Λιγότερες εισαγωγές καυσίμων, μεγαλύτερο περιθώριο επενδύσεων και μικρότερη έκθεση στις διεθνείς ανατιμήσεις μπορεί να εξασφαλίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνοντας την ενεργειακή μετάβαση. Η δυνητική ετήσια εξοικονόμηση ξεπερνά τα 250 δισ. ευρώ, ποσό που αναδεικνύει την οικονομική διάσταση της αντικατάστασης των ορυκτών καυσίμων από καθαρότερες τεχνολογίες.
Το μέγεθος είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη χρηματοδότηση της αλλαγής του ενεργειακού μοντέλου. Αν επιτευχθεί, θα μπορούσε να αντιστοιχεί σχεδόν στο 40% των ετήσιων επενδυτικών αναγκών της πράσινης μετάβασης. Η μείωση των πληρωμών προς προμηθευτές καυσίμων εκτός ΕΕ θα απελευθέρωνε έτσι πόρους συγκρίσιμους με σημαντικό μέρος των απαιτούμενων επενδύσεων.
Η ακριβή εξάρτηση από πετρέλαιο και αέριο
Ο καθαρός λογαριασμός των ενεργειακών εισαγωγών έφθασε τα 296 δισ. ευρώ, με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο να συγκεντρώνουν το 90% της εξωτερικής δαπάνης. Η συγκέντρωση αυτή αφήνει την ευρωπαϊκή οικονομία ευάλωτη στις μεταβολές των διεθνών τιμών, ακόμη και όταν περιορίζονται οι ποσότητες που αγοράζει.
Αυτό αποτυπώνεται στην πορεία της τελευταίας δεκαετίας: παρά την υποχώρηση του όγκου των εισαγωγών, το συνολικό κόστος αυξήθηκε κατά 33%. Επομένως, η μικρότερη κατανάλωση εισαγόμενων καυσίμων δεν εξασφαλίζει από μόνη της χαμηλότερη δαπάνη, εφόσον οι τιμές τους κινούνται ανοδικά.
Η ουσιαστική αλλαγή προϋποθέτει περιορισμό της ίδιας της ανάγκης εισαγωγών. Σε αυτό το πεδίο, οι πράσινες τεχνολογίες προσφέρουν δυνατότητα αντικατάστασης περίπου του 85% των σημερινών εισαγωγών ορυκτών καυσίμων στα 27 κράτη μέλη, μεταβάλλοντας δραστικά το ενεργειακό ισοζύγιο της Ένωσης.
Οι τρεις άξονες και το περιβαλλοντικό όφελος
Η αξιοποίηση αυτού του περιθωρίου στηρίζεται στην ταχύτερη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στην ευρύτερη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας αντί ορυκτών καυσίμων στις υποδομές και στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας. Οι παρεμβάσεις αυτές λειτουργούν συμπληρωματικά, περιορίζοντας τόσο τις ανάγκες κατανάλωσης όσο και την εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια.
Η ηλιακή και η αιολική ενέργεια αποτελούν εγχώριες επιλογές που μπορούν να αναπτυχθούν με διαθέσιμες τεχνολογίες. Η επέκτασή τους ενισχύει τη δυνατότητα κάλυψης περισσότερων ενεργειακών αναγκών εντός Ευρώπης, μειώνοντας την έκθεση σε διαδοχικές κρίσεις καυσίμων.
Παράλληλα, η υποκατάσταση των εισαγωγών θα μπορούσε να αποτρέψει εκπομπές 1,8 δισ. τόνων διοξειδίου του άνθρακα. Η ποσότητα υπερβαίνει το μισό των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που καταγράφηκαν στην ΕΕ το προηγούμενο έτος.
Το ζητούμενο για το ευρωπαϊκό πλαίσιο μετά το 2030 είναι η μετατροπή αυτών των δυνατοτήτων σε συγκεκριμένους στόχους και επενδύσεις. Η οικονομική εξοικονόμηση, η ενεργειακή ασφάλεια και η μείωση των εκπομπών συνδέονται πλέον με την ταχύτητα εφαρμογής των διαθέσιμων λύσεων σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία.
