωπος, θα μπορούσαν να εισέλθουν στο αίμα και να συσσωρευτούν σε ζωτικά όργανα. Ο ειδικός είχε παρατηρήσει ότι τμήματα από πλαστικό είχαν περάσει στο ήπαρ, τον εγκέφαλο, τους μυϊκούς ιστούς, τους πνεύμονες καθώς και το μητρικό γάλα σε σκύλους, χοίρους και άλλα ζώα, μέσα σε μόλις δύο ώρες αφού είχαν καταναλωθεί. Παρότι υπήρχε αυτή η τόσο σοβαρή πληροφορία και παρά τις ανησυχίες που είχαν εκφράσει οι επιστήμονες τότε, το ζήτημα δεν αναδείχθηκε δημόσια για δεκαετίες. Στελέχη εταιριών όπως η Firestone κι η Shell αναφέρθηκαν απλώς στα αποτελέσματα της έρευνας σε υπομνήματα.
Η Τρέισι Γούντραφ, καθηγήτρια Επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, δήλωσε στους Los Angeles Times ότι τα έγγραφα δείχνουν ότι οι χημικές εταιρείες γνώριζαν και σιώπησαν για τους πιθανούς κινδύνους από τα μικροπλαστικά. Το παρομοίασε με άλλες βιομηχανίες που γνώριζαν για τους ρύπους, όπως αέρια του θερμοκηπίου, αμίαντο και καπνό, αλλά δεν έλαβαν μέτρα για την αντιμετώπισή τους. Ο Κρεγκ Ντέιβις από το Αμερικανικό Συμβούλιο Χημείας διαφώνησε με την τοποθέτηση αυτή, αναφέροντας ότι «η επιστημονική συζήτηση για το τι δείχνουν τα στοιχεία δεν είναι σιωπή. Είναι ο τρόπος με τον οποίο προχωρά η ορθή επιστήμη και η αποτελεσματική πολιτική».
Το ενδιαφέρον για τη διαδικασία απορρόφησης σωματιδίων από το έντερο διατηρήθηκε κυρίως στον φαρμακευτικό κλάδο, όπου αξιοποιήθηκε για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο απορροφώνται τα φάρμακα. Μέχρι τη δεκαετία του 1990, η διαδικασία αυτή θεωρούνταν αρκετά τεκμηριωμένη ώστε να χρησιμοποιείται στον σχεδιασμό φαρμακευτικών προϊόντων.
Η σύγχρονη έρευνα για τα μικροπλαστικά ξεκίνησε ουσιαστικά το 2018, όταν επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Βιέννης εντόπισαν μικροπλαστικά στα ανθρώπινα κόπρανα. Έκτοτε, έχουν ανιχνευθεί στο αίμα, στο μητρικό γάλα, στο σπέρμα, στους πνεύμονες, στην καρδιά και στον εγκέφαλο. Για τον Ντέιβις, ωστόσο, τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι ο κίνδυνος για τους καταναλωτές από τα μικροπλαστικά «είναι σχετικά χαμηλός» και, παρότι η έρευνα θα πρέπει να συνεχιστεί, «είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η παρουσία ή η κίνηση σωματιδίων μέσα στο σώμα δεν αποδεικνύει από μόνη της βλάβη, αιτιώδη συνάφεια ή κίνδυνο».
Εντούτοις, η ανησυχία για την παρουσία μικροπλαστικών έχει οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές, όπως στην περίπτωση της Καλιφόρνιας όπου ψηφίστηκε νόμος που υποχρεώνει την αρμόδια υπηρεσία υδάτων να καθορίσει τρόπους ανίχνευσης, ελέγχου και αναφοράς μικροπλαστικών στο πόσιμο νερό. Παράλληλα, η αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) ανακοίνωσε ότι θα αρχίσει να ασχολείται με το ζήτημα της παρουσίας τους στο πόσιμο νερό.
Σήμερα, οι επιστήμονες εντοπίζουν τα σωματίδια αυτά στα τρόφιμα, το νερό, τον αέρα και τα συνδέουν με προβλήματα όπως καρδιακές παθήσεις, φλεγμονές και καρκίνο. Τη στιγμή, όμως, που ο πλανήτης κατακλύζεται από πλαστικό, σε σύγκριση με τη δεκαετία του 1970 όταν για πρώτη φορά συσχετίστηκε η παρουσία τους με την υγεία, γίνεται αντιληπτό ότι μόλις τώρα η ερευνητική κοινότητα αρχίζει να κατανοεί τις επιπτώσεις.