Την εικόνα της ενεργειακής αγοράς σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών πιέσεων και συνεχών ανατροπών κατέγραψαν χθες ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης, ο διευθύνων σύμβουλος της HELLENiQ ENERGY, Ανδρέας Σιάμισιης, ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της Motor Oil, Πέτρος Τζανετάκης και ο επικεφαλής του τομέα ΑΠΕ του ομίλου Κοπελούζου Γιάννης Καρύδας, αναδεικνύοντας τα ρίσκα, τις πιέσεις στις τιμές αλλά και τις ευκαιρίες που διαμορφώνονται για την Ελλάδα, μιλώντας στο συνέδριο Greek Energy: The New Era που διοργάνωσε το πρακτορείο Bloomberg στην Αθήνα.
Οι φόβοι της αγοράς για παράταση της κρίσης
Τρεις εβδομάδες μετά τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν και την κλιμάκωση της έντασης στην Μέση Ανατολή, τα σύννεφα αβεβαιότητας εξακολουθούν να βαραίνουν την ενεργειακή αγορά, εντείνοντας τις ανησυχίες για την πορεία των τιμών και τη διάρκεια της κρίσης. Παρά το γεγονός ότι προς το παρόν η κατάσταση κρίνεται διαχειρίσιμη, τα στελέχη της αγοράς δεν αποκλείουν ένα σενάριο παράτασης της πολεμικής σύρραξης, το οποίο θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρές αναταράξεις.
Οι ίδιες πηγές εκφράζουν, ωστόσο, ανησυχία και για τις διαστάσεις που μπορεί να λάβει ακόμη και το τέλος της σύγκρουσης, επισημαίνοντας ότι η διατήρηση θυλάκων τρομοκρατίας στην περιοχή θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες για την αγορά καυσίμων. Το ερώτημα, όπως τονίζουν, δεν είναι μόνο αν οι καταναλωτές θα πληρώσουν ακριβότερα καύσιμα ή ρεύμα για τρεις ή έξι μήνες. «Το πραγματικό ζήτημα είναι τι θα πληρώνουμε τα επόμενα δέκα χρόνια», σημειώνουν χαρακτηριστικά.
Οι διαδοχικές κρίσεις
Ο επικεφαλής της ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης, αναφερόμενος στη φύση της σημερινής κρίσης, ξεκαθάρισε ότι διαφέρει ουσιαστικά από εκείνη του 2022, καθώς τότε η Ευρώπη αντιμετώπισε διακοπή φυσικών ροών, ενώ σήμερα δεν υπάρχει αντίστοιχο πρόβλημα εφοδιασμού. «Η Ευρώπη είναι πιο ενεργειακά ασφαλής», σημείωσε, αποδίδοντας τη διαφορά αυτή στη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και στο γεγονός ότι οι πιέσεις εντοπίζονται περισσότερο στην Ασία. Ο κ. Στάσσης έδωσε έμφαση και στο γεγονός ότι η Ευρώπη καλείται να κινηθεί σε ένα περιβάλλον διαδοχικών κρίσεων, από τη ρωσοουκρανική σύγκρουση έως τις νέες γεωπολιτικές εντάσεις, υπενθυμίζοντας ότι «δεν διαθέτει ορυκτούς πόρους» και άρα η ενίσχυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αποτελεί μονόδρομο για την ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα. Όπως σημείωσε, «αν είχαμε ακόμη μεγαλύτερη διείσδυση ΑΠΕ, θα είχαμε ακόμη μικρότερο πρόβλημα», επισημαίνοντας ότι η περιοχή από την Ελλάδα έως τη Ρουμανία και την Ουκρανία διαμορφώνει έναν κρίσιμο ενεργειακό διάδρομο με σημαντικές προοπτικές. «Όσο πιο γρήγορα κινούμαστε, τόσο καλύτερα θα πάμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις δημιουργούν νέες ευκαιρίες αλλά και ανάγκη για προσαρμογή.
Τόνισε επίσης ότι το ενεργειακό μείγμα της επόμενης περιόδου θα παραμείνει πολυδιάστατο, με βασικούς πυλώνες τις ΑΠΕ, την αποθήκευση ενέργειας, αλλά και το φυσικό αέριο ως καύσιμο μετάβασης. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη νέα πραγματικότητα που δημιουργεί η σύγκλιση ενέργειας και τεχνολογίας, επισημαίνοντας ότι η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης οδηγεί σε εκρηκτική αύξηση της ζήτησης. Όπως ανέφερε, η κατανάλωση από data centers στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει τα 30 GW, δηλαδή περίπου 1 GW ανά χώρα, γεγονός που δημιουργεί νέα δεδομένα για τον ενεργειακό σχεδιασμό. Σε ό,τι αφορά την πυρηνική ενέργεια, ο κ. Στάσσης υπογράμμισε ότι ορθώς η Ελλάδα ανοίγει την συζήτηση. Ωστόσο τόνισε ότι πρόκειται για μια επιλογή που απαιτεί μακροχρόνια προετοιμασία, τόσο σε επίπεδο κουλτούρας όσο και θεσμικού πλαισίου διάρκειας 7 έως 8 ετών με ορίζοντα υλοποίησης που μπορεί να φτάσει τη δεκαετία.
Ορατό ένα τρίτο τέρμιναλ LNG
Στο ίδιο μήκος κύματος, αλλά δίνοντας έμφαση στη γεωπολιτική διάσταση, ο διευθύνων σύμβουλος της HELLENiQ ENERGY, Ανδρέας Σιάμισιης, περιέγραψε μια αγορά που έχει εισέλθει σε καθεστώς μόνιμης αβεβαιότητας. Υπενθύμισε ότι παρά την πρόοδο της πράσινης μετάβασης, περίπου το μισό της παγκόσμιας ενεργειακής κατανάλωσης εξακολουθεί να καλύπτεται από υδρογονάνθρακες. Ο κ. Σιάμισιης υπογράμμισε πως τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, οι παγκόσμιες αγορές ενέργειας έχουν επανειλημμένα κλονιστεί από κρίσεις που σχετίζονταν με τη Λιβύη, το Ιράκ, το Ιράν και τη Ρωσία, καθώς και από διαταραχές σε βασικές ναυτιλιακές οδούς όπως η Διώρυγα του Σουέζ.
Όπως σημείωσε, η ενεργειακή στρατηγική δεν μπορεί πλέον να βασίζεται σε μία μόνο λύση, αλλά απαιτεί ευελιξία, εναλλακτικές επιλογές και επενδύσεις με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον ρόλο του υγροποιημένου φυσικού αερίου, με την Ελλάδα να αναδεικνύεται σε βασικό κόμβο για την ευρύτερη περιοχή. Η αυξανόμενη σημασία του LNG, σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα γύρω από τις ροές φυσικού αερίου, ενισχύει τη συζήτηση για νέες υποδομές, ακόμη και για ένα τρίτο πλωτό τερματικό σταθμό στη Θεσσαλονίκη, αν και – όπως τονίστηκε – τέτοιες επενδύσεις είναι κεφαλαιακής έντασης και μακροπρόθεσμες. Απαιτούν σημαντικό χρόνο τόσο για την κατασκευή όσο και για την επίτευξη των αποδόσεων, καθιστώντας την ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης κρίσιμο παράγοντα.
Ο μετασχηματισμός των ομίλων και η στρατηγική επιβίωσης
Στην ίδια πλευρά των διυλιστηρίων και της ενεργειακής μετάβασης, ο αναπληρωτής CEO της Motor Oil, Πέτρος Τζανετάκης, περιέγραψε τον βαθύ μετασχηματισμό του ομίλου τα τελευταία χρόνια, τονίζοντας ότι «πριν από 10 χρόνια πήραμε σκληρές αποφάσεις για να ισορροπήσουμε το χαρτοφυλάκιό μας και να δούμε τη θέση μας πιο ολιστικά στον χώρο της ενέργειας, όχι μόνο από πλευράς διύλισης». Όπως ανέφερε, η στρατηγική πλέον στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες – ασφάλεια, βιωσιμότητα και προσιτότητα – ενώ η γεωγραφική θέση της Ελλάδας στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης δημιουργεί πρόσθετες ευθύνες αλλά και ευκαιρίες. Τόνισε ότι, παρά τη σημασία της διύλισης, είναι αναγκαία η ισορροπία με νέες δραστηριότητες, επισημαίνοντας πως «αν δεν είχαμε μάθει να επιβιώνουμε στις κρίσεις, δεν θα ήμασταν εδώ». Όπως εξήγησε, η πορεία αυτή απαιτούσε στενή συνεργασία με το τραπεζικό σύστημα και σταδιακή διαφοροποίηση: από μια βάση που περιοριζόταν στη διύλιση και τα logistics, ο όμιλος επεκτάθηκε στις ΑΠΕ και την κυκλική οικονομία. «Συνέχεια, συνέπεια και σταθερότητα πρέπει να είναι μέρος του DNA μας», υπογράμμισε.
Στην ίδια συζήτηση, ο επικεφαλής του κλάδου ΑΠΕ του ομίλου Κοπελούζου Γιάννης Καρύδας υπογράμμισε ότι η πράσινη ενέργεια θα αποτελέσει τη βάση για την ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια της χώρας, επισημαίνοντας ωστόσο ότι καθοριστικός θα είναι και ο ρόλος των διασυνδέσεων. Όπως ανέφερε, αυτός ο ρόλος περνά μέσα από μεγάλα projects διασυνδέσεων, όπως είναι το καλώδιο Ελλάδας – Αιγύπτου Gregy, το οποίο στοχεύει στη δημιουργία ενεργειακών διαδρόμων από τον Νότο προς τον Βορρά. Πρόκειται όπως παρομοιάστηκε με έναν «Κάθετο Διάδρομο Ηλεκτρισμού», κατ’ αντιστοιχία με τον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου που μπορεί να ενισχύσει τη θέση της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου.
Αναφερόμενος στο ζήτημα της πυρηνικής ενέργειας, σημείωσε ότι «κάθε λογικός άνθρωπος πρέπει να το εξετάσει», τονίζοντας όμως ότι η συζήτηση πρέπει να γίνει με ρεαλισμό, λαμβάνοντας υπόψη τόσο το κόστος όσο και τη δυνατότητα υλοποίησης.
Οι ανησυχίες της αγοράς και η πίεση για συγκράτηση τιμών
Στα «πηγαδάκια» του συνεδρίου, το ενδιαφέρον περιστράφηκε έντονα χθες στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με κορυφαία στελέχη να εκφράζουν συγκρατημένη ανησυχία. Όπως έλεγαν, η κρίση παραμένει προς το παρόν διαχειρίσιμη, ωστόσο ένας βασικός φόβος είναι η πιθανότητα παράτασής της για ένα εξάμηνο, σενάριο που θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και να επηρεάσει άμεσα τις τιμές. Την ίδια στιγμή, είναι εμφανής η προσπάθεια της κυβέρνησης να συγκρατήσει την άνοδο των τιμών στο ηλεκτρικό ρεύμα ενόψει Απριλίου, με ήδη διακριτές πιέσεις προς τις επιχειρήσεις του κλάδου προκειμένου να διατηρηθούν τα τιμολόγια σε λογικά επίπεδα.
Η συγκυρία της άνοιξης, με χαμηλότερη ζήτηση και αυξημένη συμμετοχή των ΑΠΕ και των υδροηλεκτρικών, λειτουργεί προς το παρόν ως «ανάχωμα», ενισχύοντας ένα πιο ισορροπημένο ενεργειακό μείγμα και περιορίζοντας την εξάρτηση από το ακριβό φυσικό αέριο. Κοινός παρονομαστής όλων των παρεμβάσεων ήταν ότι η ενεργειακή μετάβαση εξελίσσεται σε μια σύνθετη εξίσωση, όπου η πράσινη ανάπτυξη, η ασφάλεια εφοδιασμού και το κόστος συνυπάρχουν. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα φαίνεται να αξιοποιεί τη γεωγραφική της θέση και τις επενδύσεις των τελευταίων ετών, διεκδικώντας ρόλο περιφερειακού ενεργειακού κόμβου, με τις εξελίξεις να αναμένεται να καθορίσουν τη θέση της στον νέο ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης.
Διαβάστε ακόμη
Κυβέρνηση: Τα τρία μηνύματα Μητσοτάκη ενόψει της Συνόδου Κορυφής
Η Cathay Pacific παρατείνει την αναστολή πτήσεων από και προς Ντουμπάι και Ριάντ έως τις 30 Απριλίου
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα